Ένα νέο βιβλίο του καθηγητή Μηνά Αλ. Αλεξιάδη για τα ελληνικά παραμύθια, με κείμενα και από την Κάρπαθο

Rodiaki NewsRoom

Από τις έγκυρες και καλαίσθητες Εκδόσεις Κ. & Μ. Σταμούλη της Θεσσαλονίκης, κυκλοφόρησε στις αρχές του νέου έτους (2026) το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, Μηνά Αλ. Αλεξιάδη, προέδρου της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας, με τίτλο: Παράδοση και νεωτερικότητα στο νεοελληνικό λαϊκό παραμύθι. Μελετήματα και σχετικά κείμενα.

Μετά από κατατοπιστική εισαγωγή του συγγραφέα για το νεοελληνικό παραμύθι, ακολουθούν τρεις ενότητες και ένα επίμετρο.

Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει έξι πρωτότυπα μελετήματα για το νεοελληνικό παραμύθι. Στο πρώτο από αυτά, εξετάζεται η ιστορία και η πρόσληψη των παραμυθιών των αδελφών GRIMM στην Ελλάδα και επισημαίνονται ομοιότητες και διαφορές.
Το δεύτερο αναφέρεται στους Έλληνες παραμυθάδες, και ερευνάται η προσωπικότητα του Έλληνα παραμυθά, η γλώσσα του παραμυθιού, η αφηγηματική τεχνική του παραμυθά, οι γνωστοί Έλληνες παραμυθάδες, με κατάληξη σχετικά συμπεράσματα.
Στο τρίτο μελέτημα, με τίτλο «Παρατηρήσεις στα Ποντιακά παραμύθια για τον δρακοντοκτόνο ήρωα», εξετάζονται πέντε παραλλαγές ποντιακών παραμυθιών και επισημαίνονται τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά τους. Στο τέλος, δίνονται βασικά συμπεράσματα.
Το τέταρτο μελέτημα έχει τίτλο «Ένα παράξενο παραμύθι σε μια παραλλαγή από τη Μάνη», που παρουσιάζει αξιοσημείωτη συχνότητα στην Κάρπαθο.
Το πέμπτο μελέτημα είναι μια εξαιρετική έρευνα για την επικαιρότητα του παραμυθιού, η οποία εξετάζει σε επτά ενότητες τη δημοσιογραφική συμβολή από τον ημερήσιο και περιοδικό τύπο της Αθήνας (ακόμα και της επαρχίας) στην ανάδειξη και προβολή του παραμυθιού. Ο συγγραφέας δίνει μάλιστα σε φωτοτυπία 14 κείμενα αθηναϊκών εφημερίδων για το παραμύθι, ενώ σημειώνει στην ενότητα αυτή πλούσια βιβλιογραφία για το νεοελληνικό παραμύθι.
Ακολουθεί το έκτο μελέτημα με τίτλο «Η εθνογραφική προσέγγιση του παραμυθιού», όπου εξετάζονται η έννοια της εθνογραφικής προσέγγισης, η έννοια του αφηγητή-παραμυθά (storyteller), τα συμφραζόμενα ή συγκείμενα (context) του παραμυθιού και, τέλος, διατυπώνονται σχετικά συμπεράσματα.

Στη δεύτερη ενότητα δημοσιεύονται πρόλογοι και εισαγωγικά σημειώματα σε βιβλία άλλων. Έτσι, έχουμε προλόγους σε τρία βιβλία: Β. Γ. Γεργατσούλη, «Το Τσουκαλάκι»: Ένα Λαϊκό παραμύθι της Καρπάθου, Μανόλη Γ. Βαρβούνη, «Λαϊκά Παραμύθια της Θράκης», και του ίδιου «Λαϊκά παραμύθια της Κωνσταντινούπολης». Ακολουθεί εισαγωγικό σημείωμα στο βιβλίο των Καλλιόπης Ιωαννίδου-Διάκου και Ρηγοπούλας Χατζηκωστή, «Κότσινη κλωστή κλωσμένη στην ανέμη τυλιγμένη…». Παραμύθια της Καρπάθου, όπως τά ’λεγαν οι γιαγιάδες μας.

Η τρίτη ενότητα περιλαμβάνει βιβλιοκριτικά σημειώματα για: «Δημοτικά τραγούδια και παραμύθια. Γενεαλογικά στοιχεία με αφορμή σχετικές επετείους», για δύο βιβλία του Μ. Γ. Μερακλή (Θέματα λαογραφίας και Το λαϊκό παραμύθι: Κείμενα παραμυθολογίας), για το βιβλίο του Κώστα Ασλανίδη (εποπτεία – εκδοτική επιμέλεια), «Λαϊκά παραμύθια και παραμυθάδες της Λέρου», και για το βιβλίο των Φωτεινής Κλαδάκη-Μενεμενλή / Ελένης Κλαδάκη-Βρατσάνου, «Στη Σύμη των παραμυθιών».

Ακολουθεί το επίμετρο, με μια μελέτη «The Close Relationship Between Proverb and Fable. Aspects of Relevant Literature» (Συνεργασία Α. Ν. Δουλαβέρα και Μηνά Αλ. Αλεξιάδη) και δέκα «Παραμύθια και ευτράπελες διηγήσεις της Καρπάθου», στα οποία διατυπώνονται σύντομα σχόλια από τον καθηγητή Μ. Γ. Μερακλή.
Στη συνέχεια, δημοσιεύονται: Αγγλική Περίληψη (Summary), Πίνακας Πρώτων Δημοσιεύσεων, Ανακεφαλαιωτική Βιβλιογραφία, Βιβλιογραφία σε επίπεδο διδακτορικών διατριβών για το παραμύθι στην Ελλάδα, το πάντα χρήσιμο Γενικό Ευρετήριο (INDEX) και το Βιογραφικό Σημείωμα του συγγραφέα.

Πρόκειται για μια ουσιαστική συμβολή στην ελληνική παραμυθολογία, με ενδιαφέροντα και πρωτότυπα στοιχεία, τεκμηριωμένα με την εμπειρία και τη λαογραφική γνώση του συγγραφέα τους.

Πηγή: «Καρπαθιακά Νέα»/ Καθηγητής ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ Ν. ΔΟΥΛΑΒΕΡΑΣ