Επίσκεψη στη Φιλέρημο με τον Δρ. Ιωάννη Βολανάκη, στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Οικολογίας Ρόδου

Rodiaki NewsRoom

Ο Σύλλογος Αρχιτεκτονικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ρόδου διοργανώνει, στο πλαίσιο του 1ου Φεστιβάλ Οικολογίας Ρόδου, επίσκεψη στη Φιλέρημο με τον Δρ. Ιωάννη Βολανάκη, επίτιμο έφορο Αρχαιοτήτων και ερασιτέχνη βοτανολόγο, με θέμα: «Μνημεία Φιλερήμου - φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά της περιοχής».

Πέμπτη, 12 Μαρτίου 2026 στις 10:00.

Σημείο συνάντησης: Είσοδος Φιλερήμου.

Η περιήγηση θα πραγματοποιηθεί εκτός αλλά στη συνέχεια και εντός του αρχαιολογικού χώρου. Σημειώνεται ότι για την είσοδο στον αρχαιολογικό χώρο απαιτείται εισιτήριο.

Λίγα λόγια για τη Φιλέρημο, από τον κ. Βολανάκη:

ΙΑΛΥΣΟΣ –ΑΧΑΪΑ – ΦΙΛΕΡΗΜΟΣ

Ιστορία-Μνημεία-Βοτανολογία

ΝΔ της πόλεως της Ρόδου και σε απόσταση 10 χλμ. περίπου από αυτήν, σε μία εύφορη πεδιάδα και δίπλα από την θάλασσα, κείται η Ιαλυσός (σημ. Τριάντα), η οποία είναι κτισμένη στη θέση της αρχαίας Ιαλυσού, πιθανώς της αρχαιότερης πόλεως της νήσου Ρόδου. Η ίδρυση της πόλεως ανάγεται πιθανώς στα μέσα της δεύτερης χιλιετίας π.Χ. Η πόλη εγνώρισε μεγάλη ακμή κατά τους μυκηναϊκούς χρόνους και την κλασσική περίοδο, άρχισε όμως να παρακμάζει από του τέλους του 5ου αι. π.Χ., όταν ιδρύθηκε η πόλη της Ρόδου (Συνοικισμός 408 π.Χ.).

Ανατολικά του σημερινού οικισμού της Ιαλυσού και σε μικρή απόσταση από αυτόν κείται ο λόγος της Φιλερήμου (υψόμ. 267 μ.), ο οποίος δεσπόζει στην περιοχή και όπου έκειτο η Ακρόπολη της αρχαίας Ιαλυσού. Ο λόφος αυτός κατά την αρχαιότητα ονομάζετο Αχαϊα και κατά τον Μεσαίωνα Φιλέρημος, εξ αιτίας του ναού και της Μονής της Παναγίας της Φιλερήμου, που ευρίσκοντο επάνω σε αυτόν. Στην κορυφή του υψώματος της Φιλερήμου, διατηρούνται μεταξύ άλλων και τα εξής μνημεία:

1) Ο ερειπωμένος ναός της Αθηνάς Πολιάδος και του Διός Πολιέως, ιδρυμένος κατά την ελληνιστική εποχή επί των ερειπίων αρχαιοτέρου ναού, πιθανώς της κλασσικής περιόδου, 2) η Δωρική Κρήνη, η οποία κείται στη νότια πλευρά του λόφου,

3) τα ερείπια μίας τρίκλιτης, ξυλόστεγης παλαιοχριστιανικής βασιλικής, μετά βαπτιστηρίου (5ου αι. μ.Χ.), ιδρυμένης επί των ερειπίων του αρχαίου ναού των προχριστιανικών χρόνων, 4) ανώνυμος χριστιανικός ναός μικρών διαστάσεων, στον οποίον σώζεται μαρμαρίνη σαρκοφάγος, με πλούσιο ανάγλυφο διάκοσμο (10ου αι. μ.Χ.),

5) ο μεσαιωνικός ναός της Παναγίας της Φιλερήμου, κτισμένος επί των ερειπίων του αρχαίου ναού και της παλαιοχριστιανικής βασιλικής(15ος αι.),

6) ο κοιμητηριακός ναός του Αγίου Γεωργίου του Χωστού, με παλαιές τοιχογραφίες (15ος αι.),

7) ο Σταυρός της Φιλερήμου, νεότερη ανακατασκευή παλαιοτέρου σταυρού,

8) ανάγλυφα, με παραστάσεις των Παθών του Χριστού (αρχών 20ού αι.) κ.λπ..

Ο λόφος της Φιλερήμου, εκτός από την πλούσια ιστορία και τα πολύ ενδιαφέροντα μνημεία του, είναι επίσης πλούσιος σε φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά, τα οποία εγνώριζε ο άνθρωπος από την προϊστορική εποχή – είναι αξιοσημείωτο ότι ακόμη και άγρια ζώα γνωρίζουν από ένστικτο και χρησιμοποιούν φαρμακευτικά βότανα - και τα εχρησιμοποίησε επί αιώνες και χιλιετηρίδες, για να τραφεί, αλλά και για να διατηρήσει την υγεία του, για την πρόληψη ορισμένων παθήσεων, για να θεραπεύσει οδυνηρές ασθένειές του και για να ανακουφίσει τους πόνους του. Αυτά τα φυτά, με τις τόσο σημαντικές ιδιότητες και χρήσεις, οι κάτοικοι της περιοχής εξακολουθούν να τα χρησιμοποιούν μέχρι και σήμερα.

Αλλά εκτός από την ιστορία, τα μνημεία και τα φαρμακευτικά φυτά, η Φιλέρημος και η γύρω από αυτήν περιοχή, αποτελούν ένα πραγματικόν επίγειο παράδεισο, όπου έρχεται κανείς σε άμεση επαφή με την ομορφιά, η οποία λογίζεται «πρωτοθυγατέρα του Θεού». Διότι, δυστυχώς ή ευτυχώς, την προσωπική τού καθενός άμεση συνάντηση με το ωραίο, κανείς διαμεσολαβητής, λόγος ή εικόνα, δεν μπορεί να υποκαταστήσει σε όλη της την έκταση, την ένταση και τις αποχρώσεις.

Δρ. Ιωάννης Ηλ. Βολανάκης