Καρπαθιακές Προσωπογραφίες στην Αμερική

Rodiaki NewsRoom

Μέσα στις χιλιάδες Καρπάθιους που έζησαν στην Αμερική υπήρξαν πολλοί, που σαν επιχειρηματίες και επιστήμονες, συνέβαλαν στην πρόοδο και στην ανοδική πορεία της Καρπαθιακής παροικίας. Υπήρξαν και πολλοί άλλοι που με την εθνική, συλλογική, πολιτισμική, κοινωνική και φιλανθρωπική τους προσφορά, είχαν ακόμη μεγαλύτερη επίδραση στην Καρπαθιακή παροικία και άφησαν πάνω της ανεξίτηλη την σφραγίδα τους.

Μερικούς από τους πρωτοπόρους γνώρισα από κοντά και με πολλούς που τους ακολούθησαν συνεργάστηκα μαζί τους για πολλά χρόνια. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι είχαν ένα κοινό χαρακτηριστικό: ήταν άνθρωποι, που πάνω από το προσωπικό τους συμφέρον έβαζαν το γενικό καλό.

Οι προσωπογραφίες που ακολουθούν είναι ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα ενός μεγάλου αριθμού ανθρώπων ήθους, ικανοτήτων και προσφοράς. Κάποτε πρέπει να γραφεί ένα ολόκληρο βιβλίο για να τους συμπεριλάβει όλους.

Νίκος Ματθαίου (1904-1983)

Με τους τίτλους «Θρηνεί το Yorktown» και «Παρέδωσε την φιλανθρωπική σκυτάλη», ανήγγειλε ο αμερικανικός τύπος τον θάνατο του Νίκου Ματθαίου, ενός φιλάνθρωπου και εθνικού ευεργέτη της Αμερικής. Ο Ματθαίου δώρισε στην Αμερική το πεδίο της μάχης του Yorktown όπου κρίθηκε η αμερικανική ανεξαρτησία. Η έκταση διαμορφώθηκε σε εθνικό πάρκο, μέσα στο οποίο η πολιτεία της Virginia έκτισε ένα περίλαμπρο μουσείο. Το Victory Center αποτελεί ύμνο για τους αγώνες της αμερικανικής ανεξαρτησίας, ένα από τα πλέον αξιόλογα μουσεία της Αμερικής και έπαινο για ένα Ελληνοαμερικανό φιλάνθρωπο, γέννημα της Καρπάθου.

Στην Αρκάσα της Καρπάθου γεννήθηκε ο Νίκος Ματθαίου. Arkasa of Karpathos where Nick Mathew was born.

Το 1920, ο 16χρονος Νίκος Ματθαίου ξεκίνησε από την Κάρπαθο για την Αμερική, με μόνο εφόδιο την ευχή των γονέων του. Η μάνα του άναψε μια λαμπάδα στην εκκλησία της Υπαπαντής στην Αρκάσα και παρακάλεσε την Παναγία να φωτίζει και να οδηγεί τα βήματα του παιδιού της στο μακρινό του ταξίδι και στις δυσκολίες της ζωής που τον περίμεναν.

Άνοιξε η Αμερική την πόρτα του ιδρώτα και της βιοπάλης για να δεχθεί τον Νίκο Ματθαίου. Η σκληρή δουλειά δεν τον δείλιασε όπως ο ίδιος χαρακτηριστικά μου έλεγε: «Ποτέ μου δεν φοβήθηκα τον αγώνα και την σκληρή δουλειά, γιατί εδώ στην Αμερική σ’ οδηγούν πάντα στην επιτυχία».

Στην αρχή δούλεψε στα ανθρακωρυχεία και στα εργοστάσια σιδήρου και μετά στα εστιατόρια. Με την εργατικότητα, την τιμιότητα, την επιμέλεια και εξυπνάδα του, απέσπασε την αγάπη και εκτίμηση των προϊσταμένων του και σύντομα έγινε αρχιμάγειρας στα πιο φημισμένα εστιατόρια και ξενοδοχεία της Αμερικής. Με τον καιρό άρχισε να πειραματίζεται με φαγητά δικής του έμπνευσης που τα καταχώρισε σ’ ένα χειρόγραφο βιβλίο μαγειρικής.

Η μεγάλη οικονομική κρίση τον βρήκε εισπράκτορα ενοικίων σε μια πολυκατοικία της Νέας Υόρκης. Μια μέρα ο ιδιοκτήτης του έδωσε εντολή να «πετάξει στο δρόμο» πάνω στα χιόνια τα έπιπλα μιας οικογένειας που δεν είχε να πληρώσει το ενοίκιο. Η φιλάνθρωπη καρδιά του πληγώθηκε και επαναστάτησε. Από το μισθό του πλήρωσε τα ενοίκια που χρωστούσε η οικογένεια και – παρά την κρίση στην αγορά εργασίας – άφησε την δουλειά του εισπράκτορα.

Το 1943, ο Νίκος Ματθαίου και η γυναίκα του, πηγαίνοντας στη Φλώριδα, σταμάτησαν στο Yorktown VA, όπου γοητευμένοι από το φυσικό περιβάλλον αποφάσισαν να εγκατασταθούν εκεί και ν’ ανοίξουν ένα μικρό εστιατόριο. Με τον καιρό, και χάρη στα εύγεστα φαγητά και την εξαιρετική περιποίηση που παρείχε, το εστιατόριο μεγάλωσε και έγινε το παγκοσμίου φήμης Nick’s Seafood Pavilion, χωρητικότητας 450 καθισμάτων. Απ’ αυτό πέρασαν πρόεδροι, γερουσιαστές, βουλευτές, κυβερνήτες, υπουργοί, στρατηγοί και άλλες διασημότητες από πολλές πολιτείες της Αμερικής και χώρες του κόσμου.

Με την πάροδο του χρόνου και την αλματώδη εξέλιξη του εστιατορίου, ο Ματθαίου άρχισε να αγοράζει μεγάλες εκτάσεις, μεταξύ των οποίων και το πεδίον της ιστορικής μάχης του Yorktown. Το κίνητρο των αγορών του δεν ήταν το κέρδος, αλλά η αγάπη του για το φυσικό περιβάλλον της πόλης που τον καλοδέχτηκε και του έδωσε τις ευκαιρίες να αναδειχθεί σε πλούσιο και ισχυρό επιχειρηματία.

Αργότερα, όσο πλησίαζε το 1976 και έπιασε την Αμερική ο πυρετός της Διακοσιετηρίδας, πολλές ξενοδοχειακές και άλλες τουριστικές επιχειρήσεις έστρεψαν την προσοχή τους στην περιουσία του Νίκου Ματθαίου. Αλλά ο Ματθαίου, που για κανένα λόγο δεν θα δεχόταν την εμπορευματοποίηση ενός ιστορικού χώρου, χάρισε το πεδίο της Μάχης στην πολιτεία της Virginia. Εκεί κτίστηκε μουσείο ιστορικής μνήμης, το Victory Center.

Κανένας δεν γνωρίζει όλες τις δωρεές του Νίκου Ματθαίου γιατί ανέρχονται σε εκατοντάδες και επειδή απέφευγε να μιλά γι αυτές. Οι σημαντικότερες έγιναν για μεγάλα εθνικά, κοινωνικά και πολιτισμικά έργα και οι πιο πολλές από αγάπη για το συνάνθρωπο του. Κάποτε, η πόλη του Yorktown βρέθηκε στη δυσάρεστη θέση να αδυνατεί να πληρώσει τον λογαριασμό ηλεκτροφωτισμού και η ηλεκτρική εταιρεία θα σταματούσε την παροχή ρεύματος, η ιστορική πόλη θα βυθιζόταν στο σκοτάδι.

Ανάστατος ο πολιτικός κόσμος. Τα μεγάλα τηλεοπτικά κανάλια ήλθαν στο Yorktown για να απαθανατίσουν την ιστορική πόλη βυθισμένη στο σκοτάδι και βρήκαν να πλέει μέσα στο φως. Ο Νίκος Ματθαίου είχε πληρώσει το κόστος της ηλεκτροδότησης της και μάλιστα για ένα ολόκληρο χρόνο.

Το πανεπιστήμιο Christopher του Newport VA, σε αναγνώριση των υπηρεσιών προς το Αμερικανικό έθνος και την κοινωνία, απένειμε στον Νίκο Ματθαίου τιμητικό διδακτορικό δίπλωμα. Μετά την απονομή του διπλώματος, αστειευόμενος, συνήθιζε να διορθώνει, όποιον τον αποκαλούσε Mister Mathew, λέγοντας: «Doctor Mathew please». Κάποτε μου εκμυστηρεύθηκε: «Όταν ήμουν μαθητής στην Κάρπαθο, ο δάσκαλος με άφησε στάσιμο στην Δευτέρα τάξη του Δημοτικού, τώρα στα γερατειά μου με κάμανε διδάκτορα».

Ο αείμνηστος Ματθαίου ήταν άνθρωπος απλός και αισθανόταν απέραντη αγάπη για τον συνάνθρωπο του. Είχε οικειότητα με προέδρους, βασιλείς, πρωθυπουργούς, στρατηγούς, υπουργούς, κυβερνήτες, πρεσβευτές και άλλους επίσημους που πέρασαν από το Nick’s Seafood Pavilion τους οποίους φιλοξενούσε δωρεάν.

Ήταν παράλληλα καταδεκτικός με τους συμπατριώτες και τους απλούς ανθρώπους, και δεν πέρασε Καρπάθιος ή φίλος του από το εστιατόριο και μην τον φιλοξενήσει. Στο εστιατόριο υπήρχε ένα μεγάλο τραπέζι για 12 άτομα, που συνήθιζε να τρώει με την παρέα του. Όποιος έκατσε σ’ αυτό το τραπέζι ποτέ του δεν πλήρωσε λογαριασμό.

Σ’ αυτό το τραπέζι, κάθε βράδυ μετά τις έντεκα, που έκλεινε το εστιατόριο, συγκεντρώνονταν για δείπνο πολλοί από το προσωπικό και κάποιοι περαστικοί Καρπάθιοι και φίλοι του. Αυτές τις ώρες του άρεσε να διηγείται ιστορίες από την παιδική του ηλικία και να αναφέρεται, ιδιαίτερα, στον πατέρα του, τον Μηνά Ματθαίου, που είχε – παλιά – καφενείο στο Φοινίκι, κι ήταν ένας απλός, ευχάριστος και καλοσυνάτος άνθρωπος, με την σοφία που διακρίνει εκείνους που «αποφοιτούν» από το Μεγάλο Σχολείο της Φύσης και της Ζωής.

Τα δείπνα αυτά κρατούσαν ως τις πρώτες πρωινές ώρες και συνοδεύονταν – πολλές φορές – από τους Καρπάθικους σκοπούς που έπαιζε με τη λύρα του ο Μηνάς Παπαμηνάς. Κι έβλεπες, τότε, πάνω στο χαμογελαστό πρόσωπο του Ματθαίου, να πλανιέται η σκιά της νοσταλγίας, καθώς η σκέψη του πήγαινε πίσω στο μικρό του χωριό και γινόταν – και πάλι – το παιδόπουλο των δεκάξι χρόνων, που πήρε το δρόμο της περιπέτειας με μοναδικό «εξοπλισμό» την ευχή των γονιών του και την πίστη του στη προστασία της Υπαπαντής.

Το 1983, όταν επρόκειτο να γίνει η καθέλκυση του καταδρομικού «Yorktown», μεταξύ των δεκάδων επιφανών Αμερικανών που προτάθηκαν ως ανάδοχοι του πλοίου, ο Υπουργός των Ναυτικών προτίμησε το ζεύγος Ματθαίου. Στρατιωτικό αεροπλάνο, που χρησιμοποιείτο για την μεταφορά επισήμων, μετέφερε το ζεύγος Ματθαίου στην Pascagoula MS για το βάπτισμα του καταδρομικού.

Όμως στην διαδρομή πέθανε ο Νίκος Ματθαίου από καρδιακή προσβολή. Παρά το μεγάλο της πένθος, η γυναίκα του βάφτισε το «Yorktown» στη μνήμη του συζύγου της. Το ίδιο αεροπλάνο επέστρεψε με την σωρό του Νίκου Ματθαίου στο Yorktown, όπου έγινε η κηδεία του, με τιμές που αποδίδει η Αμερικανική κυβέρνηση σε προσωπικότητες με εθνική προσφορά.

Μέσα στην Εθνική πινακοθήκη της Αμερικής στο Washington DC υπάρχει ένας πίνακας που απεικονίζει τον Αμερικανό πρόεδρο George Washington και τον Γάλλο στρατηγό Marquis de Lafayette να ανταλλάσσουν χειραψία πάνω σ’ ένα λόφο του Yorktown. Πάνω σ’ αυτό το λόφο, δίπλα στο Victory Center βρίσκεται ο τάφος του Νίκου Ματθαίου και της γυναίκας του, του πάμφτωχου παιδιού από την Αρκάσα που έγινε ένας από τους μεγάλους εθνικούς ευεργέτες της Αμερικής.

Τα μεγαλύτερα τηλεοπτικά κανάλια και περισσότερες από 50 εφημερίδες δημοσίευσαν εγκωμιαστικά σχόλια για την προσωπικότητα του Ματθαίου τονίζοντας το φιλανθρωπικό του έργο. Η μεγάλη του προσφορά, προς την θετή του πατρίδα, εκτιμήθηκε από την Αμερική και το όνομα του μνημονεύεται στα επίσημα πρακτικά του Αμερικανικού Κογκρέσου. Στις 27 Απριλίου 1983, σε επίσημη συνεδρίαση, το Αμερικανικό Κογκρέσο απότισε φόρο τιμής στη μνήμη του Νίκου Ματθαίου, με ομιλητή τον ομοσπονδιακό βουλευτή William Whitehurst.

Ο Νίκος Ματθαίου δεν ξέχασε και την μικρή του πατρίδα: με δικά του έξοδα κτίστηκε και εξοπλίστηκε ο δεύτερος όροφος του Υγειονομικού Κέντρου Καρπάθου και υπήρξε ο μεγαλύτερος δωρητής στον έρανο που διεξήγαγε στην Αμερική ο Μητροπολίτης Απόστολος για τα Ευαγή Ιδρύματα Καρπάθου που έγιναν στον Άη Γιώργη στις Βάσσες. Προς τιμή του, ο Δήμος Καρπάθου έδωσε το όνομα του στον δρόμο που περνά μπροστά από το Υγειονομικό Κέντρο.

πηγή: www.anamniseis.net