Με ιστιοφόρο, ο Καστελοριζιός καπετάνιος Σάββα Νικολάου Σάββα διέσχισε το Ατλαντικό
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 982 ΦΟΡΕΣ
Και έκτισε στην Βραζιλία την Φλωριανόπολη, το «Νέο Καστελόριζο»
Γράφει o Μανώλης Κασσώτης
Εξακόσια μίλια νότια από το Rio de Janeiro της Βραζιλίας και πολύ κοντά στη Νοτιοαμερικανική Ήπειρο βρίσκεται το νησί Santa Catarina με πρωτεύουσα τη Φλωριανόπολη, μια πόλη 500.000 κατοίκων, πρωτεύουσα της πολιτείας Santa Catarina με πληθυσμό 6.700.000 κατοίκους. Η πιο κεντρική λεωφόρος της Φλωριανόπολης ονομάζεται “Capitao Savas Nicolau Savas”, του Καστελλόριζου που τον 19ο αιώνα διέσχισε τον Ατλαντικό Ωκεανό μ’ ένα ιστιοφόρο και ίδρυσε τη Φλωριανόπολη, από τις πρώτες ελληνικές παροικίες στη Νότιο Αμερική.
Ο Σάββας γιος του Νικολάου και της Ευδοκίας Σάββα, γεννήθηκε στις 6 Μαρτίου 1858 στο Καστελλόριζο, που την εποχή εκείνη ήταν μεγάλο ναυτικό κέντρο στην Ανατολική Μεσόγειο. Γόνος ναυτικής οικογένειας, φοίτησε στη Ναυτική Σχολή της Σύρου και αποφοίτησε με το δίπλωμα του καπετάνιου στις 31 Αυγούστου 1878. Τρία χρόνια αργότερα απέκτησε τη «Λευκή Περιστερά» με την οποία διέσχισε τον Ατλαντικό.
Ξεκίνημα
Με πλήρωμα τα αδέλφια του Στέφανο και Μιχάλη και άλλους Καστελλοριζιούς ξεκίνησε από το νησί του και πηγαίνοντας για τον Πειραιά σταμάτησε στην Ύδρα όπου νηολόγησε το πλοίο του στις 18 Φεβρουαρίου 1882. Ένα χρόνο αργότερα βρίσκεται στο Brindisi της Ιταλίας απ’ όπου ξεκίνησε για το υπερατλαντικό του ταξίδι στις 2 Φεβρουαρίου 1883.
Μέσα σε 85 μέρες πέρασε τη Δυτική Μεσόγειο, έπλευσε κατά μήκος της δυτικής ακτής της Αφρικής και έφτασε στο αρχιπέλαγος Cape Verde. Απ’ εκεί μπήκε μέσα στο θαλάσσιο ρεύμα στο σημείο του Νοτίου Ατλαντικού που κινείται από ανατολικά προς τα δυτικά, και διασχίζοντας τον ωκεανό έφτασε στη Βραζιλία. Απ’ εκεί πλέοντας κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Νοτιοαμερικανικής Ηπείρου έφτασε στο Montevideo της Ουρουγουάης, στις 27 Απριλίου 1883. Πέρασε πρώτα από το Destero της Βραζιλίας στη Santa Catarina, όπου έμεινε αρκετό καιρό γιατί έμοιαζε με το Καστελλόριζο.
Στην επιστροφή έπλευσε κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Νοτιοαμερικανικής Ηπείρου, πέρασε από τα νησιά της Καραϊβικής, και από τη Φλόριντα μπήκε στο ρεύμα του κόλπου του Μεξικό και συνέχισε πλέοντας κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Βορείου Αμερικής. Με τη βοήθεια των δυτικών ανέμων που πνέουν στο Βόρειο Ατλαντικό, διέσχισε τον ωκεανό και έφθασε στο Λονδίνο.
Συνέχισε πλέοντας κατά μήκος της Δυτικής Ευρώπης και έφτασε στον Γιβραλτάρ. Μπαίνοντας στη Μεσόγειο έπλευσε δυτικά, σταμάτησε σε αρκετά ευρωπαϊκά λιμάνια, στον Πειραιά και στη Σύρο και τερμάτισε στο Καστελλόριζο στις 19 Ιουνίου 1884.
Το δεύτερο ταξίδι
Τα επόμενα χρόνια, ο καπετάν Σάββας συνέχισε τα ταξίδια του από το Καστελλόριζο προς τη Σμύρνη και τ’ άλλα λιμάνια στο Αιγαίο, αλλά από τη μέρα που πάτησε το πόδι του στο Καστελλόριζο άρχισε να σκέπτεται και να προετοιμάζεται για το δεύτερο του ταξίδι στη Βραζιλία που άρχισε το 1887.
Εκτός από τα αδέλφια του Στέφανο και Μιχάλη, πήρε μαζί του και τους γονείς του, καθώς και την αδελφή του Κυρανιά με το σύζυγό της Θεοδόση Αθερινό, καθώς και την άλλη του αδελφή Αναστασία με το σύζυγό της ιατρό Κωνσταντίνο Σπυρίδη και τα τρία τους παιδιά Σπύρο, Νίκο και Ευδοκία. Πήρε ακόμη μαζί του και άλλους Καστελλοριζιούς μεταξύ των οποίων και τους καπετάνιους Αγαπητό Οικονόμου και Νικόλαο Τζελίκη.
Από το Καστελλόριζο πήγε στη Ρόδο όπου έφτασε στις 20 Οκτωβρίου 1887, και συνέχισε για τη Σύρο όπου έμεινε μερικές μέρες. Πλέοντας δυτικά διέσχισε τη Μεσόγειο πέρασε από τη Μασσαλία και διάφορα Ισπανικά λιμάνια μέχρι που κατέληξε στη Viena De Castelo της Πορτογαλίας. Εκεί έμεινε ένα περίπου χρόνο και έμαθε την πορτογαλική γλώσσα, προτού συνεχίσει το ταξίδι του για τη Νότιο Αμερική. Προς το τέλος του 1889 ξεκίνησε από την Πορτογαλία και ακολουθώντας τον γνωστό του δρόμο έπλευσε κατά μήκος της Αφρικανικής ακτής μέχρι που έφτασε στο Cape Verde και απ’ εκεί διέσχισε τον ωκεανό.
Destero
Πλέοντας κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Νοτιοαμερικανικής Ηπείρου, πέρασε για δεύτερη φορά από το Destero της Βραζιλίας, όπου έμεινε αρκετές μέρες. Απ’ εκεί μέσω Montevideo έφθασε στο Buenos Aires της Αργεντινής στις 19 Φεβρουαρίου 1890.
Στο Buenos Aires πούλησε τη «Λευκή Περιστερά» και αγόρασε τρία ατμόπλοια τα Tagus, Vesuvio και Novo Herinero 300-500 τόνων το καθένα, και έβαλε καπετάνιους τους Οικονόμου, Τζελίκη και τον αδελφό του Στέφανο. Με αυτά έκανε ταξίδια μεταξύ Αργεντινής, Ουρουγουάης και Βραζιλίας. Έτσι ανέπτυξε μεγάλες ναυτιλιακές, εμπορικές και άλλες οικονομικές δραστηριότητες σ’ αυτές τις χώρες.
Το 1892 ο καπετάν Σάββας μετέφερε τις εμπορικές του επιχειρήσεις και εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Destero, απ’ όπου διηύθυνε τις επιχειρήσεις του στη Νότιο Αμερική με παραρτήματα στο Montevideo, στο Buenos Aires και στην Paranagua της πολιτείας Parana.
Το 1895 η βραζιλιανή κυβέρνηση παραχώρησε δωρεάν 5-10 εκτάρια γης και φορολογική απαλλαγή για δέκα χρόνια σ’ όποιον ήθελε να εγκατασταθεί στο νησί της Santa Catarina, όπου είχαν εγκατασταθεί πολλοί Καστελλοριζιοί. Το 1896 ο καπετάν Σάββας αγόρασε το ατμόπλοιο “Aida” με το οποίο εξυπηρετούσε τα κυριότερα λιμάνια της Βραζιλίας. Το 1901 ο καπετάν Σάββας απέκτησε από τις Ηνωμένες Πολιτείες ένα πετρελαιοκίνητο πλοίο για τις επιχειρήσεις του. Επίσης, το 1905 αγόρασε μια τεράστια έκταση 42 τ.χ. (πέντε φορές όσο είναι το Καστελλόριζο) κοντά στην παλαιά πόλη Palhoca επί της Νοτιοαμερικανικής Ηπείρου, που σήμερα είναι ένα τεράστιο οικολογικό πάρκο, το οποίο ονόμασε Parnaiba (Παρνασσός).
Τον 1912, ο καπετάν Σάββας προσφέρθηκε να πάει στην Ελλάδα να πολεμήσει στους βαλκανικούς Πολέμους ως εθελοντής, αλλά τον απέτρεψε ο ίδιος ο Βενιζέλος λόγω της προχωρημένης ηλικίας του. Τον ίδιο χρόνο, ο καπετάν Σάββας έφερε 30 οικογένειες από το Καστελλόριζο προσφέροντάς τους εργασία στις επιχειρήσεις του. Όλοι αυτοί οι Καστελλοριζιοί μαζί μ’ αυτούς που έφερε πρωτύτερα και αργότερα στη Βραζιλία εγκατασταθήκαν στη Φλωριανούπολη που έκτισε κοντά στο Destero.
Την ίδια εποχή εκτός από τους Καστελλοριζιούς άρχισαν να φθάνουν και άλλοι Δωδεκανήσιοι και πολλοί άλλοι Έλληνες. Τόσο γρήγορα αναπτύχθηκε και προόδευσε η Καστελλοριζιακή και γενικά η Ελληνική παροικία της Φλωριανούπολης, ώστε στην πιο κεντρική παραλιακή λεωφόρο της πόλης βρίσκονταν ως επί το πλείστον ελληνικά σπίτια. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και άλλοι Δωδεκανήσιοι πήγαν στη Βραζιλία. Το 1925 κτίστηκε η εκκλησία του Αγίου Νικολάου, που και σήμερα αποτελεί το κέντρο μιας ακμάζουσας ελληνορθόδοξης κοινότητας.
Στις 2 Οκτωβρίου 1926, ο Καστελλοριζιός καπετάν Σάββας, που μ’ ένα ιστιοφόρο πέρασε τρεις φορές τον Ατλαντικό, εγκατέλειψε για πάντα τις θάλασσες τούτης της Γης. (Είθε να ταξιδεύει αιώνια, «δίχως κύμα» στις θάλασσες τ' ουρανού). Την κηδεία παρακολούθησε σύσσωμη η Ομογένεια της Φλωριανούπολης και αρκετοί επίσημοι. Τη βραζιλιανή κυβέρνηση αντιπροσώπευσε ο υπουργός Γεωργίας Victor Konder ο οποίος δήλωσε επιγραμματικά:
«Το όνομα του καπετάν Σάββα είναι συνδεδεμένο με την ανάπτυξη της Βραζιλίας». Σήμερα το «Νέο Καστελλόριζο» που έκτισε στη Βραζιλία ο καπετάν Σάββας εξελίχθηκε σε μια σημαντική πόλη, που περιλαμβάνει ολόκληρο το νησί της Santa Catarina, τα γύρω μικρονήσια και ένα μέρος της Νοτιοαμερικανικής Ηπείρου με 500.000 κατοίκους. Επίσης η Φλωριανούπολη είναι η πρωτεύουσα της πολιτείας της Santa Catarina που έχει έκταση 95.442 τ.χ. και πληθυσμό 6.700.000 κατοίκους.
Οι εκατοντάδες απόγονοι του καπετάν Σάββα και οι άλλοι Καστελλοριζιοί έχουν εξαπλωθεί σ’ όλη τη Βραζιλία και προοδεύουν στις επιστήμες, στις τέχνες, στις επιχειρήσεις και στην πολιτική. Μεταξύ των άλλων, ο Γεώργιος Λακέρδης το 1950 εκλέχθηκε βουλευτής της πολιτείας Santa Catarina και το 1955 υπηρέτησε ως κυβερνήτης της ίδιας πολιτείας. Άλλος επιφανής Καστελλοριζιός υπήρξε ο Θεοδόσιος Γεωργίου Αθερινός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Parana.
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
