Τι προβλέπουν τα σενάρια του τοπικού πολεοδομικού σχεδίου

Rodiaki NewsRoom

Εξαιρετικά διαφωτιστική αποτύπωση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται σήμερα το νησί της Ρόδου, σε κάθε είδους δραστηριότητα και κάθε πτυχή της ζωής του, όπως και της αναπτυξιακής προοπτικής του, αποτελεί η εκπόνηση της μελέτης του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ) του δήμου που πραγματοποιήθηκε, παρουσία εκπροσώπων όλων των παραγωγικών τάξεων και των κοινωνικών εταίρων, την εβδομάδα που τελειώνει στην αίθουσα συνεδριάσεων του δημοτικού συμβουλίου.

Η μελέτη κλείνει με την διατύπωση των σεναρίων για το μέλλον του νησιού στα οποία κατέληξε η ομάδα των μελετητών, οι οποίοι και προκρίνουν το 4ο σενάριο «με δεδομένα: τη διαπίστωση για την ανισομερή ανάπτυξη του βορείου και ανατολικού τμήματος σε σχέση με την υπόλοιπο δήμο και τον επιδιωκόμενο αναπτυξιακό και χωρικό μετασχηματισμό σε όρους περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας».

Ας σταθούμε σε κάποια από τα στοιχεία που αναφέρουν οι μελετητές:
Οι δείκτες γήρανσης και εξάρτησης για τον Δήμο Ρόδου επιδεινώνονται σταδιακά από το 2001 έως σήμερα, Από το 1947 έως το 2011 η ΔΕ Ρόδου αντιπροσωπεύει σχεδόν το μισό πληθυσμό του δήμου Ρόδου (37,5%- 49,7%).

Οι υπόλοιπες 9 ΔΕ εμφανίζονται με παρόμοιες τιμές το 1947 και έκτοτε: o οι ΔΕ Αρχαγγέλου, Αταβύρου, Καμείρου και νότιας Ρόδου σταδιακά μειώνουν το ποσοστό του πληθυσμού του δήμου που αντιπροσωπεύουν. Οι ΔΕ Αφάντου, Ιαλυσού, Καλλιθέας και Λινδίων, στον αντίποδα, εμφανίζουν θετική πορεία ενώ η ΔΕ Πεταλούδων διατηρεί σταθερό ποσοστό αλλά σε μικρότερο βαθμό από το σύνολο της χώρας.

Πρόβλεψη πληθυσμού 2031:
Πλαίσιο παραδοχών
Σημείο αφετηρίας είναι η συνεχιζόμενη θετική φυσική κίνηση του πληθυσμού που παρουσιάζει μεν υποχώρηση το 2020 και 2021 αλλά δείχνει σημάδια ανάκαμψης.
Η θετική διαχρονικά επίπτωση του τουρισμού στο ΑΕΠ, στο εισόδημα και στην απασχόληση στη Ρόδο συνέβαλε στην συγκράτηση και αύξηση του πληθυσμού της.

• Η παλιννόστηση και η προσέλκυση νεότερων ηλικιών (μεταναστών) λόγω των αυξημένων ευκαιριών απασχόλησης στο τουρισμό είναι ιδιαίτερα ισχυρή.
• Αναμένονται νέες ευκαιρίες απασχόλησης στη διεύρυνση της τουριστικής δραστηριότητας στα νότια και δυτικά με εμβάθυνση του προϊόντος και προσανατολισμό σε ήπιες μορφές.

• Επίσης, η δημιουργία και νέων ευκαιριών απασχόλησης αναμένεται να προκληθεί από τον μετασχηματισμό του προορισμού και ειδικά από τη στροφή στην κυκλική οικονομία, την ενεργειακή και ψηφιακή μετάβαση καθώς θα απαιτηθούν νέες εξειδικεύσεις και επαγγέλματα.
• Η δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και η αυξημένη εξωστρέφεια των ιδρυμάτων με την αξιοποίηση του νέου θεσμικού πλαισίου μπορεί να αποτελέσει νέο πόλο διαφοροποίησης της οικονομικής βάσης.

• Η συνεχής βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής πρόνοιας σε συνδυασμό με την υιοθέτηση πολιτικών κοινωνικής στέγης βελτιώνει τις συνθήκες διαβίωσης και μεσοπρόθεσμα δύναται να μετατρέψει τους εποχιακά εργαζόμενους που προέρχονται από άλλες περιφέρειες σε μόνιμους κατοίκους. 64• Ολοκλήρωση περιβαλλοντικών υποδομών και ολοκληρωμένη διαχείριση υδατικών πόρων

2 αναπτυξιακά σενάρια
Γίνονται 2 εναλλακτικές προσεγγίσεις αναπτυξιακού προτύπου ως προς την αναπτυξιακή δυναμική και τα προγραμματικά πληθυσμιακά μεγέθη. Σύμφωνα με τα νέα πολεοδομικά πρότυπα (ΦΕΚ 200Δ/01.04.2024) αφετηρία για την εκτίμηση των προγραμματικών πληθυσμιακών μεγεθών είναι ο πληθυσμός βάσης.

Εκτίμηση & παραδοχές • Αναβάθμιση της τουριστικής προσφοράς με παράλληλη ταχεία επέκταση της βραχυχρόνιας μίσθωσης
Η Ρόδος κατέχει υψηλό μερίδιο αγοράς στα καταλύματα 5* (17% του συνόλου της χώρας) καθώς το 35% των ξενοδοχειακών κλινών συγκεντρώνεται σε αυτή την κατηγορία Παράλληλα με την αναβάθμιση που στηρίχθηκε σε επενδύσεις κλίμακας, εμφανίζεται μια ταχεία επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων που απαιτεί παρακολούθηση και ρύθμιση.
Οι αφίξεις έχουν ενισχυθεί κατά 24% την περίοδο 2016-2024. Οι διεθνείς αφίξεις αποτελούν το περίπου το 11% των συνολικών αφίξεων της χώρας. Η αγορά ανέκαμψε πλήρως στα προ πανδημίας επίπεδα εντός μιας διετίας (το 2022). Η τάση παραμένει ανοδική.

Σημειώνεται ακόμη ότι ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός του δήμου Ρόδου ανέρχεται στο 44% του συνόλου. Η δομή της απασχόλησης επιβεβαιώνει την κυριαρχία των υπηρεσιών τουρισμού. Η δημογραφική εικόνα του δήμου Ρόδου εμφανίζει επιδείνωση ωστόσο είναι σημαντικά καλύτερη από το σύνολο της χώρας.
-Σενάριο Συνέχισης Τάσεων: Συνέχιση της αναπτυξιακής πορείας με επικράτηση των σημερινών τάσεων, περαιτέρω ενίσχυση της υφιστάμενης χωρικής συγκέντρωσης

-Σενάριο Μετασχηματισμού: Ισχυρή τοπική ανάπτυξη, διάχυση του τουρισμού στα νότια και δυτικά, ενίσχυση αναδυόμενων δραστηριοτήτων, ταχύτερη δημιουργία θέσεων εργασίας, αποφυγή μετανάστευσης προσέλκυση νέων ηλικιών
Επίσης, στο πλαίσιο των 2 εναλλακτικών προσεγγίσεων αναπτυξιακού προτύπου διαμορφώνονται και εξετάζονται 4 εναλλακτικά σενάρια χωρικού προτύπου. Τα 4 εναλλακτικά σενάρια χωρικού προτύπου δομούνται λαμβάνοντας υπόψη:

Τις διαφορετικές κατηγορίες επιμέρους χωρικών ενοτήτων με βάση το πολεοδομικό καθεστώς τους
• Τις προβλέψεις εγκεκριμένων ΓΠΣ για ζώνες πολεοδομικών κινήτρων
• Τις κατευθύνσεις των υπερκείμενων επιπέδων σχεδιασμού
• Τα νέα πολεοδομικά πρότυπα
• Το σχέδιο ΠΔ για την οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2000 κατοίκων
Διατυπώνονται 4 εναλλακτικά σενάρια χωρικού προτύπου, 2 ανά εναλλακτική προσέγγιση του αναπτυξιακού προτύπου
• Στο σύνολο των 4 εναλλακτικών σεναρίων χωρικού προτύπου πρέπει να εξετάζονται κατόπιν υπολογισμού της Φέρουσας Ικανότητας:

✓ Οι Περιοχές Ειδικού Καθεστώτος (περιοχές που εμπίπτουν στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, προστατευόμενες περιοχές πολιτιστικού και φυσικού περιβάλλοντος σε συνεργασία με τους κατά περίπτωση αρμόδιους φορείς)
✓ Οι Περιοχές Παραγωγικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων (Ζώνες τουριστικής ανάπτυξης, Ζώνες ανάπτυξης δραστηριοτήτων του δευτερογενή τομέα) με ή χωρίς πολεοδόμηση με βάση τις κατευθύνσεις των υπερκείμενων επιπέδων σχεδιασμού

✓ Οι ήδη ανεπτυγμένες εκτός σχεδίου περιοχές με βάση το ισχύον θεσμικό πολεοδομικό πλαίσιο και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εξεταζόμενων περιοχών (όπως σχετική θέση, υφιστάμενες χρήσεις, ιδιοκτησιακό καθεστώς)
✓ Οι ανάγκες συμπλήρωσης και αναβάθμισης των υποδομών (μεταφορικών, περιβαλλοντικών, κοινωφελών και κοινοχρήστων) με βάση τις κατευθύνσεις υπερκειμένων επιπέδων σχεδιασμού και τα νέα Πολεοδομικά Πρότυπα

Στο πλαίσιο της πρώτης εναλλακτικής προσέγγισης αναπτυξιακού προτύπου διατυπώνονται 2 σενάρια:

Σενάριο 1: το μηδενικό όπου δεν γίνεται καμία παρέμβαση και απορρίπτεται

Σενάριο 2: πέραν των ήδη θεσμοθετημένων οικιστικών υποδοχέων γίνεται: ✓ Εφαρμογή των μη θεσμοθετημένων ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ και Πολεοδομικών Μελετών ✓Οριοθέτηση των οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων όπου δεν υπάρχει μη θεσμοθετημένο ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ και Πολεοδομική Μελέτη με βάση το Σχέδιο ΠΔ ✓Αξιολόγηση των περιοχών που προτείνονται ως ΖΚΣ και ΖΥΣ από τα ήδη θεσμοθετημένα ΓΠΣ, που απορρίπτεται με δεδομένο ότι στις περισσότερες περιπτώσεις η εφαρμογή των μη θεσμοθετημένων ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ και Πολεοδομιών Μελετών δεν ανταποκρίνεται στην ήδη διαμορφωμένη κατάσταση ή/και την παρατηρούμενη δυναμική.