Πλησιάζοντας προς τις πανελλήνιες εξετάσεις

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η ψυχολόγος, Msc Μαρία Καρίκη

Για άλλη μια σχολική χρονιά οι μαθητές βρίσκονται ένα βήμα πριν από την εξέταση για την οποία προετοιμάζονται τόσους μήνες. Τα συναισθήματα είναι ανάμεικτα. Από τη μια το άγχος και η αγωνία που κορυφώνονται και από την άλλη η ανυπομονησία να τελειώσουν όλα και να μπορέσουν και πάλι να είναι ο εαυτός τους. Η κούραση είναι έντονη και φτάνει ακόμα και τα όρια της εξάντλησης και της υπερκόπωσης.

Οι σκέψεις των μαθητών δεν αφορούν μόνο στο πώς θα τα πάνε στις εξετάσεις, αλλά και κατά πόσο θα καταφέρουν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των γονιών, των καθηγητών, αλλά και του ίδιου τους του εαυτού. Ο αγώνας τους μεγάλος, οι θυσίες επίπονες, το άγχος πάντα παρών. Αισθάνονται ότι για ένα χρόνο «πάγωσαν» την εφηβική ζωή τους με σκοπό να αφιερωθούν σε έναν στόχο που θέλουν πολύ να πετύχουν. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν τα «σκαμπανεβάσματα» στη διάθεση και στη συμπεριφορά τους. Νεύρα, εντάσεις, εκνευρισμός, απογοήτευση, φόβος, πανικός, εκρήξεις, απομόνωση.
Εκείνοι που ζουν από κοντά όλες τις μεταπτώσεις και διακυμάνσεις των παιδιών είναι πρωτίστως οι γονείς και σε δεύτερη φάση οι εκπαιδευτικοί. Οι γονείς, ωστόσο, είναι περισσότερο οι «κυματοθραύστες».

Αναρωτιούνται κάθε φορά πώς πρέπει να αντιδράσουν, τι πρέπει να πουν και τι όχι. Διαπιστώνουν ότι τα παιδιά τους γίνονται ευερέθιστα και εύθικτα. Το παραμικρό μπορεί να τους πειράξει σε βαθμό να «στηθεί» ένας δυνατός καβγάς από το πουθενά. Οι μαθητές δεν το κάνουν επίτηδες, αλλά έχουν την ανάγκη κάπου να ξεσπάσουν, κάπου να εκτονωθούν. Πολλές φορές αισθάνονται ότι «πνίγονται» ή ότι καταρρέουν. Η παρουσία των γονιών μαζί με τα ενθαρρυντικά λόγια τους αποτελούν τη μόνη «παρηγοριά» αυτή την περίοδο.

Τώρα που πλησιάζει η ώρα της εξεταστικής κάθε παιδί «κουβαλάει» μαζί του και όλα τα «στερεότυπα» που του έχουν κληροδοτήσει γύρω από τις πανελλήνιες. Από τότε που θυμούνται τον εαυτό τους ως μαθητή οι πανελλήνιες είναι το «μεγάλο» γεγονός. Όλοι συζητούν για αυτό. Όλοι όσοι τα καταφέρνουν παίρνουν την επιβράβευση που τους αξίζει και νιώθουν σημαντικοί που κατάφεραν κάτι τόσο «σπουδαίο». Σίγουρα, είναι μια δύσκολη δοκιμασία για τα παιδιά και ο κάθε μαθητής που συμμετέχει στη διαδικασία της προετοιμασίας για τις πανελλήνιες αξίζει –ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα- τα συγχαρητήρια μας. Ωστόσο, ενυπάρχει μια υπερβολή σε όλο αυτό. Πολλά παιδιά έχουν αναγάγει το γεγονός αυτό ως μέρος της αυτοαξίας τους, ως ζήτημα «ζωής-θανάτου», ως απόδειξη της ευφυϊας τους. Όλα αυτά είναι παρατραβηγμένα.

Οι πανελλήνιες εξετάσεις δεν είναι παρά εξετάσεις. Ναι, μας δίνει ένα εισιτήριο για να μπούμε στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά μέχρι εκεί. Δεν σημαίνει ότι θα αποτελέσει κάποια απόδειξη για το τι αξίζουμε ή για το ότι είμαστε πιο έξυπνοι ή σημαντικοί από τους άλλους. Μπορεί να είμαστε απλά πιο πειθαρχημένοι και πιο μελετηροί. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί οφείλουν να προστατεύσουν το παιδί από υπερβολές, εμμονές και πεποιθήσεις που κάνουν τις πανελλήνιες να μοιάζουν τρομερές, αμείλικτες, αδυσώπητες. Η αξία ενός ανθρώπου δεν ορίζεται από ένα αποτέλεσμα, από ένα βαθμό. Ακόμα και στην περίπτωση που τα πράγματα δεν πάνε τόσο καλά όσο θα θέλαμε, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι πάντα υπάρχουν και εναλλακτικές λύσεις. Ο μαθητής που δεν τα κατάφερε όσο θα ήθελε, δεν θα πρέπει να αρχίσει το αυτομαστίγωμα, την αυτοκατηγορία.

Προτού αρχίσει να νιώθει θυμωμένος, απογοητευμένος και μη ικανός, καλό είναι να θυμηθεί ότι προσπάθησε για το καλύτερο και έκανε ότι μπορούσε! Δεν χρειάζεται να ταυτιστεί με το αποτέλεσμα γιατί είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από αυτό! Το δυναμικό του, το μυαλό του, τα ταλέντα τους, οι κλίσεις και τα όνειρά του δεν μπορούν να αποτυπωθούν, ούτε να αξιολογηθούν μέσα σε τρεις ώρες. Όπως, άλλωστε, δείχνουν και πολλές διεθνείς έρευνες, εκείνοι που περνούν τελικά τις «εισαγωγικές» εξετάσεις προς τα πανεπιστήμια δεν είναι και απαραίτητα εκείνοι που γίνονται αργότερα πολύ «επιτυχημένοι» στη ζωή τους! Προφανώς η επιτυχία στην πορεία ενός ανθρώπου προαπαιτεί πολλά παραπάνω πράγματα από ένα πτυχίο… Ας μην αφήνουμε, λοιπόν, τον εαυτό μας να παρασύρεται και να αποκτούμε «εμμονή» με τις πανελλήνιες, γιατί τότε ένα τέτοιο μήνυμα περνάμε και στα παιδιά μας…
Καλή επιτυχία σε όλα τα παιδιά από καρδιάς.