Θάνος Ζέλκας: Μπροστά ο Κίμωνας. Πίσω;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Και να που ήρθε ο Κίμωνας...
Με τιμές, με δηλώσεις, με αψίδες θριάμβου, με το γνώριμο αίσθημα εθνικής υπερηφάνειας. Μια υπερσύγχρονη φρεγάτα προστίθεται στο οπλοστάσιο της χώρας και για λίγο νιώθουμε πιο ασφαλείς. Την ίδια ακριβώς στιγμή, σχεδόν αθόρυβα, μια βλάβη στο FIR φρόντισε να μας υπενθυμίσει ότι τα πιο κρίσιμα πράγματα δεν κάνουν θόρυβο όταν λειτουργούν παρά μόνο όταν χαλάνε.

Δύο ειδήσεις των τελευταίων ημερών. Δύο όψεις του ίδιου κράτους. Και μια αντίφαση που δεν είναι τεχνική, αλλά βαθιά πολιτική και πολιτισμική.

Δεν πρόκειται για αμφισβήτηση της ανάγκης ενίσχυσης της άμυνας. Ούτε για φθηνή αντιπαράθεση όπλων - πολιτικής αεροπορίας. Πρόκειται για κάτι απλούστερο και ταυτόχρονα πιο ενοχλητικό: για το πού επενδύουμε το βάρος, την προσοχή και κυρίως τη σοβαρότητά μας.

Η υπερσύγχρονη φρεγάτα που αποκτήσαμε είναι αναμφίβολα ένα σύμβολο. Μια εικόνα ισχύος, αποτροπής και διεθνούς παρουσίας. Εντάσσεται σε ένα αμυντικό δόγμα που θέλει τη χώρα να διαδραματίζει ρόλο σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.

Το FIR, αντίθετα, είναι μηχανισμός. Δεν συγκινεί, δεν εμπνέει, δεν βάζει τα πυροσβεστικά να ρίχνουν αψίδες. Είναι όμως αυτό που κρατά την κυριαρχία σε καθημερινή βάση. Αυτό που αν χαθεί ή υπολειτουργήσει, η ισχύς παύει να είναι αφηρημένη έννοια και γίνεται πρακτικό πρόβλημα. Κι εδώ τίθεται το πραγματικό ερώτημα: μας ενδιαφέρει περισσότερο να δείχνουμε ισχυροί ή να είμαστε λειτουργικοί;

Ένα κράτος δεν κρίνεται μόνο από το ύψος της τεχνολογίας που αγοράζει, αλλά και από το βάθος της τεχνολογίας που συντηρεί. Από το αν οι υποδομές του αντέχουν στον χρόνο, στην κόπωση, στην αμέλεια. Η τεχνολογία χωρίς υποστήριξη είναι βιτρίνα. Και η ισχύς χωρίς αξιοπιστία είναι προσωρινή.

Επενδύουμε με πάθος στο εντυπωσιακό. Στο μεγάλο. Στο εμβληματικό. Εκεί όπου υπάρχουν εγκαίνια και διεθνείς αναφορές. Αντίθετα, τα συστήματα που απαιτούν συνεχή φροντίδα, τεχνική επάρκεια, ανθρώπινο δυναμικό και πειθαρχία, αντιμετωπίζονται χωρίς τη δέουσα σοβαρότητα. Όχι επειδή είναι λιγότερο σημαντικά, αλλά επειδή δεν προσφέρουν άμεσο πολιτικό αφήγημα και θόρυβο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Λησμονούμε όμως ότι η πραγματική ισχύς δεν είναι αφήγημα και δεν πρέπει ουδέποτε να γίνει. Είναι αντοχή. Είναι επανάληψη. Είναι το γεγονός ότι δουλεύουν όλα σωστά κάθε μέρα, χωρίς να χρειάζεται να το υπενθυμίζουμε. Είναι το να μην εξαρτάται η ασφάλειά μας από το αν «έτυχε» μια βλάβη ή από το αν «βγήκε η βάρδια».

Στα νησιά, αυτό δεν είναι θεωρία. Είναι εμπειρία. Όταν ένα σύστημα δεν λειτουργεί, δεν υπάρχει εναλλακτική λύση. Υπάρχει απουσία. Και εκεί καταρρέει κάθε ωραία διατύπωση περί ισχύος και σχεδιασμού.

Δεν χρειάζεται να διαλέξουμε ανάμεσα στην άμυνα και στη λειτουργικότητα. Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι χωρίς λειτουργικότητα, η άμυνα είναι μισή. Και χωρίς καθημερινή αξιοπιστία, τα σύμβολα ισχύος μετατρέπονται σε εύθραυστα αντικείμενα.

Και εδώ είναι το σκληρό συμπέρασμα: η χώρα δεν κινδυνεύει επειδή δεν έχει υπερσύγχρονα μέσα. Κινδυνεύει όταν αυτά συνυπάρχουν με συστήματα που δεν αντέχουν. Όταν επενδύει στην εικόνα και όχι στη διάρκεια. Όταν πανηγυρίζει την αγορά και αδιαφορεί για τη λειτουργία.

Γιατί η πραγματική ισχύς ενός κράτους δεν φαίνεται στις τελετές. Φαίνεται στις μέρες που τίποτα δεν χαλάει. Και αν αυτές οι μέρες αρχίσουν να λιγοστεύουν, καμία φρεγάτα, όσο σύγχρονη κι αν είναι, δεν θα καλύψει το κενό.