“Brand my Aegean Islands”: Κάνοντας την καθημερινότητα πιο πλούσια με τη χρήση ψηφιακών δραστηριοτήτων

Rodiaki NewsRoom

Ψηφιακές Μαθησιακές Δραστηριότητες εμπλουτισμού καθημερινής ζωής και εμπειρίας στα νησιά του Αιγαίου

Το Σάββατο, 17 Ιουνίου, στην αίθουσα εκδηλώσεων της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου, στη Ρόδο, παρουσιάστηκαν τα παραγόμενα της δράσης: “Brand my Aegean Islands: Ψηφιακές Μαθησιακές Δραστηριότητες εμπλουτισμού καθημερινής ζωής και τουριστικής εμπειρίας στα νησιά του Αιγαίου”.

Πρόκειται για ψηφιακές εφαρμογές για το αστικό και το φυσικό περιβάλλον, των νησιών του Νοτίου Αιγαίου.
Κεντρικός στόχος της δράσης ήταν ο σχεδιασμός και η ανάπτυξη υποδειγματικών ψηφιακών εφαρμογών Επαυξημένης Πραγματικότητας (Augmented Reality), λειτουργικές μέσω κινητών τηλεφώνων και τάμπλετ, για τα νησιά: Ρόδο, Χάλκη, Σύρο.

Οι ψηφιακές αυτές εφαρμογές που συνιστούν άτυπες μαθησιακές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες, συγκροτούν υπηρεσία υψηλής προστιθέμενης αξίας μιας «ευφυούς πόλης» (smart city), η οποία απευθύνεται τόσο στους προσωρινούς επισκέπτες αυτής (τουρίστες, επαγγελματίες κ.ά), όσο και στους κατοίκους αυτής, κάθε ηλικίας.

Αναφορικά με το αστικό περιβάλλον, μέσω της ψηφιακής εφαρμογής “tsARka in Aegean Islands” αναδεικνύεται η σημασία της δημόσιας γλυπτικής στις πόλεις των νησιών.

Αναβαθμίζεται η απλή βόλτα και η περιήγηση σε μία ευχάριστη εμπειρία εξερεύνησης μέσω της διάδρασης με τα αγάλματα, συνδέεται ο επισκέπτης με τις προσωπικότητες που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο και γίνεται κοινωνός της ατμόσφαιρας του ιστορικού τόπου.

Η εφαρμογή (app) εντάσσεται στην κατηγορία των ψηφιακών εφαρμογών, που έχουν σχεδιαστεί για μεγάλες τουριστικές πόλεις (π.χ. Φλωρεντία), ως μοχλός μετατροπής πολύπλοκων συστημάτων σε άτυπα περιβάλλοντα μάθησης, που υποστηρίζουν δυναμικά εξελισσόμενες περιηγήσεις.

Διαπιστώνεται πως η tsARka in Aegean Islands είναι μοναδική στο είδος της, εστιάζοντας σε διαδράσεις με τη δημόσια γλυπτική, ενώ οι υπάρχουσες άλλων πόλεων, διεθνώς, αφορούν κτηριακά τοπόσημα, πάρκα και μουσεία.

Το τμήμα της εφαρμογής που αφορά τη Ρόδο (tsARka in Rhodes), εμπλέκει ως ψηφιακό χαρακτήρα (avatar) έναν «χρονοταξιδιώτη», τον Ποσειδώνιο τον Ρόδιο, σπουδαίος επιστήμονας και φιλόσοφος της αρχαιότητας, που καθοδηγεί τους χρήστες στην πόλη της Ρόδου, σε μια διαδρομή διάρκειας περίπου μίας ώρας, κατά την οποία επισκέπτονται επιλεγμένα αγάλματα, αντιπροσωπευτικά του πλούσιου πολυπολιτισμικού αποθέματος του νησιού: Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης, Κλεόβουλος ο Λίνδιος, Αλέξανδρος Διάκος, Νίκη ή Δόξα που στεφανώνει, Ελαφάκια, Διαγόρας.

Για να ξεκινήσει την περιήγησή του ο χρήστης της εφαρμογής παρέχονται τρεις δυνατότητες: (α) Eμφάνιση ειδοποίησης στη συσκευή του όταν βρίσκεται κοντά (d<5m) σε κάποια προτομή ή άγαλμα (β) Μέσω του χάρτη, εντοπίζοντας τα σημεία ενδιαφέροντος και επιλέγοντας τη διαδρομή που επιθυμεί να ακολουθήσει, (γ) μέσω των εγγύτερων περιοχών.

Σκανάροντας το άγαλμα όταν βρίσκεται πλησίον του (ή επιλέγοντας το μέσω του χάρτη), ο χρήστης λαμβάνει κειμενικές ή πολυμεσικές πληροφορίες, ενώ επιπρόσθετα έχει στη διάθεσή του παιγνιώδεις μικρο-δραστηριότητες (σύντομα quiz, συλλογή ψηφιακών αντικειμένων κ.ά.). Mε τον τρόπο αυτό, αναδεικνύονται τα αγάλματα της περιοχής, τα οποία συχνά ο περιπατητής προσπερνά αδιάφορα ή και, ενδεχομένως, αγνοεί πλήρως την ύπαρξή τους.

Βασικό τεχνικό συστατικό στοιχείο της εφαρμογής είναι η επαυξημένη πραγματικότητα (ΑR) που βασίζεται είτε στην αναγνώριση του στίγματος, είτε στην αναγνώριση τρισδιάστατου αντικειμένου (location based & marker based AR).

Η αντίστοιχη εφαρμογή για τη Χάλκη (tsARka in Chalki) προσφέρει ψηφιακό, διαδραστικό υλικό για τα αξιοθέατα και τοπόσημα της νήσου, με δυνατότητα εύρεσης εγγύτερου σημείου ενδιαφέροντος, ανάλογα με τη γεωγραφική θέση του χρήστη: (α) Ημπορειό, Δημαρχείο, Παραδοσιακό Σπίτι Χάλκης, Άγιος Νικόλαος, Κόλπος Ποντάμου, Παλαιό Χωριό, Κάστρο, Εκκλησάκι Πανορμίτη, Κήφες, Μοναστήρι Άι Γιάννη κ.ά. (β) Ξενάγηση στο εσωτερικό του Αγίου Νικολάου και στο Παραδοσιακό Σπίτι (γ) Διάδραση με το Ηρώον Διογένη Φανουράκη και τον ανδριάντα Αλεξάνδρου Διάκου (ήρωες Β’ Παγκοσμίου Πολέμου).

Μέσα από την tsARka in Chalki, αναδεικνύεται η ιστορία της νήσου, από την προιστορική και αρχαία περίοδο, τον μεσαίωνα και έως τον 21ο αιώνα. Συνδέονται περίτεχνα: (α) η ιστορία, οι θρύλοι, οι άνθρωποι και η ζωή του σήμερα, (β) τα αρχιτεκτονικά, ιστορικά, θρησκευτικά και λαογραφικά τοπόσημα.
Αναφορικά με το φυσικό περιβάλλον των νήσων του Αιγαίου, υλοποιήθηκαν δύο υποδειγματικές εφαρμογές, επιλέγοντας να αναδειχθεί η Κοιλάδα του Αίθωνα της Ρόδου.

Η εφαρμογή Discover Aethonas, επιτρέπει στον περιηγητή της κοιλάδας, να έχει ψηφιακή υποστήριξη σε μία διαδρομή περίπου 6 χιλιομέτρων, στην οποία καθορίστηκαν 10 διαφορετικές στάσεις και μέσω αναγνώρισης QRCodes (η περιοχή παραμένει εκτός δικτύου κινητής τηλεφωνίας 4G), λαμβάνει πληροφορίες για πάνω από τριάντα «Αντικείμενα Ενδιαφέροντος» στην κοιλάδα, όπως πηγές, νερόμυλος, μοναστήρια, σπήλαιο Καπιού, καθώς και ιδιαίτερα δένδρα (ζυδιές), εσπεριδοειδή, βότανα, και κυρίως μοναδικά ζώα ή ψάρια της κοιλάδας (μικρόσωμα άλογα, ψαράκι γκιζάνι).

Μπορεί να αξιοποιηθεί ατομικά ή ομαδικά σε πλαίσιο ψυχαγωγίας και άτυπης μάθησης ή και σε πλαίσιο τυπικής μάθησης (από σχολεία). Σε μαθησιακό επίπεδο, συνδέονται οι έννοιες της αειφορίας και της μεσογειακής διατροφής και υγείας, με το περιβάλλον, την οικονομία, την κοινωνία και τον πολιτισμό.

H επιπρόσθετη εφαρμογή Adventure Aethonas, συνιστά παιχνίδι περιπέτειας. O χρήστης έχει το ρόλο ενός απεσταλμένου της UNESCO που σκοπός του είναι να βοηθήσει την κοιλάδα του Αίθωνα από οικολογική καταστροφή. Στην προσπάθεια του αυτή αλληλοεπιδρά με ψηφιακούς χαρακτήρες και συλλέγει ψηφιακά αντικείμενα ώστε να φέρει εις πέρας ειδικές αποστολές.

Το παιχνίδι αποτελείται από τέσσερις (4) αποστολές. Κάθε μια αποστολή διαδραματίζεται και σε μια διαφορετική τοποθεσία της κοιλάδας που απέχουν μεταξύ τους μερικές δεκάδες μέτρα, ενώ η συνολική διάρκεια του παιχνιδιού υπολογίζεται περίπου στα 40 λεπτά. Λαμβάνει χώρα σε τέσσερεις επιλεγμένες περιοχές που αναδεικνύουν τα δένδρα ζιές, το ψαράκι γκιζάνι, το νερόμυλο του Μηλιού και το μοναστηράκι Πλατανιώτισσα.

Συνολικά, η δράση “Brand my Aegean Islands”, ανέπτυξε ψηφιακές εφαρμογής επαυξημένης πραγματικότητας που εντάσσονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες εφαρμογών εν κινήσει μάθησης (mobile learning): (1) περιηγήσεις σε εξωτερικό χώρο (Field Trip), tsΑRka in Aegean Islands ([Rhodes, Chalki, Syros) και Discover Aethonas, (2) περιήγηση σε εικονικό χώρο (virtual trip) ως τμήμα της TsARka in Chalki, και (3) παιχνίδι περιπέτειας (Adventure Game).

Όλες οι εφαρμογές είναι προσβάσιμες, με συσκευές κινητού τηλεφώνου ή τάμπλετ μέσω Google Play Store (για τη μέγιστη δυνατή διάχυση χρήσης), ενώ είναι λειτουργικές και για απομακρυσμένη χρήση (π.χ. μετά το πέρας της επίσκεψης).

Οι ψηφιακές αυτές εφαρμογές σχεδιάστηκαν ανάλογα με τα σημαίνοντα χαρακτηριστικά του κάθε τόπου, και λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες της κάθε περιοχής.

Με τον τρόπο αυτό, αναπτύχθηκε με ευρεία ποικιλία σχεδιαστικών μοτίβων (design patterns) που συγκροτούν μια ικανοποιητική βάση, αξιολογημένων μοτίβων και εφαρμογών που διασφαλίζουν την δυνατότητα επεκτασιμότητας των παραγομένων της δράσης.

Παράχθηκαν μέσω διεπιστημονικής συνεργασίας τεσσάρων ερευνητικών εργαστηρίων του Τμήματος Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού, Πανεπιστημίου Αιγαίου:
(1) Εργαστήριο Μαθησιακής Τεχνολογίας και Διδακτικής Μηχανικής LTEE lab (ltee.aegean.gr)

(2) Εργαστήριο Παιδαγωγικών και Ψυχολογικών Ερευνών και των Εφαρμογών τους [ΕΠΨΕΕΕ]
(3) Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Έρευνας για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και Αγωγή [ΕΕΕΠΕΑ ]
(4) Πειραματικής Ψυχολογίας, Ψυχομετρικών Ερευνών & Κλινικών Εφαρμογών

Oι εν λόγω ψηφιακές αυτές εφαρμογές, συνιστούν μέρος των παραγομένων της δράσης “R&D.2.3. Brand My Aegean Islands]: Έξυπνες Υπηρεσίες Μαθησιακών Δραστηριοτήτων Εμπλουτισμού Τουριστικής Eμπειρίας & Ζωής” με επιστημονικά υπεύθυνη την Καθηγήτρια, Αγγελική Δημητρακοπούλου.

Η δράση χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του υποέργου «Κοινότητες Γνώσης, Καινοτομίας & Επιχειρηματικότητας Αιγαίου - Νοτίου Αιγαίου [e-Aegean Communities]» της πράξης «[e-Aegean R&D Network] Δίκτυο Έρευνας και Τεχνολογίας Αιγαίου Αρχιπελάγους: Ενίσχυση Περιφερειακής Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας & Αριστείας» (MIS: 5046494), που περιλαμβάνει ένα σύνολο δράσεων για τις περιφέρειες Νοτίου και Βορείου Αιγαίου, υπό την επιστημονική ευθύνη της Πρυτάνεως Χρυσής Βιτσιλάκη.

Η παρουσίαση των παραγομένων της δράσης της 17ης Ιουνίου, είχε ως στόχο τη δημοσιοποίηση αυτών των ψηφιακών εφαρμογών (apps), και τη δωρεάν διάθεση χρήσης τους από τους πολίτες.

Περιλάμβανε: (α) ομιλίες βασικών συντελεστών της δράσης, (β) επίδειξη εφαρμογών και διανομή των αντίστοιχων φυλλαδίων για την κάθε εφαρμογή, (γ) Στρογγυλό τραπέζι.

Τις ομιλίες ξεκίνησε η Καθηγήτρια, Αγγελική Δημητρακοπούλου (ως επιστημονική υπεύθυνος δράσης) και αφού ανέλυσε τις έννοιες της «Έξυπνης Πόλης», της «Άτυπης Μάθησης» και της αξιοποίησης τεχνικών «Επαυξημένης Πραγματικότητας» μέσω κινητών συσκευών στην καθημερινή ζωή, επεξήγησε τους βασικούς στόχους της δράσης, τις βασικές σχεδιαστικές επιλογές και την επιστημονική μεθοδολογία σχεδιασμού και ανάπτυξης.

Κατά το κλείσιμο της ομιλίας της, παρουσίασε τον ευρύτερο στόχο της δράσης, ως προς την «Ανάπτυξη Υπηρεσιών σχεδιασμού και παροχής Eφαρμογών άτυπων μαθησιακών και ψυχαγωγικών Δραστηριοτήτων, με σκοπό τον εμπλουτισμό της τουριστικής εμπειρίας και της καθημερινής ζωής, στην πόλη και στο φυσικό περιβάλλον».

Πρόκειται για υψηλής ποιότητας ψηφιακές εφαρμογές που η παραγωγή τους απαιτεί επινόηση, σχεδιασμό, υλοποίηση και κύκλους αξιολόγησης, προκειμένου να αποδοθούν εύχρηστες τεχνολογικά εμπλουτισμένες δραστηριότητες, προσφέροντας ειδικά επιλεγμένες και ουσιαστικές μαθησιακές εμπειρίες, βασισμένες σε διεπιστημονικό σχεδιασμό και έρευνα.

Παρουσιάστηκε το ιδιαίτερο λογότυπο αυτής της νέας υπηρεσίας που ενεργοποιείται προσεχώς, μέσω του Πανεπιστημίου Αιγαίου, από τα προαναφερθέντα ερευνητικά εργαστήρια.

Η υπηρεσία “LeARn: Brand Μy Aegean Islands” συνίσταται σε τρεις άξονες: (1) Ανάπτυξη ψηφιακών εφαρμογών ‘εν κινήσει μάθησης’ στο αστικό ή στο φυσικό περιβάλλον, (2) Ανάπτυξη Επιτόπιων Μαθησιακών Τεχνολογικών Δραστηριότητων (δραστηριότητες STEAM, Ρομποτικής κ.ά.) καθώς και Μικτής Πραγματικότητας «επιτραπέζια» παιχνίδια, με τεχνικές επαυξημένης πραγματικότητας και διαδικτύου των πραγμάτων (ΙοΤ), (3) Συμβουλευτικές Υπηρεσίες.

Απευθύνεται προς όλους: Αυτοδιοικητικές Αρχές, Tour Operators, Ξεναγοί, Κέντρα δραστηριοτήτων Ξενοδοχειακών Επιχειρήσεων, Eνώσεις Πολιτών, Ενώσεις Περιπατητών, Πολιτιστικοί Φορείς, Ιδιωτικοί Φορείς Εκπαίδευσης (π.χ. κέντρα δημιουργικής απασχόλησης) κ.ά.

Οι κ.κ. Α.Κουντούρης, Δρ. Εκπαιδευτικός & Α. Κοντάκος, Καθηγητής, Πανεπιστημίου Αιγαίου, παρουσίασαν διεξοδικά τους στόχους, τις σχεδιαστικές επιλογές και τα χαρακτηριστικά της εφαρμογής tsARka in Rhodes.

Αναλύοντας τη σημασία αυτής της εφαρμογής, εστίασαν στην αξία της προβολής στοιχείων του τοπικού πολιτισμού, της πολυκύμαντης ιστορίας, του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος.

Έφεραν στο επίκεντρο τη διάχυση γνώσης (μέσω ανάδειξης μνημείων και δημόσιας ιστορίας), με έναν σύγχρονο, διαδραστικό και προσιτό στο ευρύ κοινό τρόπο. Αναφορικά με την αναγκαιότητα τέτοιων εφαρμογών, επισήμαναν ότι δεν αφορούν μόνο τους επισκέπτες και τους τουρίστες που επισκέπτονται την πόλη της Ρόδου, αλλά και τους ίδιους τους κατοίκους αυτής.

Είναι ενδεικτικά τα αποτελέσματα που έδωσε πρόσφατη έρευνα (με συμμετοχή 110 μαθητών Γυμνασίου, Λυκείου), κατά την οποία σημαντικό ποσοστό μαθητών/ τριων δεν είχαν προσέξει αγάλματα σε κεντρικά σημεία της πόλης της Ρόδου (π.χ. 63% για το άγαλμα της Νίκης/Δόξας). Ενδεικτικά για το άγαλμα του Κλεόβουλου του Λίνδιου, το 74% απάντησε ότι δεν είχε προσέξει το άγαλμα, ενώ το 85% δεν γνώριζε το τι αναπαριστά.

Η κα Χ.Χατζηνικόλα, ΥΔ και Εκπαιδευτικός, και ο Β. Παπαβασιλείου, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου, παρουσίασαν τo θεωρητικό υπόβαθρο και τα χαρακτηριστικά των εφαρμογών Discover Aethonas και Αdventure Aethonas.

Αναφορικά με τη μεθοδολογία, ανέφεραν ότι η πρώτη εφαρμογή συνιστά σχεδιαστική επιλογή ειδημόνων, ενώ η δεύτερη υλοποιήθηκε μέσω συμμετοχικού σχεδιασμού, με την ενεργή και πολύτιμη συμμετοχή μαθητών του 5ου Γυμνασίου Ρόδου.

H έρευνα για την αποδοχή τέτοιων ψηφιακών εφαρμογών από τους μαθητές έδωσε πολύ ενθαρρυντικά αποτελέσματα, ενώ θετικά ευρήματα υπήρξαν και σε μαθησιακό-γνωστικό επίπεδο. Τέλος, αναφέρθηκαν στη σημασία που έχει η ανάδειξη του φυσικού τοπίου της νήσου Ρόδου, για τους τουρίστες.

Αναφορικά με τους κατοίκους της νήσου, είναι εντυπωσιακά τα αποτελέσματα έρευνας που διεξήγαγαν (με μικρό αλλά ενδεικτικό δείγμα 110 μαθητών Γυμνασίου, Λυκείου), η οποία κατέδειξε για την περιοχή του Αίθωνα, ότι το 40 % των μαθητών/τριών δεν γνωρίζει την ύπαρξη της κοιλάδας του Αίθωνα, ενώ το 90 % δεν την έχει επισκεπτεί.

Η κα Κ. Μπαζιάκου,ΥΔ και Εκπαιδευτικός, παρουσίασε αναλυτικά την σχεδιαστική και ερευνητική μεθοδολογία εφαρμογής της tsARka in Syros, που περιλαμβάνει πολυμεσικές διαδράσεις και μεγάλη ποικιλία πολυτροπικών μικροδραστηριοτήτων αναφορικά με αγάλματα του κέντρου της Ερμούπολης (Βαμβακάρης, Άγαλμα Νίκης, Κανάρης, Σουρής, Μπαστιάς, Αμπελάς, Βικέλας, Μπούμη-Παπά, Ροϊδης, Μιαούλης, Καΐρης, Ε. Βενιζέλος).

Επισήμανε ότι στόχος ήταν να βελτιωθεί η οπτική με την οποία περιηγείται ο επισκέπτης στην Ερμούπολη, να εμπλουτιστούν οι λόγοι και τα κίνητρα επίσκεψης στο ιστορικό αυτό κέντρο, και να αναβαθμιστεί η περιήγηση σε μία σημαντική και ταυτόχρονα ευχάριστη εμπειρία εξερεύνησης, συνδέοντας τον επισκέπτη με τις προσωπικότητες που διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο για τη Σύρο, καθώς και για όλη την Ελλάδα.

Τέλος, το στρογγυλό τραπέζι τίμησαν με την παρουσία τους, οι καθηγητές Φραγκίσκος Καλαβάσης και Αναστάσιος Κοντάκος, ο βουλευτής και Καθηγητής Μάνος Κόνσολας, και ο αντιδήμαρχος Ρόδου και Καθηγητής Παναγιώτης Σταμάτης. Στη συζήτηση που διεξήχθη, καταρχάς αναλύθηκε η αξία παρόμοιων εφαρμογών για τα νησιά του Αιγαίου, καθώς η σημασία σύγχρονων ψηφιακών εφαρμογών για τους επισκέπτες, τους τουρίστες, καθώς και τους πολίτες των νησιών.

Επιπρόσθετα, συζητήθηκαν οι πολλαπλές διαστάσεις της συμβολής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, και ιδιαίτερα της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών, στην κοινωνία της Ρόδου (στο παρελθόν, αλλά και στο εγγύς μέλλον), καθώς και οι σύγχρονες απαιτήσεις και ανάγκες της κοινωνίας και της πολιτείας.