Ο βασιλιάς της ψυχαγωγίας και της ενημέρωσης αλλάζει...

Rodiaki NewsRoom

Άρθρο για το μέλλον της τηλεόρασης

Γράφει ο Κώστας Καστανάκης

Η συνεχώς και αδιάκοπη αυξανόμενη πρόοδος της τεχνολογίας, οι προσδοκίες των καταναλωτών και οι νέες συνήθειες των χρηστών έχουν προκαλέσει τα τελευταία χρόνια θεμελιώδεις αλλαγές στη δυναμική βιομηχανία της τηλεόρασης και έχουν δημιουργήσει τους κανόνες για τη μετάβασή της σε μία νέα εποχή.

Από το παραδοσιακό μοντέλο του συμβατικού δέκτη που συγκέντρωνε την οικογένεια σε έναν ενιαίο χώρο, για να παρακολουθήσει το πρόγραμμα του αναλογικού και μετέπειτα ψηφιακού καναλιού, διανύουμε την εποχή των «τεσσάρων οθονών» και των επιλογών που μας παρέχουν τα νέα δίκτυα ροής προγραμμάτων της εξατομικευμένης τηλεόρασης και του τηλεοπτικού προγράμματος μέσω των ψηφιακών δεκτών (smart tv, οθόνη σταθερού ή φορητού υπολογιστή, tablet, smart phone).

Η απαρχή των αλλαγών σηματοδοτήθηκε, περίπου πριν από τέσσερα χρόνια, όταν ο Διευθύνοντας σύμβουλος (Ceo) της Apple κ. Τίμοθι Ντόναλντ Κουκ, αναφερόμενος στο μέλλον της τηλεόρασης εστίασε στη χρήση των εφαρμογών.

Τον επόμενο αμέσως χρόνο παρουσιάστηκε μία μικρή τάση ανόδου στη χρήση των εφαρμογών τηλεόρασης, όμως σήμερα θεωρείται απόλυτα ασφαλές να μιλήσουμε για τη μεγάλη ανάπτυξη που παρουσιάζουν οι υπηρεσίες ροής (streaming), που φαίνεται να κυριαρχούν στο τηλεοπτικό πεδίο. Κόντρα στις προβλέψεις του κ. Κουκ, την απάντηση την δίνει το Netflix, που εισήγαγε στην καθημερινότητά μας την αποκαλούμενη «ροή προγράμματος» (streaming).

Είναι η πρώτη δημοφιλής προσέγγιση της τάσης των εταιρειών να προσαρμόσουν το πρόγραμμά τους στις αντιδράσεις μας. Δηλαδή να αξιοποιήσουν στο έπακρο τα ίχνη των χρηστών μέσα από τις αντιδράσεις τους, να παρατηρούν τις συμπεριφορές τους, να ταξινομούν τις προτιμήσεις τους και επιπλέον να τους (μας) «ταΐζουν» ασταμάτητα αλγόριθμους, προτείνοντας προγράμματα μέσα από τον απεριόριστο κατάλογο των τηλεοπτικών παραγωγών που δημιουργούν βάσει των παραπάνω δεδομένων.

Η κατά παραγγελία προβολή, χωρίς διαφημίσεις και χρονοκαθυστέρηση καθιστά το περιεχόμενο περισσότερο προσβάσιμο και ελκυστικό από τα έως τώρα συνηθισμένα και παρέχει υπηρεσίες για όλους τους χρήστες, ανεξαρτήτως επιθυμιών τηλεθέασης. Επιπρόσθετα, η περισσότερο διαδεδομένη παγκόσμια online συνδρομητική πλατφόρμα μετάδοσης τηλεοπτικού περιεχομένου, έχει δημιουργήσει παγκόσμιο δίκτυο, παρά τις σθεναρές αντιδράσεις (παράδειγμα Γαλλίας) παρέχοντας φθηνή και σύγχρονη τεχνολογία, ως απάντηση στο επιχειρηματικά παρωχημένο μοντέλο των συνδρομητικών και ψηφιακών καναλιών.

Το Netflix που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1997 ως μία μικρή εταιρεία ενοικίασης -μέσω ηλεκτρονικής αλληλογραφίας -δίσκων DVD, αριθμεί 183.000.000 συνδρομητές σε 190 χώρες σε όλο τον κόσμο, εκτός από τη Βόρειο Κορέα, Κίνα και Συρία, συμπεριλαμβανομένου των 16 εκατομμυρίων νέων χρηστών της περιόδου της πανδημίας, σηματοδοτεί την τάση της τηλεόρασης του μέλλοντος, όπου ο μεγαλύτερος δικαιούχος παραμένει ο χρήστης.

Εκλεπτυσμένο περιεχόμενο
Σύμφωνα με τη Statista, το 2024 τα έσοδα της βιομηχανίας των πλατφορμών over the top (OTT), θα υπερβούν τα 160 δισ. δολάρια. Η εκτίμηση επιβεβαιώνει την ανοδική τους τάση και γίνονται ολοένα και περισσότερο δημοφιλείς, κυρίως λόγω του περιεχομένου τους που καθοδηγείται από την αγορά. Εκτός από το Netflix την Amazon Prime video και την Cosmote που μπήκε πρόσφατα στην αγορά OTT, εταιρείες με «βαθιές» τσέπες όπως η Apple και η Disney, έχουν εισέλθει στον κόσμο του streaming και επενδύουν σοβαρά ποσά, για να δημιουργήσουν μοναδικό περιεχόμενο, ενώ κάποιες μικρότερες διαδικτυακές υπηρεσίες παρουσιάζουν στις τοπικές αγορές το αρχικό τους περιεχόμενο.

Όμως οι υπηρεσίες ροής αντανακλούν συνολικά στο ερώτημα «ποιο είναι το μέλλον της τηλεόρασης»; Σύμφωνα με τον Πρόεδρο της Κοινωνίας Επεξεργασίας Σημάτων του ΙΕΕΕ Δρ. Ρέιμπαμπ Γουόρντ, οι μελλοντικές τηλεοράσεις θα παρέχουν τη δυνατότητα στους τηλεθεατές να συμμετέχουν στο πρόγραμμα που παρακολουθούν. Η νέα αυτή πρακτική αναμένεται να φέρει επανάσταση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, καθώς θα «γκρεμίσει» το εμπόδιο του θεάματος και του θεατή.

Ουσιαστικά, γίνεται για πρώτη φορά λόγος για ελεύθερη τηλεόραση με θέα. Επιπλέον η τηλεόραση του κοντινού μέλλοντος θα έχει τη δυνατότητα να συσσωρεύει και να αναλύει τις συνήθειες και επιθυμίες μας, για τη δημιουργία νέων υπηρεσιών με απόλυτα στοχευόμενο τρόπο.

Τι σημαίνει αυτό; Σύμφωνα με τον καθηγητή Οργάνωσης και πολιτικής των ΜΜΕ κ. Στέλιο Παπαθανασόπουλο, η τηλεόραση της τρέχουσας δεκαετίας θα έχει αναπτύξει τη δυνατότητα να καταγράφει τις επιθυμίες και τις τάσεις μας και να παρέχει δεδομένα για την εξυπηρέτηση των καταναλωτικών αναγκών μας. Ανά τακτά διαστήματα θα καταθέτουν ερωτήματα του τύπου αν η επιλογή που έχουν κάνει για εμάς ανταποκρίνεται στις ανάγκες μας, καταγράφοντας (σκανάροντας) αυτόματα τα μάτια μας για την προσοχή που δίνουμε στο πρόγραμμα που παρουσιάζεται στον δέκτη μας, καταργώντας επί της ουσίας τα μηχανάκια μέτρησης της τηλεθέασης των εταιρειών.

Τα 5G στην τηλεθέαση
Η ψηφιοποίηση της τηλεόρασης, δημιουργεί νέα δεδομένα στην παραγωγή και διανομή του τηλεοπτικού προγράμματος. Το AIl- IP, (τεχνικά η γλώσσα που χρησιμοποιούν μηχανήματα και υπηρεσίες που συνδέονται στο διαδίκτυο και καθορίζουν τον τρόπο μετάδοσης και λήψης δεδομένων) τα δίκτυα οπτικών ινών στα οποία έχουν επενδύσει κράτη και οργανισμοί, αλλά και το δίκτυο 5G που προσεχώς θα μπει στη ζωή μας, δημιουργούν νέες έξυπνες λειτουργίες προτάσεων.

Η ελληνική κυβέρνηση με την ψήφιση του Αναπτυξιακού νόμου 4635/19 από τη Βουλή των Ελλήνων, -κατόπιν εκδήλωση ενδιαφέροντος του δήμου Καλαμάτας - ενθαρρύνει τη χρήση του νέου δικτύου το οποίο σχεδιάστηκε για να διατηρεί τη συνεχή σύνδεση στο διαδίκτυο ταυτόχρονα δεκάδων εκατομμυρίων συσκευών και να παραμένει ακραία γρήγορο, ιδιαίτερα πολύπλευρο και σταθερό, παρέχοντας ταχύτητες κατά πολύ υψηλότερες από το δίκτυο της προηγούμενης γενιάς.

Ανεμπόδιστα, οι χρήστες θα έχουν τη δυνατότητα να ανεβάζουν σε πλατφόρμες και social media γρηγορότερα και μεγαλύτερο όγκο δεδομένων. Προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι αλλαγές που θα επιφέρει το νέο δίκτυο, παρά τις σοβαρές ενστάσεις που έχουν κατατεθεί από ομάδες Γιατρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τους κινδύνους που εγκυμονεί για την υγεία του πληθυσμού, θα υπάρχει η δυνατότητα download στους δέκτες μίας ταινία 3D σε 30 δευτερόλεπτα. Επιπλέον, οι υψηλότερες ταχύτητες που παρέχει σήμερα το δίκτυο 4G σε ένα κορυφαίο τεχνολογικά κινητό τηλέφωνο φτάνουν τα 200 MB. Στο νέο δίκτυο η έναρξη είναι τα 1000 MB (1G).

Μετατόπιση του βάρους της τηλεθέασης
Μέσα από τη διαμόρφωση του νέου τοπίου της μετάδοσης τηλεοπτικού προγράμματος, διακρίνεται έντονα η μετατόπιση του βάρους από τους δέκτες των τηλεοράσεων στα κινητά τηλέφωνα, tablet, φορητούς υπολογιστές και κονσόλες παιχνιδιών, καθώς οι εταιρίες στοχεύουν στις νέες ηλικίες.

Ευδιάκριτη είναι και η πρόθεση των εταιρειών δημιουργίας λογισμικού, να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σε λειτουργίες όπως μηχανές συστάσεων, πολλαπλές εισόδου για τα μέλη της οικογένειας αλλά και σελιδοδείκτες. Η σε real time έμμεση και άμεση τηλεθέαση ενός φυσικού, πραγματικού περιβάλλοντος, του οποίου τα στοιχεία επαυξάνονται από στοιχεία αναπαραγώμενα από συσκευές υπολογιστών, όπως ήχος, βίντεο, γραφικά ή δεδομένα τοποθεσίας (επαυξημένη πραγματικότητα), είναι μία ακόμα διάσταση που θα δούμε σύντομα να γίνεται συνήθεια της ψηφιακής μας κουλτούρας.

Οι διαφημίσεις δεν είναι το παν…
Το παράδειγμα του Netflix και των άλλων εταιρειών συνεχούς ροής αποδεικνύουν ότι υπάρχει δυνατότητα να δημιουργηθούν παγκοσμίου οικονομικού μεγέθους επιχειρήσεις βασισμένες σε ένα επιχειρηματικό μοντέλο, χωρίς να είναι απαραίτητη η προβολή διαφημίσεων. Παρατηρούμε αλλαγή της τάσης στους τρόπους δημιουργίας εσόδων στα τηλεοπτικά μέσα, καθώς το βαρόμετρο είναι το μοντέλο λειτουργίας και όχι η διαφήμιση. Η διάδοση και χρήση του διαδικτύου άλλαξε σημαντικά τους τρόπους προβολής των τηλεοπτικών μηνυμάτων.

Τα διαφημιστικά τρίλεπτα αντικαταστήθηκαν από τα διαφημιστικά banner και από την επιλογή της διακοπής του διαφημιστικού μηνύματος από το χρήστη, μετά το πέρας 5 δευτερολέπτων από την έναρξή του. Επιπλέον η τεχνολογία παρέχει νέα εργαλεία και επιλογές στη διάθεση του διαφημιζόμενου. Επιλέγει σύμφωνα με το διατιθέμενο προς διαφήμιση κεφάλαιο, αποφεύγοντας τις μηνιαίες έως ετήσιες διαφημίσεις των παραδοσιακών μέσων. Και αυτό το επιτυγχάνει διότι μεταξύ άλλων παρέχει τη δυνατότητα της επιλογής της διάρκεια, της συχνότητα, της περιοχής που επιθυμεί να προβληθεί, ακόμη και των ηλικιών στις οποίες απευθύνεται το μήνυμα.

Τις αλλαγές αυτές και τη μετατόπιση του βάρους από τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης στις πλατφόρμες του διαδικτύου τις ζήσαμε έντονα και στη Ρόδο, κατά τη διάρκεια των τελευταίων αυτοδιοικητικών και βουλευτικών εκλογών του προηγούμενου έτους, αφού η ανάγκη προβολής των υποψηφίων, δημιούργησε ζήτηση προβολής πολιτικής διαφήμισης.

Το πρώτο προσωπικό κανάλι
Την πρώτη προσωπική εμπειρία στον αναδυόμενο ψηφιακό κόσμο της τηλεόρασης, μας την παρέχει το YouTube TV και ακολούθως το Facebook και το Twitter με την απευθείας αναμετάδοση συμβατικών τηλεοπτικών προϊόντων, όπως επισημαίνει ο δημοσιογράφος και αναλυτής Χουσείν Ντερακσάν, περιγράφοντας την τηλεόραση των φορητών συσκευών. Η ιδέα της δημιουργίας του YouTube TV, βασίζεται σε τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες του ανθρώπου.

Την έκφραση, την πληροφόρηση, την ευκαιρία και τη συμμετοχή. Η πλατφόρμα «καλειδοσκόπιο» με πολλές διαφορετικές προτάσεις περιεχομένου καθόρισε την εξέλιξη και την αποδοχή των νέων τεχνολογιών, αφού έχει ως αποστολή να δώσει φωνή σε όλους τους χρήστες του ανά τον κόσμο. Σύμφωνα με την αμερικανικών συμφερόντων εταιρεία, «ο κόσμος γίνεται καλύτερος όταν ακούμε, μοιραζόμαστε και δημιουργούμε μία κοινότητα μέσα από τις ιστορίες μας».

Η συχνότητα παύει να είναι πόρος του κράτους
Τα δεδομένα στη βιομηχανία της τηλεόρασης αλλάζουν με γρήγορους ρυθμούς και προκαλούν αλλεπάλληλες επιδράσεις επί παντός επιστητού. Από τούδε και στο εξής οποιοσδήποτε διαθέτει το κεφάλαιο και τεχνογνωσία, μπορεί να δημιουργήσει τηλεοπτικό κανάλι, με τη χρήση του διαδικτύου, χωρίς να χρειαστεί άδεια από το κράτος. Το επιχείρημα ότι οι επίγειες συχνότητες μετάδοσης αποτελούν φυσικό πόρο του κράτους και θα χρειαστεί ειδική άδεια από τις αρμόδιες αρχές, καταρρίπτεται πανηγυρικά.

Βάσει των νέων δεδομένων η λογική της επίγειας τηλεόρασης σταδιακά θα καθίσταται μέρος της ιστορίας της που θα διδάσκεται σε μελλοντικούς φοιτητές (βλ. Στ. Παπαθανασόπουλο). Το μόνο που προς το παρόν έχει μείνει ακαθόριστο, είναι η στάση που θα διατηρήσουν τα μεγάλα τηλεοπτικά ψηφιακά δίκτυα ενημέρωσης και ψυχαγωγίας αλλά και η ψηφιακή πολιτική του κράτους που δεν παρουσιάζει γρήγορα αντανακλαστικά.

Στην Ελλάδα χρειάστηκαν τρεις δεκαετίες για να ξεκαθαρίσει το τοπίο στις τηλεοπτικές άδειες, μέσα από μία διαδικασία, που ο κρατικός παρεμβατισμός και οι τακτικές των ενδιαφερομένων, δημιούργησαν σοβαρά πολιτικά ζητήματα. Την ίδια ώρα οι παγκόσμιοι «κολοσσοί» του νεοφιλελευθερισμού-νεοσυντηρητισμού δημιούργησαν νέα μοντέλα που στηρίχτηκαν με επενδύσεις δισεκατομμυρίων και έθεσαν στο επίκεντρο τα χρήματα και την αγορά, αφού πρώτιστα έλαβαν το μήνυμα.

Οι τάσεις των χρηστών δίνουν τις απαντήσεις που καθορίζουν το μέλλον της τηλεόρασης, που μπαίνει στο σπίτι μας, μας παρακολουθεί, μας καταγράφει και μας «αποκωδικοποιεί».