Μαρία Καρίκη: Πόσο ψυχικά τραυματισμένος είσαι;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η
Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Σε όλα τα εξελικτικά στάδια της ζωής του ο άνθρωπος θα συναντήσει πολλαπλές προκλήσεις.

Ανάλογα με τη σημαντικότητά τους και τη βαρύτητά τους, το αποτέλεσμα θα επηρεάσει την ψυχική του υγεία και ισορροπία. Οι μνήμες που χαράζονται ανεξίτηλα και τα συναισθήματα που τις συνοδεύουν αφήνουν το στίγμα τους στον ψυχισμό του ατόμου και στη γενικότερη στάση του απέναντι στους άλλους, στη ζωή και στον εαυτό του. Μεγαλώνουμε μαζί με τα τραύματά μας. Πολλές συμπεριφορές και αντιδράσεις μας, αλλά και πεποιθήσεις έχουν επηρεαστεί καταλυτικά από αυτά.

Είτε το αναγνωρίζουμε, είτε όχι, κάποια συγκεκριμένα βιώματα και εμπειρίες έχουν διαμορφώσει ανάλογα πτυχές της προσωπικότητάς μας. Καταπιεσμένα ή πληγωμένα συναισθήματα, έλλειψη αγάπης ή προσοχής, κακοποιητικές συμπεριφορές από άλλους, προδοσίες, απώλειες, ξαφνικές δυσάρεστες αλλαγές, χειριστικές και ενοχικές στάσεις προς το πρόσωπό μας, σοβαρά οικογενειακά ζητήματα, οικονομικά προβλήματα, φαινόμενα bullying, απορρίψεις, απογοητεύσεις, εγκαταλείψεις, ζητήματα υγείας είναι μερικά μόνο από τα «τραύματα» που μπορεί να βιώσει όσο ο άνθρωπος μεγαλώνει. Είναι αναμενόμενο και φυσιολογικό κάποια από αυτά να αφήσουν «πληγές» που θα μετασχηματιστούν -έκδηλα ή υπόδηλα- σε λύπη, θυμό, αίσθημα ανεπάρκειας και σε διάφορες άμυνες.

Τα «τραυματικά» γεγονότα, επιπλέον, διαποτίζουν ανάλογα τις σχετικές πεποιθήσεις μας. Ο πόνος κατευθύνει τις σκέψεις και τις απόψεις μας. Χτίζουμε στερεότυπα, προκαταλήψεις και γενικεύσεις. Είτε κλεινόμαστε περισσότερο στον εαυτό μας, αποφεύγοντας ανθρώπους και καταστάσεις από καχυποψία, φόβο και άγχος, είτε είμαστε μόνιμα υπό ένα καθεστώς θυμού επιτιθέμενοι προς οτιδήποτε και οποιονδήποτε μοιάζει να είναι «απειλή». Τα τραύματα μπορούν να μας αλλοιώσουν, να μας σκληρύνουν, να μας μπλοκάρουν ως ανθρώπους.

Τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι μπορεί να μην αναγνωρίζουν επακριβώς τι πραγματικά ευθύνεται για τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις τους (που επαναλαμβάνονται). Πείθουν τους εαυτούς τους ότι σχεδόν πάντα φταίει κάτι στο παρόν τους. Αν, όμως, πάνε πίσω στη ζωή τους, θα ανακαλύψουν πολλές «ρίζες» (πρόσωπα, γεγονότα, καταστάσεις) που εξηγούν τον τρόπο που σκέφτονται και φέρονται σήμερα.

Πόσο παγιδευμένοι είμαστε, λοιπόν, μέσα στα «τραύματά» μας; Μπορούμε να τα ξεπεράσουμε; Να αποτινάξουμε από πάνω μας ό,τι «νοσηρό» έχει συσσωρευτεί τόσα χρόνια; Η απάντηση βρίσκεται στην «αυτογνωσία» και στην «αυτοβελτίωση». Πόσο άραγε ενδιαφερόμαστε να «δουλέψουμε» με τον εαυτό μας; Να παρατηρήσουμε, να εντοπίσουμε, να αναγνωρίσουμε, να παραδεχτούμε και να παλέψουμε για να αλλάξουμε ό,τι μας βαραίνει; Δεν είναι μόνο η θεωρητική αναπλαισίωση που χρειάζεται (για την ενδυνάμωση της αυτοαξίας και της αυτοπεποίθησής μας, για τον επαναπροσδιορισμό της νοοτροπίας μας), αλλά και οι πράξεις που οφείλουν να συνοδεύουν την ανάγκη και την επιθυμία για αλλαγή. Τίποτα δεν είναι εύκολο όταν θες να αλλάξεις σκέψεις και συνήθειες. Ωστόσο, με επιμονή, με εκπαίδευση του νου, με εξάσκηση, όλα είναι εφικτά.

Ο τραυματισμένος ψυχισμός χρειάζεται ελπίδα, νόημα, προοπτική, όνειρα και στόχους. Για την επούλωσή του είναι αναγκαίο το άτομο να αναλάβει την ευθύνη της ζωής του και της ευτυχίας του. Να μη ζει πια στο παρελθόν. Να είναι ενεργά παρών σε κάθε στιγμή του και να έχει πλήρη επίγνωση των επιλογών και των πράξεών του. Να μην είναι πια παθητικός δέκτης και θύμα συγκυριών και συνθηκών. Ποτέ δεν ξεχνά κανείς τι συνέβη. Μπορεί, όμως, να αποφασίσει ποια διαφορετική ερμηνεία (πιο ώριμη, πιο σφαιρική, πιο αναλυτική) θα δώσει σε όσα του έχουν συμβεί μέχρι τώρα. Το «τραύμα» για να απαλυνθεί χρειάζεται ένα όσο πιο ουσιαστικό, γεμάτο παρόν μπορούμε να δώσουμε στον εαυτό μας. Πώς ζούμε, δηλαδή, από εδώ και πέρα, χωρίς να αναπαράγουμε συνεχώς τα «βαρίδια» από το παρελθόν;

Ο άνθρωπος για να μπορέσει να ισορροπήσει την ψυχική του υγεία μεγαλώνοντας, έχει ανάγκη να νιώσει ελεύθερος από ό,τι τον κατατρέχει. Είναι σημαντικό να πιστέψει ο καθένας στον εαυτό του και στην εν δυνάμει ανατροπή που μπορεί να κάνει μέσα του για να γίνει αυτό που θέλει να γίνει. Όλη η διαδρομή μας έχει συμβάλει σε αυτό που είμαστε σήμερα, αλλά δεν μας ορίζει. Δεν μας καθιστά άκαμπτους. Μέσα από την αυτοπαρατήρηση, την αυτοκριτική και τον αναστοχασμό ο κάθε άνθρωπος μπορεί να γίνει ο θεραπευτής του εαυτού του, αρκεί να επιμείνει στις αλλαγές που αποφασίζει να κάνει στη ζωή του. Όλοι, λοιπόν, κουβαλάμε τα τραύματά μας.

Όλοι έχουμε ένα παρελθόν, αλλά δεν «είμαστε» το παρελθόν μας. Κάθε μέρα που ξυπνάμε «είμαστε» το παρόν μας... Κάθε μέρα είναι μια ευκαιρία να κάνουμε την ανατροπή που τόσο πολύ επιθυμούμε. Ας σταματήσουμε να πείθουμε τον εαυτό μας ότι «τα πράγματα δεν αλλάζουν». Τα πράγματα, όντως, δεν αλλάζουν από μόνα τους πιθανώς, εκτός κι αν κάνεις κάτι εσύ να τα αλλάξεις...!