Νικολάου Ευαγόρας: Λειψυδρία-Οι Αρχές της Ρόδου ας αναλάβουν την ευθύνη για μια γρήγορη και οριστική λύση πριν να είναι αργά

Rodiaki NewsRoom

Συναγερμός στις χώρες της Μεσογείου

Γράφει ο Νικολάου Ευαγόρας

Χημικός ΕΚΠΑ - Μ. Sc. University οf Manchester

πρ. Δ/ντής Γενικού Χημείου του Κράτους (Χ.Υ. Ρόδου)

Οι προβλέψεις των επιστημόνων τα τελευταία 50 χρόνια, για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, επαληθεύονται και τα αποτελέσματα είναι πια εμφανή και πιο έντονα από τις προβλέψεις, σε όλο τον πλανήτη.

Για τις χώρες της Μεσογείου τα προβλήματα λειψυδρίας κυριαρχούν και ενώ οι περισσότερες χώρες έχουν ήδη λάβει δραστικά μέτρα, εμείς ως χώρα μέχρι στιγμής κάναμε ελάχιστα και ως Ρόδος δεν πιστεύω ότι είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τις επιπτώσεις μιας ανομβρίας.

Μιας ανομβρίας, που ήδη την ζούμε σε κάποιο βαθμό. Όταν θα έχουμε σε μεγαλύτερο βαθμό την ανομβρία, φοβάμαι ότι θα είναι πολύ αργά για να κάνουμε κάτι, χωρίς σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και στην ποιότητα ζωής στο Νησί.

Αλήθεια, γνωρίζουμε αν υπάρχει μελέτη με χρονοδιάγραμμα, που να διασφαλίζει την επάρκεια πόσιμου νερού σε όλο το νησί;

Το φράγμα του Γαδουρά μάς έδωσε το χρονικό περιθώριο να κάνουμε ένα μακροχρόνιο σχεδιασμό για μια οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας και να είμαστε ασφαλείς με όλες τις καιρικές συνθήκες, αλλά δυστυχώς σπαταλήσαμε το χρονικό περιθώριο που είχαμε, με ημίμετρα.

Είχα την ευκαιρία τρεις φορές την τελευταία δεκαετία να διατυπώσω δημόσια τα επιστημονικά στοιχεία που συγκέντρωσα, παρουσιάζοντας τα μέτρα που έλαβαν άλλες περιοχές της Μεσογείου και αναλύοντας την περίπτωση της Κύπρου, η οποία βρίσκεται στην ίδια επικίνδυνη ζώνη με τη Ρόδο. Δεν έχω κάποια ενημέρωση αν έπεισα, αισθάνομαι όμως την υποχρέωση να κάνω μια τελευταία προσπάθεια ευαισθητοποίησης των αρμοδίων. Μακάρι να έχουν ήδη προχωρήσει και ας μη το γνωρίζω.

Η Κύπρος, παρόλο που έχει αποθηκευτικό χώρο στα φράγματα της 290 ΕΚΜ (εκατομμύρια κυβικά μέτρα), το 2008 το σύστημα υδροδότησης της κατέρρευσε και σε κάποιες πόλεις είχανε διακοπές υδροδότησης 2-3 μέρες την εβδομάδα. Εκεί οι Αρχές, με την κατανόηση των πολιτών, γρήγορα αποδέχθηκαν ότι ούτε τα φράγματα ούτε και οι γεωτρήσεις από μόνες τους μπορούν πλέον να εγγυηθούν την υδροδότηση του πληθυσμού και με γρήγορες διαδικασίες ξεκίνησαν οι αφαλατώσεις.

Η Ρόδος με αποθηκευτικό χώρο στο φράγμα Γαδουρά 65 ΕΚΜ, που δεν καλύπτει με το υπάρχον δίκτυο όλο το νησί είναι ασφαλής;

Τα φράγματα, είναι πολύτιμα και κάλυψαν σε πολλές Μεσογειακές χώρες τις ανάγκες υδροδότησης για πολλά χρόνια. Σήμερα όμως δεν επαρκούν για τους εξής λόγους:

1. Οι αυξημένες ανάγκες σε νερό ανά κάτοικο, λόγω του σύγχρονου τρόπου ζωής.
2. Η μείωση των βροχοπτώσεων λόγω της κλιματικής αλλαγής και η αποψίλωση των δασών .
3. Οι προβλέψεις ότι η κατάσταση θα επιδεινώνεται για αρκετές δεκαετίες ακόμη.

Ένα χειροπιαστό παράδειγμα που επιβεβαιώνει τα πιο πάνω είναι η Κύπρος, όπου ενώ ο αποθηκευτικός χώρος στα φράγματα της είναι 290 ΕΚΜ (εκατομμύρια κυβικά μέτρα), την τελευταία πενταετία οι εισροές στα φράγματα ήταν: Το 2020/2021: 36 ΕΚΜ, το 2021/2022: 154 ΕΚΜ, το 2022/2023: 49 ΕΚΜ. Το 2023/2024: 25 ΕΚΜ και το 2024/2025: 18 ΕΚΚ.

Όπως ανακοίνωσε η Υπηρεσία Υδάτων της Κύπρου, η πληρότητα των φραγμάτων της Κύπρου την 1η Αυγούστου 2025 είναι μόλις στο 17,74%. Φυσικά με τόσο χαμηλές στάθμες, οι ποσότητες του νερού που υπάρχουν δεν μπορούν να αξιοποιηθούν και με τις θερμοκρασίες του Αυγούστου πολλά φράγματα θα αποξηραθούν. Τι θα γινόταν αν δεν είχαν τις αφαλατώσεις;

Άμεση προτεραιότητα και καθήκον, οι βουλευτές της Δωδεκανήσου, ο περιφερειάρχης, ο δήμαρχος, η ΔΕΥΑΡ και οι παραγωγικές τάξεις, να κινητοποιηθούν και να συνεργαστούν ώστε χωρίς χρονοτριβή να εκπονήσουν σχέδιο έκτακτης ανάγκης για να βρεθεί το νησί προετοιμασμένο, για τον επερχόμενο κίνδυνο. Χρειαζόμαστε δύο μονάδες αφαλάτωσης των 20 ΧΚΜ ανά ημέρα (20.000 κυβικά μέτρα την ημέρα), μια στην νοτιοανατολική πλευρά του νησιού και μια στη βορειοδυτική, που θα λειτουργήσουν άμεσα καλύπτοντας τα κενά του φράγματος.

Οι μονάδες μπορούν να εγκατασταθούν με αυτοχρηματοδότηση και υπάρχει και η δυνατότητα μείωσης της ποσότητας νερού, που παράγεται, μετά από ενημέρωση του διαχειριστή, σε περίπτωση που το φράγμα μπορεί να καλύψει τις τρέχουσες ανάγκες, πληρώνοντας τότε ένα μικρότερο τέλος ετοιμότητας της μονάδας.

Είναι η μόνη γρήγορη και ασφαλής λύση για να υπάρχει σιγουριά, στην κάλυψη των αναγκών του νησιού. Ο υπόλοιπες θεωρητικές προτάσεις ας εξεταστούν, κάτω από την ομπρέλα της ασφάλειας, που θα μας παρέχει η επίτευξη της επάρκειας.

Διαβάζουμε συχνά για νέες γεωτρήσεις. Γιατί οι γεωτρήσεις δεν αποτελούν λύση και αν στηριχθούμε σε αυτές σύντομα θα φτάσουμε σε αδιέξοδο;

Η τακτική των γεωτρήσεων δεν είναι η ενδεδειγμένη λύση. Ο υδροφόρος ορίζοντας σχηματίστηκε εδώ και εκατοντάδες χρόνια και τα κατώτερα στρώματα εδώ και χιλιάδες ή και εκατομμύρια χρόνια, μετά από έντονες και συνεχείς βροχοπτώσεις.

Η υφαλμύρωση μιας γεώτρησης σημαίνει είσοδο θαλασσινού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα και οριστική καταστροφή του. Είναι ανεδαφικό να πιστεύουμε ότι με τις σημερινές βροχοπτώσεις και την αποψίλωση των δασών θα υποχωρήσει η υφαλμύρωση του νερού. Η υπεράντληση προκαλεί κάποια στιγμή μη αντιστρεπτά αποτελέσματα.

Μελετήσαμε σε τι βαθμό έχει φτάσει η υφαλμύρωση των γεωτρήσεων της Ρόδου τα τελευταία χρόνια;

Μόνο στη Νότια Ρόδο πριν από 6-7 χρόνια η αγωγιμότητα του νερού ξεπέρασε τις 10.000 μS/cm. Μέχρι ποια απόσταση από τις ακτές και σε ποιο βάθος εισχώρησε το θαλασσινό νερό; Ποια επιστημονική μελέτη συστήνει να καλύπτουμε τις τεράστιες ποσότητες νερού που χρειάζεται η Ρόδος με γεωτρήσεις; Δεν πιστεύω να υπάρχει επιστήμονας που να συστήνει και να υπογράφει μια τέτοια μελέτη. Τι περιμένουμε, να εξαντλήσουμε και την τελευταία γεώτρηση;

Οι γεωτρήσεις θα πρέπει να φυλαχθούν, ως κόρη οφθαλμού, για να καλύψουν ανάγκες για σύντομο χρονικό διάστημα, όταν τα συστήματα παραγωγής πόσιμου νερού παρουσιάσουν κάποιο παροδικό τεχνικό πρόβλημα.

Αλλοίμονο αν εξαντλήσουμε και τα τελευταία αποθέματα, που μας έχουν απομείνει. Το πρόβλημα του νερού είναι Εθνικό, είναι ζωτικής σημασίας για το μέλλον του Νησιού και χρήζει άμεσης, συλλογικής και επιστημονικής αντιμετώπισης.