Θάνος Ζέλκας: Πανελλαδικές Εξετάσεις: η ετήσια απόβαση στη Νορμανδία

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Η έναρξη των Πανελλαδικών Εξετάσεων για την εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση αποτελεί κάθε χρόνο κεντρικό θέμα της ειδησεογραφίας. Είναι σαν οι μαθητές να ετοιμάζονται για μια νέα απόβαση στη Νορμανδία, όπου τους περιμένουν οι Ναζί στην ακτή για να τους εκτελέσουν. Ίσως να είμαστε το μοναδικό κράτος στον πλανήτη όπου οι εξετάσεις αποτελούν ένα τόσο σημαντικό γεγονός, σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που συνδυάζει παλαιές νοοτροπίες και σύγχρονους πειραματισμούς, χωρίς έναν ξεκάθαρο στόχο στον ορίζοντα.

Και ενώ οι κάμερες στριμώχνονται στις εισόδους σχολείων για να απαθανατίσουν το άγχος των μαθητών, οι πολιτικοί στέλνουν δελτία τύπου γεμάτα «συμπαράσταση» και «ευχές». Εμφανίζονται στις τηλεοράσεις και στα δελτία ειδήσεων σα να συμμετέχουν κι εκείνοι σε έναν ιερό αγώνα, σαν να διατρέχουν τον ίδιο «κίνδυνο» με τα παιδιά που, όντως, ζουν μια παρατεταμένη αγωνία, αλλά για άλλους λόγους. Κυρίως διότι παλεύουν να αποδείξουν ότι αξίζουν, σε ένα σύστημα που θέλει να τους μετρήσει και να τους κατηγοριοποιήσει μέσα σε λίγες ώρες.

Τα λόγια, βέβαια, είναι ευχάριστα στο κοινό. Θέλουν να δηλώσουν την συμπαράστασή τους στους δοκιμαζόμενους μαθητές και τους γονείς τους, τους οποίους θεωρούν ως κομματική τους πελατεία. Ωστόσο, στην πραγματικότητα η υποστήριξη περιορίζεται σε αυτά τα ευχολόγια και στα αρχειακά κείμενα του ότι η ζωή δεν τελειώνει με τις εξετάσεις. Κανείς φυσικά δεν τολμά να κάνει ουσιαστικές προτάσεις για την ουσία της μάθησης ως επικοινωνία ιδεών, αλλά επιβεβαιώνει ότι το μόνο που μετράει είναι η στιγμή που ο μαθητής θα παραδώσει το τετράδιο στο εξεταστικό κέντρο.

Η παράνοια αυτή κρατάει χρόνια. Παράγουμε στρατιωτάκια της εκπαιδευτικής διαδικασίας και επιβραβεύουμε αυτούς που θα επικρατήσουν στον στίβο αυτής της μάχης, σαν να πρόκειται να επανδρώσουμε τις ειδικές δυνάμεις. Καταστρέφουμε τον ψυχισμό της νέας γενιάς, την ζωντάνια της ηλικίας τους, τη δημιουργικότητα και την ορμή τους. Για κάποιον ανεξήγητο λόγο προσπαθούμε να παράξουμε δυστυχισμένους ανθρώπους, καθώς τους ωθούμε να κυνηγάνε το αποτέλεσμα με κάθε κόστος και όχι την ουσία της εκπαίδευσης που είναι η γνώση.

Θα ήταν ανούσιο να συγκρίνουμε το εκπαιδευτικό μας σύστημα με αντίστοιχα των ευρωπαϊκών χωρών. Οι συγκρίσεις με τις άλλες χώρες γίνονται μόνο εκεί που μας συμφέρει. Στις τιμές των προϊόντων και σε κάτι ανούσιους δείκτες που ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα. Δεν τολμώ να αναφέρω τις σκανδιναβικές χώρες, όπου τα σχολεία είναι χώροι δημιουργίας και ουσιαστικής γνώσης. Εμάς τα σχολεία μας μοιάζουν περισσότερο με σωφρονιστικά ιδρύματα και οι εκπαιδευτικοί μας καλούνται να διαδραματίσουν πολλές φορές το ρόλο των δεσμοφυλάκων.

Φτάνοντας στους γονείς το δράμα κορυφώνεται. Από που να το πιάσουμε. Από τα χρήματα που καλούνται να πληρώσουν για να δώσουν τα εφόδια στα παιδιά τους για τη μάχη; Από το άγχος που βιώνουν μαζί με τα παιδιά τους; Από το γεγονός ότι έχουν να διαχειριστούν, παράλληλα με τα δικά τους προβλήματα, την εγκλωβισμένη εφηβεία των παιδιών τους; Ή μήπως από το ότι, σε περίπτωση αποτυχίας, θα βρεθούν αντιμέτωποι όχι μόνο με τον διαλυμένο ψυχισμό των παιδιών τους, αλλά και με μια κεκαλυμμένη κοινωνική κριτική για αυτή την έκβαση;

Το γεγονός ότι ως λαός είμαστε απείθαρχοι και «φωνακλάδες», αποτυπώνεται και σε αυτή την περίπτωση. Ενώ ως γονείς είμαστε στοργικοί και γεμάτοι ανησυχίες για τα παιδιά μας, δεν μπορούμε να καθίσουμε σε ένα τραπέζι μαζί με τους ιθύνοντες και να βάλουμε κάποια όρια σε αυτήν τη φαρσοκωμωδία.

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα είναι πεπαλαιωμένο, διάτρητο και εκτός πραγματικότητας. Οφείλουμε να το ξανασχεδιάσουμε για τα επόμενα τριάντα χρόνια. Να πάρουμε κοινές αποφάσεις και να τηρήσουμε με ευλάβεια αυτό το πλάνο, αντί να το αλλάζουμε κάθε φορά που αλλάζει ο υπουργός παιδείας. Να το κάνουμε πάνω απ’ όλα σύστημα που να προάγει τη γνώση και να παράγει ευτυχισμένους ανθρώπους. Δύσκολο; Ίσως. Αξίζει όμως μια δοκιμή.