Δεν πρέπει να δοθούν δανεικά τα εκθέματα της Ρόδου

Rodiaki NewsRoom

Την έντονη αντίθεσή τους εκφράζουν οι αρχαιολόγοι της Ρόδου αλλά και η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων του νησιού

«Θα διανοούνταν ποτέ κανείς το Μουσείο του Λούβρου να δανείζει την Τζοκόντα ή την Αφροδίτη της Μήλου;», είναι ο παραλληλισμός που κάνουν οι αρχαιολόγοι της Ρόδου για να εξηγήσουν την αντίθεσή τους στον προτεινόμενο δανεισμό των δύο πλέον εμβληματικών εκθεμάτων από το αρχαιολογικό μουσείο της Ρόδου, κάτι για το οποίο την τελική απόφαση θα πάρει το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ).

Υπενθυμίζεται ότι, το θέμα αυτό, το οποίο έχει ανακύψει τις τελευταίες ημέρες, γνωστοποιήθηκε από σχετική ανακοίνωση του τοπικού παραρτήματος Ρόδου του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, με την οποία εκφράζουν την έντονη αντίθεσή τους στον προτεινόμενο δανεισμό, ανάμεσα σε άλλα, των δύο πλέον εμβληματικών εκθεμάτων του Αρχαιολογικού Μουσείου Ρόδου, της «λουόμενης Αφροδίτης» και της μαρμάρινης κεφαλής του Απόλλωνα –Ήλιου, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ίδρυμα Ιδιωτικού Δικαίου.

Όπως επισημαίνουν, μετά από αλλεπάλληλες «διαβουλεύσεις», το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ζήτησε για τετράμηνο δανεισμό δεκαπέντε από τα σημαντικότερα εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου Ρόδου.

Ο προτεινόμενος δανεισμός πρόκειται να καλύψει τις ανάγκες της έκθεσης με θέμα «Κάλλος», που θα διοργανωθεί στην Αθήνα και τα εγκαίνια της οποίας είχαν αρχικά προγραμματιστεί για το Μάιο του 2021, πριν μετατεθούν για το Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς. Χθες, για το θέμα αυτό, παραχώρησαν συνέντευξη Τύπου η Πρόεδρος του τοπικού παραρτήματος του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων κα Τούλα Μαρκέτου, το μέλος του κ. Νίκος Χριστοδουλίδης καθώς και ο Αντιδήμαρχος και Πρόεδρος του ΠΡΟΤΟΥΡ κ. Αλέξανδρος Κολιάδης, με την ιδιότητά του ως Πρoέδρου του Σωματείου Ξεναγών Ρόδου.

«Ανησυχούμε πολύ»
Ξεκινώντας η κα Μαρκέτου, είπε ότι όταν έμαθαν γι’ αυτό το αίτημα του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης ανησύχησαν όλοι πάρα πολύ και σκέφτηκαν τη Ρόδο και τους Ρόδιους, ειδικά με τις επιπτώσεις που έχει η πανδημία και στο νησί μας. Όσο για τους λόγους που προκάλεσαν αυτή την ανησυχία, είπε τα εξής: καταρχάς, το γεγονός ότι φεύγουν πάρα πολλά αντικείμενα, κάτι που έχει συμβεί και άλλες φορές και δεν έχουν αντίρρηση, όπως είπε-ωστόσο τους αντιπρότειναν κάποια άλλα, εξίσου σημαντικά, στην θέση αυτών των δύο. Όπως εξήγησε η ίδια, πρόκειται για τα δύο σημαντικότερα, σύμβολα του Μουσείου που μάλιστα οι ξεναγοί γνωρίζουν ότι εκεί θα πάνε οπωσδήποτε, τα οποία είναι εξώφυλλα οδηγών. Μάλιστα, είπε χαρακτηριστικά ότι «το κεφάλι του Απόλλωνα-Ήλιου μακριά από τη Ρόδο δεν σημαίνει τίποτα» ενώ θύμισε ότι η Αφροδίτη έχει βρεθεί στο Δημαρχείο.

«Αυτά τα δύο εμβληματικά έργα πιστεύουμε ότι δεν πρέπει να φύγουν. Πιστεύουμε ότι θα έπρεπε να είναι σε έναν κατάλογο αμετακίνητων και μας φαίνεται αδιανόητο τον Σεπτέμβρη, που θα έρθει η αφρόκρεμα του τουρισμού, να λείπουν και να είναι κενές οι θέσεις τους», είπε ακόμη. Στη συνέχεια, όμως, η ίδια έθεσε και μία άλλη διάσταση λέγοντας ότι, ειδικά τώρα, που τα μεγάλα μουσεία κινδυνεύουν να μετατραπούν σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, να αποκοπούν από τον κορμό της αρχαιολογικής υπηρεσίας, να διοικούνται από διάφορα Διοικητικά Συμβούλια και σε μία συγκυρία που αυτά-υπάρχει νόμος πρόσφατα-θα μπορούν να φεύγουν και να δανείζονται σε μουσεία του εξωτερικού για 25 συν 25 χρόνια, δηλαδή για 50 χρόνια. «Δηλαδή, εμείς…δεν πρόκειται να τα ξαναδούμε αλλά ούτε και τα παιδιά μας!», τόνισε. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, λοιπόν, είναι αντίθετοι και ζητούν τη συμπαράσταση και του ροδιακού λαού, όχι μόνο των εδώ Ροδίων, ώστε να μη φύγουν από το νησί .

Η σύγκριση με το Λούβρο
Από την πλευρά του, ο κ. Χριστοδουλίδης εξήγησε ότι ο λόγος που το δημοσιοποίησαν είναι επειδή θεωρούν ότι και η Ροδιακή κοινωνία δεν θα ήθελε επ’ ουδενί να φύγουν τα δύο εμβληματικά έργα τέχνης που βρίσκονται σήμερα στο μουσείο. Θέλησε, επίσης, να ξεκαθαρίσει ότι, η παρέμβασή τους, δεν εκφράζει αντίθεση γενικά στο πνεύμα δανεισμού μεταξύ μουσείων αφού λογικά θα μεταφερθούν σε ένα μουσείο στον ελλαδικό χώρο-αν και τόνισαν ότι πάντα παρατηρείται ο δανεισμός να είναι μονόπλευρος αφού είθισται εκθέματα να φεύγουν από την περιφέρεια και να μεταφέρονται στην Αθήνα.

Ο κ. Χριστοδουλίδης, δεν παρέλειψε, ακόμη, να σημειώσει ότι όλοι οι συνάδελφοί τους αντέδρασαν ιδιαιτέρως αρνητικά στην ιδέα να φύγουν τα δύο συγκεκριμένα έργα τέχνης. Και αυτός ήταν και ο λόγος που όταν του 2009 τους ζητήθηκε από τις κεντρικές υπηρεσίες να καταρτιστεί ο κατάλογος των λεγόμενων αμετακίνητων, τα δύο συγκεκριμένα οπωσδήποτε συμπεριελήφθησαν σ’ αυτόν αλλά μετά, για άγνωστους λόγους, κόλλησε αυτή η διαδικασία.

Μάλιστα, ανέφερε ως παράδειγμα για δανεισμό στα ξένα μουσεία, το 2014 που έγινε ο δανεισμός αρκετών κομματιών στο Μουσείο του Λούβρου όπου προβλήθηκε η Ρόδος ενώ το ίδιο θα γίνει και τώρα. Πάντως, δεν παρέλειψε να εκφράσει τις αμφιβολίες του για το αν θα προβληθεί η Ρόδος στην έκθεση αυτή αφού το θέμα της είναι το Κάλλος και θα συμμετάσχουν 15-20 μουσεία της χώρας συνολικά, με αρκετά σπουδαία ευρήματα και δεν φαίνεται πουθενά η Ρόδος παρά μόνο ενδεχομένως στη λεζάντα με μικρά γράμματα όπου θα αναγράφεται η προέλευση του έργου.

Αντίθετα-συνέχισε-η έκθεση που διοργανώθηκε το 2014 στο Λούβρο, αν και ήταν εκτός σεζόν, προέβαλε τη Ρόδο γιατί μία έκθεση στο Λούβρου με θέμα «Ρόδος, ένα ελληνικό νησί στις πόρτες της ανατολής», είναι εύλογο ότι προβάλει το νησί μας.

Μάλιστα, το 2015, σε ανταπόδοση, το Λούβρο, ανέλαβε ένα μεγάλο πακέτο των εξόδων για τη μεταφορά και την ασφάλιση τους ενώ έστειλε έναν σημαντικό αριθμό δικών του εκθεμάτων που είχαν εκτεθεί το 2014 τα οποία για πρώτη φορά ξαναβρέθηκαν στη Ρόδο, μετά την αρπαγή τους τον 19ο αιώνα. Επίσης, στην έκθεση ναι μεν απεστάλησαν γύρω στα 11—120 έργα τέχνης στο Μουσείο του Λούβρου, όχι όμως τέτοιας εμβέλειας (σ.σ. πλην ενός).

Θεωρούν, λοιπόν, ότι τα δύο συγκεκριμένα έργα δεν θα έπρεπε σε καμία περίπτωση να μετακινηθούν και θα μπορούσαν αντ’ αυτών να πάνε τα άλλα που πρότειναν, όπως οι δύο ασημένιες βεντάλιες αλλά και το γυναίκειο κεφάλι από επιτύμβια στήλη, που εντάσσονται στο πνεύμα της έκθεσης. Και είπε, στη συνέχεια, ο κ. Χριστοδουλίδης:

«Η αντίθεσή μας είναι αυτή: ότι δεν θα έπρεπε τα πολύ εμβληματικά και συγκεκριμένα αντικείμενα να μετακινηθούν για τις ανάγκες της έκθεσης το «Καλλος». Υπάρχουν άλλα τα οποία θα δανειστούν με συγκεκριμένους όρους, όπως γίνεται κάθε φορά, και ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα υπάρξει και ανταποδοτικότητα από πλευράς του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης ούτως ώστε να μας στείλουν και αυτοί κάποια εκθέματά τους σημαντικά, προκειμένου να ικανοποιηθεί και ο όρος που προβλέπεται από την αρχαιολογική νομοθεσία».

Σχετικά με τη διαδικασία που ακολουθείται σε τέτοιες περιπτώσεις, ο κ. Χριστοδουλίδης εξήγησε ότι, στην ουσία, πρόκειται για μία θετική εισήγηση να μετακινηθούν στο σύνολό τους τα δεκαπέντε εκθέματα, ωστόσο το θέμα θα συζητηθεί στο ΚΑΣ που είναι το αρμόδιο όργανο και στη συνέχεια θα πρέπει να εκδοθεί Υπουργική απόφαση για τη μετακίνησή τους, με βάση τη γνωμοδότηση του ΚΑΣ. Δηλαδή δεν είναι θέμα της τοπικής εφορίας αφού η τελική απόφαση θα ληφθεί από την πολιτική ηγεσία με γνώμονα την απόφαση του ΚΑΣ. Σημείωσε, ακόμη, ότι η αντίθεσή τους έχει φθάσει στο Κέντρο και σε ανακοίνωση που εξέδωσε ο ΣΕΑ καλεί το ΚΑΣ να λάβει υπόψη του τις αντιδράσεις προκειμένου να μη δεχθεί τη μετακίνηση των δύο συγκεκριμένων έργων τέχνης.

Ο φόβος
Η κα Μαρκέτου έθεσε, ακόμη, το πολύ σημαντικό θέμα με τα ασφάλιστρα τα οποία έχουν ιδιαίτερα υψηλό κόστος. Επιπλέον, αυτά τα δύο σημαντικά γλυπτά, κατά την προσωπική της άποψη, χάνουν και την αξία τους αφού η αξία ενός ευρήματος είναι πολύ σημαντικότερη όταν βρίσκεται στον τόπο προέλευσής του. Η κεφαλή του Ήλιου έχει βρεθεί στη Ρόδο και πρέπει να βρίσκεται εδώ ενώ και η Αφροδίτη έχει βρεθεί στο Δημαρχείο, άρα η αξία τους είναι μεγαλύτερη όταν εκτίθενται εδώ. Όπως ανέφερε, χαρακτηριστικά, για την ίδια το Μουσείο της Ρόδου θα είναι άδειο χωρίς αυτά τα δύο σημαντικά ευρήματα όταν θα έρθουν οι καλοί τουρίστες τον Σεπτέμβριο, τον Οκτώβριο και το Νοέμβριο.

Ακόμη, δεν παρέλειψε να εκφράσει και εκείνη τη μεγάλη ανησυχία των αρχαιολόγων της περιοχής μας επειδή, όπως είπε, ήδη έχουμε γευθεί μία μεγάλη απώλεια με τα χάλκινα αγάλματα της Καλύμνου αφού δανείσαμε τη μία καταπληκτική χάλκινη κεφαλή του λεγόμενου Ηγεμόνος σε εκθέσεις του εξωτερικού, επίσης τα πόδια του ίδιου αγάλματος και αυτά…δεν γύρισαν ποτέ. Αντ’ αυτού πληροφορήθηκαν τον Ιανουάριο ότι αυτά θα πάνε με τον αριθμό του Μουσείου Καλύμνου, σε ένα μουσείο που θα γίνει στον ΟΛΠ και η Εφορεία δεν ρωτήθηκε καν.

«Δηλαδή, έχουμε πια μέσα μας έναν φόβο, δικαιολογημένο αν θέλετε, ότι όταν φεύγει πια κάτι από τη Δωδεκάνησο, τα ακριτικά νησιά, να φεύγουν και να λέμε θα ξαναγυρίσουν;», είπε χαρακτηριστικά. Σε ερώτηση, πάντως, εάν υπάρχει ο φόβος να μην επιστρέψουν αυτά πίσω στο Μουσείο της Ρόδου, όπως είπε η κα Μαρκέτου, πιστεύουν ότι κάτι τέτοιο δεν θα γίνει, να μην επιστρέψουν δηλαδή και ότι στο έγγραφο ρητά αναφέρεται ότι ο δανεισμός τους είναι μόνο για τη διάρκεια της έκθεσης.

Οι αρχαιολόγοι, όμως, δεν κρύβουν την ανησυχία τους αφού οι εκθέσεις παίρνουν συχνά παρατάσεις ενώ γνωρίζουν και τι σκοπούς έχει η Κεντρική Διοίκηση και ακόμη αν η έκθεση περιοδεύσει και στο εξωτερικό.

Όλα αυτά, βέβαια, είναι εικασίες, αλλά υπάρχει ανησυχία λόγω του προηγούμενου με τα χάλκινα της Καλύμνου τα οποία ξεκίνησαν για μία έκθεση, κατέληξαν σε μία τελευταία στην Ιαπωνία ενώ στην επιστροφή το Κεφάλι του Ηγεμόνα κρατήθηκε στην Αθήνα για λόγους συντήρησης και στη συνέχεια, μία επιτροπή, δίχως να ερωτηθούν, για να εκτιμήσει κατά πόσο το κεφάλι συνανήκει με τα πόδια από την Κάλυμνο και έναν κορμό που βρέθηκε στην θαλάσσια περιοχή κοντά στην Κάλυμνο και παραδόθηκε στην Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.

Στη συνέχεια, έμαθαν ότι βρέθηκαν στον κατάλογο για ένα μουσείο στον Πειραιά κομμάτια που ανήκουν στο Μουσείο της Καλύμνου. Μάλιστα, ανέφερε χαρακτηριστικά αν θα διανοούνταν ποτέ κανείς το Μουσείο του Λούβρου να δανείζει την Τζοκόντα ή και την Αφροδίτη της Μήλου για τα οποία σχηματίζουν ουρές οι επισκέπτες εκεί. Αναρωτήθηκε, τέλος, αν θα έχουμε μείωση των επισκεπτών στο Κρατικό Μουσείο προκειμένου να αυξηθούν οι εισροές επισκεπτών σε ένα Ιδιωτικού Δικαίου Μουσείο.

Ο κ. Κολιάδης
Τοποθετούμενος, από την πλευρά του, με την ιδιότητά του ως ξεναγός, ο κ. Κολιάδης, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι οι επισκέπτες που έρχονται στο νησί μας, όταν επισκέπτονται το αρχαιολογικό μουσείο, είναι ξεκάθαρο ότι, αυτά τα δύο εκθέματα, είναι τα πιο εμβληματικά, τα πιο σημαντικά και αυτό δεν μπορεί να το αμφισβητήσει κανείς αφού αν δεν έχουν χρόνο, μόνο αυτά τα δύο εκθέματα βλέπουν.

Θέλησε, λοιπόν, να πει ότι αυτή η κίνηση που γίνεται δεν αποτελεί άρνηση στο να μεταφερθούν κάποια εκθέματα ή να προβληθεί η Ρόδος. Βρίσκονται σε μία συζήτηση, έναν έντονο προβληματισμό, ότι κάποια εκθέματα τα οποία είναι τόσο συμβολικά και τόσο σημαντικά για το νησί και την περιοχή μας δεν μπορούν να προβάλλονται έτσι αόριστα σε μία ένθεση χωρίς να προβληθούν κάποια άλλα. Μάλιστα, θέλοντας να υπογραμμίσει τη σημασία των εκθεμάτων, είπε ότι είναι σαν να ζητήσουν οι κίονες με τα ελαφάκι στο λιμάνι της Ρόδου να μεταφερθούν στο λιμάνι του Πειραιά ή σε μία έκθεση του Άμστερνταμ!

«Αντιλαμβάνομαι την ανησυχία που υπάρχει. Δεν είμαστε αντίθετοι στο να προβάλλονται τα εκθέματα», είπε, ακόμη, ο κ. Κολιάδης και τόνισε ότι η έκθεση στο Μουσείο του Λούβρου ήταν κάτι μοναδικό με τεράστια επισκεψιμότητα και αποτέλεσε μία εντυπωσιακή προβολή για το νησί μας. Και ως Πρόεδρος του ΠΡΟΤΟΥΡ θέλησε να πει: «Η προβολή για εμάς είναι το άλφα και το ωμέγα, αρκεί να υπάρχουν κάποιοι κανόνες, η ανταποδοτικότητα οπωσδήποτε. Αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να συζητήσουμε πάρα πολύ σοβαρά πλέον, ότι η Ρόδος πρέπει να έχει ανταποδοτικότητα σε όλο αυτό το πράγμα που παράγει και προσφέρει σε όλη τη χώρα». Ανέφερε, ακόμη, ότι ανοίγει ένας αγώνας που πρέπει να κατανοήσουμε όλοι ως ροδίτες: ότι «πρέπει επιτέλους να δώσουμε τη βαρύτητα και τη σπουδαιότητα για το κάθε πράγμα που είναι του νησιού μας. Το πως θα το αξιολογήσουμε όσο είναι και το brand Ρόδος».

Τέλος, ερωτηθείς σχετικά, είπε ότι θα συζητήσουν και ως Δήμος για το ποιος είναι ο σκοπός κτλ., σημείωσε ωστόσο ότι δεν έχουν καμία αρμοδιότητα αφού την τελική απόφαση θα πάρει το ΚΑΣ.

Κλείνοντας, εξέφρασε τον προβληματισμό του για το τι εξυπηρετούν αυτά τα πράγματα. «Πρέπει να προστατευτεί η Ρόδος», είπε, όπως και ότι πρέπει να παλέψουμε τα μουσεία μας να γίνουν καλύτερα.