Αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα 3 εκατ. ευρώ υλοποίησε το Δασαρχείο στη Ρόδο

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ολοκληρώθηκαν μετά τις φωτιές του 2023

Έπειτα από την καταστροφική πυρκαγιά του 2023 στο νησί της Ρόδου, κρίθηκε αναγκαία η υλοποίηση κατασκευής αντιδιαβρωτικών έργων αποκατάστασης, για την αντιπλημμυρική και αντιδιαβρωτική προστασία των καμένων εκτάσεων, τη συγκράτηση του εδάφους και τον περιορισμό της διάβρωσης και της επιφανειακής απορροής στις υδρολογικές λεκάνες του νησιού.

Μετά από άμεσες και κατάλληλες ενέργειες του υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας, εντάχθηκαν στη χρηματοδότηση από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) στο πλαίσιο του «Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών Γ) Περιβάλλον 2021-2025», έργων αποκατάστασης - αντιπλημμυρικής - αντιδιαβρωτικής προστασίας των καμένων εκτάσεων περιοχής ευθύνης Δ/νσης Δασών Δωδεκανήσων, έργα συνολικού προϋπολογισμού 3.500.000 ευρώ.

H Διεύθυνση Δασών Δωδεκανήσου ανέθεσε αυτά τα έργα με κατεπείγουσες διαγωνιστικές διαδικασίες του άρθ. 32 του Ν.4412/2016 σε πολυμελείς δασικούς συνεταιρισμούς πανελλαδικής δραστηριότητας και με μεγάλη εμπειρία από αντίστοιχες πυρκαγιές (Εύβοιας, Πάρνηθας, Έβρου Πελοποννήσου κ.λπ.), οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στις καμένες δασικές εκτάσεις της Ρόδου κατά το χρονικό διάστημα από 01/11 έως 05/11/2024 και ξεκίνησαν να κατασκευάζουν αντιπλημμυρικά – αντιδιαβρωτικά έργα σύμφωνα με τις μελέτες που εγκρίθηκαν από την Υπηρεσία και την εξειδικευμένη τεχνογνωσία τους, τα οποία σήμερα έχουν ολοκληρωθεί.

Τα έργα αφορούσαν κατασκευές κορμοδεμάτων, κλαδοδεμάτων και ξυλοφραγμάτων στις λεκάνες απορροής που υπεδείχθησαν από τη Διεύθυνση Δασών Δωδεκανήσου, σύμφωνα και με τις εγκεκριμένες μελέτες. Τα έργα τελικά μετά και από τις υποβληθείσες εκπτώσεις ήταν συνολικού προϋπολογισμού 3.080.000 ευρώ (συμπεριλαμβανομένου Φ.Π.Α.). Οι εργασίες διήρκησαν συνολικά 2 μήνες περίπου, από τις 01-11-2024 έως και τα τέλη Δεκεμβρίου του 2024, (τελευταία διοικητική παραλαβή την 27-12-2024).

Οι δασικοί συνεταιρισμοί που τα υλοποίησαν ήταν οι Δα.Σ.Ε. «Η Ένωση Σταυρού», «Βρύας Ρητίνης» Πιερίας, «Αγιόκαμπου» Λαρίσης, «Αγίου Δημητρίου» Πιερίας, «Φωτεινών» Πιερίας και «Καλογριανής» Καλαμπάκας. Κάποιοι από τους εν λόγω Συνεταιρισμούς είχαν ξανασυμμετάσχει σε παρόμοια έργα στη Ρόδο και μετά από την επίσης καταστροφική πυρκαγιά του έτους 2008.

Πιο αναλυτικά, κατασκευάστηκαν κορμοδέματα και ξυλοφράγματα στην περιοχή του Ασκληπειού, της Λάρδου, των Λαέρμων, στο φράγμα Γαδουρά, όπου προστατεύτηκε ο ταμιευτήρας από τυχόν εισροή αιθάλης και στην περιοχή Απόλλωνα, καλύπτοντας κατά το μέγιστό δυνατό όλες τις καμένες εκτάσεις στις λεκάνες απορροής του νησιού.

Λόγω της παρουσίας του ελαφιού της Ρόδου στις καμένες εκτάσεις, περιορίστηκαν ο κατασκευές κλαδοπλεγμάτων επειδή η χρήση σύρματος θα λειτουργούσε ως θηλιά παγίδευσης του είδους με εύλογες καταστροφικές επιπτώσεις για το είδος και την επιτυχή έκβαση του έργου αλλά αναπληρώθηκαν με αντίστοιχες κατασκευές άλλων εργασιών (κορμοδέματα και ξυλοφράγματα). Συνολικά, κατασκευάστηκαν και παραλήφθηκαν πάνω από 600.000 τρέχοντα μέτρα κορμοδεμάτων.

Πρόκειται για τεράστιο εγχείρημα υψίστης σημασίας, καθώς οι ιδιαίτερες εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες που διαμορφώνονται στις καμένες δασικές εκτάσεις σε συνδυασμό με τις παρατεταμένες ξηροθερμικές και άνυδρες περιόδους που σημειώνονται στο νησί της Ρόδου, θέτουν σε κίνδυνο ερημοποίησης αλλά και διάβρωσης τα εδάφη τους.

Στα έργα αυτά πρέπει να προστεθούν και τα αντίστοιχα έργα που πραγματοποιήθηκαν εντός του έτους 2023 από τους αναδόχους αποκατάστασης Eurobank και Nova.

Χρηματοδότηση Eurobank (Ζώνη 5) προϋπολογισμού 412.000 ευρώ. H Ζώνη 5, άνωθεν των οικισμών Ασκληπειού και Κιοταρίου εμβαδού 2.560 στρεμμάτων και προϋπολογισμού περίπου μισό εκατομμύριο ευρώ χρηματοδοτήθηκε από την Eurobank. To έργο περιλαμβάνει 95 χιλιόμετρα κορμοδεμάτων, υλοποιήθηκε από τον δασικό συνεταιρισμό Αγίου Δημητρίου Πιερίας με την επίβλεψη και παραλαβή του έργου από δασολόγους της Διεύθυνσης Δασών Δωδεκανήσου. Κατασκευάστηκαν 95 χιλιόμετρα κορμοδέματα εντός της λεκάνης απορροής πλέον ξυλοφραγμάτων.

Χρηματοδότηση Nova (Ζώνη 4) “NOVA TELECOMMUNICATIONS & MEDIA ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ Α.Ε”, προϋπολογισμού 293.000 ευρώ. Η Ζώνη 4 εκτείνεται ανατολικά του Ασκληπειού άνωθεν του χωριού της Λάρδου μέχρι το μοναστήρι Αγ. Γεώργιος Ίνγκος. Κατασκευάστηκαν 86 χιλιόμετρα κορμοδέματα εντός της λεκάνης απορροής πλέον ξυλοφραγμάτων.

Οι κατασκευές στο σύνολό τους αποτελούν μια ήπια παρέμβαση με προσωρινό μεν χαρακτήρα λόγω του ξύλου ως πρώτη ύλη, αλλά με μόνιμο περιβαλλοντικό αποτέλεσμα, καθώς θα προσφέρουν τη μέγιστη και μονίμου χαρακτήρα αντιδιαβρωτική προστασία στην περιοχή.

Η αποτελεσματικότητα του έργου ήδη έχει διαπιστωθεί έπειτα και από τις εξαιρετικά ακραίες βροχοπτώσεις (καταιγίδα “Bora”) που έπληξαν το νησί της Ρόδου στις 30-11-2024 κυρίως στο βόρειο και λιγότερο στο νότιο τμήμα του νησιού αλλά κυρίως με τις πολύ ισχυρές και μεγάλης διάρκειας βροχοπτώσεις που επαναλήφθηκαν στις 05-01-2025 οι οποίες έπληξαν αυτή τη φορά τις περιοχές των έργων (Λάρδο, Πυλώνα, Απόλλωνα, Λάερμα). Όπως αποδείχτηκε στην πράξη, τα έργα που υλοποίησε η Υπηρεσία, συγκράτησαν μεγάλες ποσότητες από εδαφικό και σπορογενετικό υλικό και τελικά, απέβησαν ευεργετικά, όχι μόνο επειδή λειτούργησαν ως μέσο συγκράτησης του εδαφικού υλικού και των σπόρων, αλλά και επειδή απέτρεψαν την απορροή του υλικού σε υποδομές και κατοικίες.

Τέλος, όσον αφορά τον προγραμματισμό αντιπλημμυρικών κατασκευών βαρέως τύπου (φράγματα βάρους) εντός των κοιτών των ρεμάτων, υπάρχει σχεδιασμός από το υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας, δια της Διεύθυνσης Δασών, να υλοποιηθούν αντιπλημμυρικά έργα εντός του τρέχοντος έτους, προϋπολογισμού άνω των 10.000.000 ευρώ, με χρηματοδότηση επίσης από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης (ΕΠΑ) στο πλαίσιο του «Ειδικού Προγράμματος Φυσικών Καταστροφών Γ) Περιβάλλον 2021-2025».