Ο εορτασμός της 1ης επετείου της 5ης Οκτωβρίου 1944

Rodiaki NewsRoom

Όπως κάθε χρόνο, αυτές τις μέρες, η Κάρπαθος ετοιμάζεται να γιορτάσει την 81η επέτειο της 5ης Οκτωβρίου 1944 με την παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας και άλλων προσωπικοτήτων. Τις ίδιες μέρες, αυτοί που έζησαν τα γεγονότα και βρίσκονται ακόμα εν ζωή, αναπολούν και ξαναζούν αξέχαστες και ιστορικές στιγμές. Φεύγουν οι Γερμανοί, ξεσηκώνονται οι Καρπάθιοι, σκύβουν το κεφάλι οι Ιταλοί, έρχονται οι Άγγλοι. Οι Πηγαδιώτες επιστρέφουν στα σπίτια τους, άλλα βρίσκουν κατεστραμμένα, λεηλατημένα και παραμελημένα σε άσχημη κατάσταση.

Όμως, σε λίγες μέρες ανοίγουν τα ελληνικά σχολεία, στα Πηγάδια με διευθυντή και δάσκαλο τον Βάσο Μηνά Οικονομίδη και δασκάλες την Φωτεινή Πιττά και Μαρία Μακρή, που προσπαθούν να συμπληρώσουν τα κενά που άφησε το κλείσιμο των ελληνικών σχολείων από τους Ιταλούς, και να εμφυσήσουν τον πατριωτισμό στις ψυχές των μαθητών. Τα καταφέρνουν!

Από την παραμονή, η δασκάλα μας Φωτεινή Πιττά μας ενημερώνει ότι την επομένη θα γιορταζόταν η πρώτη επέτειος της 5ης Οκτωβρίου 1944 στις Μενετές και από τους ομιλητές ήταν ο διευθυντής του σχολείου μας. Ο Βάσος Οικονομίδης, γιος του εκπαιδευτικού Μηνά Οικονομίδη, ήταν γνωστός για την πατριωτική του δράση στο διάστημα της Ιταλοκρατίας και υπήρξε μέλος της Επαναστατικής Επιτροπής Μενετών. Ο αδελφός του Σοφοκλής ήταν αυτός που μαζί με τον Λάζαρο Κοσμά μετέφεραν το μήνυμα της εξέγερσης από τις Μενετές στα άλλα χωριά, και ήταν ένας από τους επτά που με την «Immacolata» ειδοποίησαν τους Συμμάχους στην Αίγυπτο.

Την άλλη μέρα κανείς μας δεν είχε διάθεση για μάθημα. Η δασκάλα μας Φωτεινή Πιττά μας μίλησε για λίγο για την ιστορική επέτειο και σε 15 λεπτά μας έβαλε στην γραμμή, μπήκε η ίδια μπροστά και όλοι οι συμμαθητές μου, οι πιο πολλοί δεκάχρονοι, πήραμε το δρόμο για τις Μενετές.

Όταν μετά από δυο ώρες φτάσαμε στις Μενετές, η Θεία Λειτουργία κόντευε να τελειώσει για να αρχίσει η δοξολογία, οι χαιρετισμοί και οι ομιλίες. Μεταξύ των επισήμων ήταν ο λοχαγός Pike και άλλοι Άγγλοι αξιωματούχοι. Αμίλητοι ακούγαμε τις ομιλίες και ιδιαίτερα του δασκάλου μας, που μέχρι σήμερα ηχεί στ’ αφτιά μου.

Πέρασαν πάνω από 30 χρόνια, όταν η Καρπαθιακή Ομοσπονδία αποφάσισε να βγάλει το πρώτο της πανηγυρικό λεύκωμα. Επικοινώνησα με τον αξέχαστο δάσκαλό μου, μου έστειλε την ομιλία του και δημοσιεύθηκε στο “Karpathian Heritage”, που βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Το χειρόγραφο της ομιλίας του, μαζί με όλο μου το αρχείο, βρίσκεται στο «Αρχείο του Απόδημου Ελληνισμού» στο Queens College του New York City University, που ιδρύθηκε με χρηματοδότηση του Niarchos Foundation.

Ακολουθεί η ομιλία του Βάσου Μηνά Οικονομίδη, που θα μπορούσε να διαβαστεί στον εφετινό εορτασμό της 81ης επετείου της 5ης Οκτωβρίου 1944, να νιώσει το ακροατήριο το πνεύμα που επικρατούσε εκείνη την εποχή, όχι μόνο στην Κάρπαθο, αλλά σε όλα τα Δωδεκάνησα και στους απανταχού Δωδεκανησίους.

Η ομιλία του Βάσου Μηνά Οικονομίδη

Άγια μέρα. Μέρα ιστορική. Με κεφαλαία γράμματα θα μπεις στην ένδοξη Ελληνική Ιστορία. Άλλη σελίδα – στέφανος μέσα στις τόσες άλλες θε να γραφεί για σένα. Γιατί με το μικρό και ηρωικό παράστημα του, ήρθε να δείξει πέρσι σαν σήμερα, στις 5 του Οκτώβρη ο αλύτρωτος Καρπάθιος, στων Μενετών τον Άγιο Βράχο, εδώ στο νέο Σούλι, σ’ όλους της γης τους ισχυρούς, ότι σε τούτη την απόμερη Ελληνική γωνιά, υπάρχει αίμα γνήσιο, καθάριο Ελληνικό κι αυτό σαν των προγόνων μας.

Τα μαύρα χρόνια της σκλαβιάς δεν μπόρεσαν να σταματήσουν να κυλά μέσα στις φλέβες μας το αίμα της μαρτυρικής, της ένδοξης Ελληνικής Φυλής! Και νάτην! Η Κάρπαθος, πρώτη απ’ όλες τις σκλάβες αδελφές της, υψώνει το φοβερό παράστημά της ενάντια στον κατακτητή. Να μετρηθεί μαζί του. Ήρθε η ώρα, του φωνάζει. Το πλήρωμα του χρόνου έφθασε! Και τα παιδιά της πρόθυμα τρέχουνε στην φωνή της, σαν Έλληνες αγνοί. Αφήνουν τα συμφέροντα και σβήσανε τα μίση. Δεν λογαριάζουν κίνδυνο. Όλοι μ’ αυτοθυσία ρίχτηκαν στον αγώνα. Αλλά δεν βγήκε ο τύραννος να κτυπηθεί μαζί τους. Κούρνιασε στο κελί του – κυνηγημένο αγρίμι. Δεν είχε το κουράγιο να πιάσει τ’ άρματα του.

Ο φωνακλάς τρόμαξε. Θυμήθηκε τον Καλαμά και κόπηκε η μιλιά του. Εμείς με τα δικά του τ’ ανοίξαμε τα μάτια. Και τούτο ας το σκεφτούνε εκεί στις διασκέψεις. Ότι εδώ ζουν Έλληνες με φλέβες που κοχλάζει τ’ αράθυμό τους αίμα. Το αύριο δεν μας κάνει. Να πληρωθούμε θέλουμε με είδος που ταιριάζει στις τόσες μας θυσίες. Μας φτάνει το περίγελο. Του κόσμου η καταφρόνηση δεν είν’ δικό μας κτήμα. Δεν μας ταιριάζει η άλυση της άτιμης δουλείας να μας κρατά δεμένους. Εμείς θε να δεθούμε με την Μητέρα Ελλάδα. Μακάρι τέτοιο δέσιμο. Θα τώχουμε για πάντα ατίμητο μας φυλακτάρι. Ανταμοιβή στο αίμα που πότισε όλη τη γη. Ελληνική και ξένη.

Στην Αλβανία, οι Ιταλοί με μάτι πεινασμένου θεωρούσαν την Ελλάδα. Ύπουλα μας ρίχτηκαν. Και άρχισε η κόλαση και το ξεσκέπασμα. Τους πήρε η φωτιά την λεοντή και ξεμασκαρωθήκαν. Βρήκαν τον μάστορή τους. Εκεί και τα παιδιά μας. Ήρωες που ποτίσανε με το δικό τους αίμα. Και από κει, στο Ρίμινι, άλλη εποποιΐα. Στη χώρα του τυράννου μας, τ’ ανδραγαθήματά μας προκαλέσαν θαυμασμό! Έδρεψαν άλλες δάφνες και πλέξαν τίμιο στέφανο η Δόξα με τη Νίκη στου ήρωα τη μνήμη. Παντού, μπροστά το λάβαρο, μπαρουτοκαπνισμένο. Ο πρόσκοπος της Νίκης, το σύμβολο της Δόξας! Απ’ τη φωτιά καμμένο, στο αίμα βουτημένο.

Όμως δεν χύθηκε άδικα το αίμα των παιδιών μας. Αχόρταγα το ρούφηξε της Λευτεριάς το δέντρο και ρίζωσε και θέριεψε κι έδεσε τους καρπούς του. Και τους ωρίμασε ο καιρός. Ευλογημένη η ώρα που θε να τους γευτούμε!