Σωτήρης Ντάλης: Η Δύση στην Ανειρήνευτη Εποχή

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Σωτήρης Ντάλης*

Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της διασύνδεσης, τα κράτη οδηγήθηκαν σε μια αλληλεξάρτηση σε όλα τα επίπεδα. Όμως, αντί αυτή η αλληλεξάρτηση να εξαλείψει τις εντάσεις μεταξύ των κρατών, προσέφερε νέους τρόπους εμπλοκής και σύγκρουσης.

Η διαχωριστική γραμμή μεταξύ ειρήνης και πολέμου έχει προ πολλού γίνει θολή, και πλέον εργαλειοποιούνται τα πάντα.
Έχουμε όλο και περισσότερα συμπτώματα ενός μεταβαλλόμενου περιβάλλοντος διεθνούς πολιτικής στο οποίο οι πόλεμοι αντικαθίστανται από νέες μορφές επιθετικότητας και η διασύνδεση ανθρώπων και κρατών φαίνεται να είναι η νέα επιλογή πεδίου προς επίδειξη πυγμής.

Ο πόλεμος είναι μιας ανυπολόγιστης έκτασης επιλογή, όπως έδειξε και η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, επομένως η παγκόσμια πολιτική θα συνεχιστεί με νεότερα «άλλα μέσα», αυτά που ο Μαρκ Λέοναρντ αποκαλεί «συγκρούσεις συνδετικότητας» στο βιβλίο του, Ανειρήνευτη Εποχή, (εκδ. Ασίνη 2024).

Οι κυβερνήσεις χειραγωγούν ό,τι συνδέει τις χώρες μεταξύ τους: τις αλυσίδες εφοδιασμού, τις χρηματοοικονομικές ροές, την κίνηση των ανθρώπων, τις πανδημίες, την κλιματική αλλαγή και, πάνω από όλα, το Διαδίκτυο. Ενώ η πανδημία του κορωνοϊού φέρνει όλη την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με μία μεταδοτική ασθένεια, μία άλλη πανδημία τροφοδοτείται σκοπίμως από τις σκιές. Οι τοξικές συμπεριφορές γίνονται μεταδοτικές καθώς εθνικοί ηγέτες ανταποκρίνονται στην εργαλειοποίηση της διασύνδεσης, υπογραμμίζει ο Λέοναρντ .

Τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Λέοναρντ τον βλέπει ως «σύγκρουση συνδετικότητας». Εξάλλου η ταυτότητα και η ιστορία της Ουκρανίας έχουν διαμορφωθεί εξαρχής από τη συνδετικότητα – και τις εντάσεις που μπορεί να προξενήσει, γράφει ο Λέοναρντ.

Στη δική του ιδιαίτερη ανάγνωση του πολέμου στην Ουκρανία, ο Εμμανουέλ Τοντ στο βιβλίο (Η ήττα της Δύσης, Προσεχώς από τις εκδόσεις Πεδίο)που γνώρισε μεγάλη επιτυχία στη Γαλλία και προκάλεσε έντονες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις , υποστηρίζει, πως όπως οι περισσότεροι πόλεμοι, κι αυτός δεν πήγε όπως είχε προγραμματιστεί και μας έχει ήδη προσφέρει πολλές εκπλήξεις. Απαριθμεί μάλιστα τις κυριότερες.

Η πιο ενδιαφέρουσα συνδέεται με τη μεγάλη συζήτηση για τον ρόλο της Δύσης στη σημερινή εποχή. Για τον συγγραφέα αυτού του προκλητικού βιβλίου, έκπληξη ήταν η ιδεολογική μοναξιά της Δύσης και η άγνοια της δικής της απομόνωσης. Έχοντας συνηθίσει να θέτουν τις αξίες τις οποίες πρέπει να προσυπογράφει ο κόσμος, οι Δυτικοί περίμεναν πραγματικά ανόητα ότι όλος ο πλανήτης θα συμμεριζόταν την αγανάκτησή τους για τη Ρωσία.

Απογοητεύτηκαν. Μόλις πέρασε το αρχικό σοκ του πολέμου, άρχισε να εμφανίζεται παντού όλο και περισσότερο μία διακριτική υποστήριξη (ανοχή θα λέγαμε εμείς) προς τη Ρωσία. Ήταν αναμενόμενο ότι η Κίνα, την οποία οι Αμερικανοί είχαν προσδιορίσει ως τον επόμενο αντίπαλο στη λίστα τους, δεν θα υποστήριζε το ΝΑΤΟ και υπογραμμίζει πως η άρνηση της Ινδίας να εμπλακεί ήταν βέβαια ακόμα πιο ανησυχητική, επειδή η Ινδία είναι η μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο, και αυτό αποτελεί ένα μικρό πρόβλημα για τις «φιλελεύθερες δημοκρατίες» και τη Δύση. Σε έναν κόσμο συγκρουσιακής πολυμέρειας, οι δυο πόλεμοι που προκάλεσαν η Ρωσία και η Χαμάς, αποτέλεσαν «δώρο» για τους γεωπολιτικούς αντιπάλους των ΗΠΑ και απειλούν τη συνοχή του Δυτικού κόσμου.

Δύο πόλεμοι έχουν κάνει κομμάτια ολόκληρο τον κόσμο και σε αυτό το κρίσιμο σημείο οι ΗΠΑ και η Δύση δεν πρέπει να εγκαταλείψουν την Ουκρανία (σενάριο Τραμπ) και να γυρίσουν την πλάτη στο Ισραήλ. Γιατί όπως είπε και ο πρόεδρος Μπάιντεν, «η αμερικανική ηγεσία είναι αυτή που διασφαλίζει τη συνοχή στον κόσμο, γιατί οι συμμαχίες μας είναι αυτές που κρατούν εμάς, τις ΗΠΑ ασφαλείς».
*Ο Σωτήρης Ντάλης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Διεθνούς Πολιτικής, πρόεδρος Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Αιγαίου.