Πρέπει να αξιοποιηθούν τα πολιτιστικά μνημεία

Rodiaki NewsRoom

Αγαπητή Ροδιακή,

Αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω θαυμασμό και ευγνωμοσύνη σε ορισμένους αρχαιολόγους, που σε συνεργασία με μια ομάδα ανθρώπων, προσέφεραν στους πολίτες της Ρόδου υπέροχες εκδηλώσεις στα πλαίσια των Ευρωπαϊκών Ημερών Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Μας χάρισαν ένα ωραίο ταξίδι σε πολλές άγνωστες πτυχές του μοναδικού πολιτισμού αυτού του τόπου.

Σε παρουσίαση της κυρίας Μαρίας Μιχαλάκη, έξω ακριβώς από το ταφικό μνημείο του Αγίου Ιωάννη, προβλήθηκαν διαφάνειες, που οριοθετούσαν τα σημαντικά μνημεία της πόλης. Είναι, πραγματικά, εντυπωσιακό. Τόσος πλούτος, συγκεντρωμένος σε μια κουκίδα του παγκόσμιου χάρτη, δεν πρέπει να υπάρχει πουθενά.

Δεκάδες μνημεία σκορπισμένα σε διάφορα σημεία της πόλης – άγνωστα στη πλειοψηφία των πολιτών – βυθισμένα στη μοναξιά τους. Σε ορισμένα από αυτά, αφού έγιναν πολυδάπανες εργασίες ανάδειξης, αφέθηκαν στη τύχη τους. Κλειστά, ερημωμένα, βορά στον αδηφάγο χρόνο και τον άνθρωπο, ο οποίος μη γνωρίζοντας την αξία τους, έκτισε οικοδομές στις σάρκες τους – τα μετέτρεψε σε σκουπιδότοπους.

Ο θρυλικός δήμαρχος της Καλαμάτας, Σταύρος Μπένος, όταν δημιούργησε το μικρότερο πνευματικό του παιδί, το «Διάζωμα», οι πρώτες κουβέντες που είπε ήταν «Αν δεν κοινωνικοποιηθούν τα μνημεία μας, ούτε προστατεύονται, ούτε αναδεικνύονται», Πηγή: www.lifo.gr.

Οι αρχαιολόγοι μας, μια από τις ελάχιστες ομάδες δημοσίων υπαλλήλων που δεν καταλογίστηκε χρηματισμός, έμειναν στο περιθώριο από κυβερνήσεις και τοπική αυτοδιοίκηση. Στη προσπάθειά τους, να σώσουν τις αξίες του τόπου, έρχονταν συχνά σε αντιπαράθεση με διάφορες κοινωνικές ομάδες, γεγονός, που ίσως τους τοποθέτησε απέναντι στην τοπική κοινωνία. Ύψωσαν, λοιπόν, ένα τοίχος γύρω από τα μνημεία, που οι ίδιοι ανέδειξαν, θεωρώντας τα «παιδιά» τους. Πίστεψαν ότι μόνο αυτοί μπορούσαν να τα προστατέψουν. Αναμενόμενη εξέλιξη, δεν συμφωνείτε;

Σήμερα τα βλέπουν να «υποφέρουν» - απροστάτευτα, εγκαταλειμμένα- και λογικά ανησυχούν. Μαζί τους, βέβαια, ανησυχούν και πολλοί σκεπτόμενοι πολίτες, αντικρίζοντας την κατάσταση που επικρατεί σε αρχαιολογικούς χώρους και άλλα αξιοθέατα του νησιού μας. Αδιαφορεί, άραγε, το γνωστό και μη εξαιρετέο «απρόσωπο κράτος»; ή αδυνατούμε εμείς, οι πολίτες της Ρόδου, να βρούμε εναλλακτικές λύσεις;

Είναι γνώρισμα του Έλληνα, βλέπετε, για ότι κακό συμβαίνει σε αυτό τον τόπο, να επιρρίπτει τις ευθύνες στο «ανύπαρκτο» κράτος. Αδιαφορεί αν υπάρχουν πόροι ή κατάλληλοι υπάλληλοι, για να διαχειριστούν τέτοιου είδους προβλήματα, ιδιαίτερα τώρα που οι στρόφιγγες, λόγω της οικονομικής κρίσης, έκλεισαν.

Θεωρώ, ότι στο Υπουργείο Πολιτισμού πρέπει να πιάσουν δουλειά «Μάνατζερ». Το έργο των αρχαιολόγων πρέπει να τελειώνει με την παραλαβή των εργασιών ενός έργου. Στη συνέχεια ο ρόλος τους πρέπει να περιορίζεται στον έλεγχο των προτάσεων των «μάνατζερ» και των ενεργειών αξιοποίησης των μνημείων.

Οι μελέτες ανάδειξης των αρχαιολογικών ευρημάτων πρέπει να περιλαμβάνουν υποχρεωτικά, κατά τη γνώμη μου, τη διασφάλιση της «βιωσιμότητας» τους. Την υποχρεωτική, δηλαδή, ένταξή τους σε προγράμματα χρηματοδότησης, που δεν βασίζονται αποκλειστικά σε κρατικές ή ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις. Πρέπει, με λίγα λόγια, να στηθεί ένας «μηχανισμός» αξιοποίησης κάθε μνημείου, που να χρηματοδοτεί τη συντήρηση τους, να δημιουργεί θέσεις εργασίας, και έσοδα στα ταμεία τοπικής αυτοδιοίκησης και κράτους.

Υπάρχουν αρκετά εργαλεία που μπορούν να μετατρέψουν τα κλειστά μνημεία σε μια τεράστια «βιομηχανία» πολιτισμού, με εκατοντάδες νέες θέσεις εργασίας και εισροή κεφαλαίων στα ταμεία του υπουργείου πολιτισμού και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Αλήθεια, δεν θα προτιμούσατε, αντί στις εισόδους της Μεσαιωνικής Πόλης να πωλούνται κινέζικα προϊόντα, να προσφέρονται δεκάδες θεματικές περιηγήσεις στα αναρίθμητα μνημεία που διαθέτει.

Ένα φωτεινό παράδειγμα είναι το Άμστερνταμ. Το πρώτο πράγμα που συναντά κανείς μπαίνοντας στην πόλη από τον κεντρικό σταθμό του τραίνου, είναι τουριστικά γραφεία με ενημερωτικά φυλλάδια για μια σειρά από περιηγήσεις σε διάφορες γλώσσες. Η πληρωμή και ο έλεγχος της στάθμευσης γίνεται συνήθως με εντελώς αυτοματοποιημένη διαδικασία - πληρωμή με πιστωτική κάρτα συμπληρώνοντας τον αριθμό κυκλοφορίας του οχήματος και έλεγχος με ηλεκτρονικό ανιχνευτή μέσα από αυτοκίνητο που κινείται στην πόλη.

Εμείς είμαστε πολύ “large”, όπως συνηθίζει να λέει η νεολαία μας, προσφέρουμε σχεδόν τα πάντα «τζάμπα», ενώ στην Ευρώπη χρεώνουν ακόμα και τη χρήση WC. Οργανώνουν θεματικές περιηγήσεις - στήνουν επιχειρήσεις μέσα σε μουσεία και κάστρα, όπως εστιατόρια, καφετέριες, εμπορικά καταστήματα με σουβενίρ.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα κάστρα Κρητηνίας και Μονολίθου. Οι μεμονωμένοι επισκέπτες παρκάρουν δωρεάν, ενώ οι οργανωμένες περιηγήσεις πωλούνται σχεδόν αποκλειστικά από ξένα ταξιδιωτικά γραφεία. Όλοι εισπράττουν εκτός από τη Τοπική Αυτοδιοίκηση ή το Δημόσιο. Όλοι, όμως, απαιτούν να συντηρούνται δρόμοι, μνημεία και άλλες υποδομές.

Αλήθεια πόσοι συμπολίτες μας συμφωνούν στη μονοδρόμηση του θαλάσσιου μετώπου της παλαιάς πόλης; - από το Μαντράκι (ή ίσως από τη Ψαροπούλα) μέχρι το εμπορικό λιμάνι, χωρίς δυνατότητα στάσης – στάθμευσης, παρά μόνο ειδικά διαμορφωμένοι χώροι για λεωφορεία, πούλμαν και ταξί, στο πρότυπο, ίσως, του θαλάσσιου μετώπου της Κω.

Σύγχρονοι χώροι στάθμευσης (ίσως πολυώροφες μεταλλικές κατασκευές) μπορούν να δημιουργηθούν στο εμπορικό λιμάνι για τις πύλες Ακαντιάς και θαλασσινή – μεταξύ Μ. Κωνσταντίνου και Αγ. Αναργύρων για τις πύλες Αγ. Αθανασίου και Ιωάννου, στη γωνία Ρήγα Φεραίου και Ελ. Βενιζέλου για την Νταμπουάζ (εδώ, βέβαια, με τη συνδρομή της αρχαιολογίας – τα αρχαία μπορούν να μεταφερθούν π.χ. στο λόφο Αγίου Στεφάνου – να μην ξεχνάμε ότι στην Ευρώπη μεταφέρουν τεράστια κτίρια), ακόμα και υπόγεια Parking στη πλατεία Γ. Χαρίτου, μπροστά στο Ενυδρείο, πίσω από τη Περιφέρεια. Επίσης στη Θ. Σοφούλη απέναντι από τον ΟΑΕΔ – με συχνή σύνδεση με το κέντρο. Οι πολίτες πρέπει να υποχρεωθούν με κάθε κόστος να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς και οι επισκέπτες να πληρώνουν για τη στάθμευση στην πόλη.

Του Γιάννη Σταυλά
Ελεγκτή Εναέριας Κυκλοφορίας, Αεροναυπηγού Μηχ.