Σε τεντωμένο σχοινί οι διαπραγματεύσεις
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 971 ΦΟΡΕΣ
ΟΙ διαπραγματεύσεις συνεχίζονται σε τεντωμένο σχοινί. Η κυβέρνηση κινείται σε διαφορετικό μήκος κύματος σε σχέση με τους δανειστές. Ο χρόνος τρέχει, η κλεψύδρα κλείνει.
Γνωρίζουν ότι αν υποχωρήσουν, αυτό θα έχει αλυσιδωτές συνέπειες και για τις άλλες χώρες τις Ευρώπης, με απρόβλεπτες συνέπειες. Το ευρώ έναντι του δολαρίου συνεχώς υποχωρεί και τα ευρωπαϊκά ομόλογα απώλεσαν σταδιακά την ασφάλεια που εξασφάλιζαν στη διεθνή αγορά.
Όλοι αισθάνθηκαν την αδιαλλαξία των εταίρων μας κατά την επιχείρηση επανέναρξης των διαβουλεύσεων, του Ελληνικού επιτελείου με τους θεσμούς, όταν απειλήθηκε εμπλοκή αναφορικά με το χρόνο και τη μορφή επανόδου των τεχνικών κλιμακίων στην Ελλάδα.
Τελικά το θέμα φαίνεται να χωνεύεται σε μια αμοιβαία υποχρεωτική συγκατάβαση. Αναμένεται να ξεκινήσουν οι διαβουλεύσεις σε τεχνικό επίπεδο, ενώ τις επόμενες ημέρες δεν αποκλείεται να έρθουν στην Αθήνα «μεμονωμένα στελέχη» προκειμένου να αντλήσουν στοιχεία και πληροφορίες, όχι όμως με τον τρόπο που γινόταν στο παρελθόν.
Με κόντρες στο παρά πέντε, η διαδικασία φαίνεται να ξεκινά. Η συνέχεια όμως, προμηνύεται πολύ πιο δύσκολη, όταν η συζήτηση καταλήξει στην ουσία των μεταρρυθμίσεων όπου μοιραία θα αναδειχθούν τα καυτά προβλήματα του ασφαλιστικού, των φορολογικών και των αποκρατικοποιήσεων.
Σε αυτούς τους τρεις τομείς, η αντίληψη και οι επιδιώξεις κυβέρνησης και εταίρων, έχει φανεί από τις δημόσιες τοποθετήσεις τους, ότι απέχουν πολύ και μένει να φανεί αν με αμοιβαίες υποχωρήσεις θα βρεθεί κοινός τόπος συνεννόησης.
Οι φόροι: Από την πρώτη παράγραφο της λίστας μεταρρυθμίσεων που απέστειλε η ελληνική κυβέρνηση, φαίνεται πιο θα είναι το πρώτο πεδίο πιθανής αντιπαράθεσης. Δεν είναι άλλο από τον ΦΠΑ.
Στη λίστα αναφέρεται ότι θα υπάρξει «κατάργηση των εξαιρέσεων και των παράλογων εκπτώσεων στον ΦΠΑ» μια διατύπωση η οποία σε όρους τρόικας φωτογραφίζει κυρίως καταργήσεις των εκπτώσεων 30% που ισχύουν σήμερα για τους συντελεστές ΦΠΑ στα νησιά και ενδεχομένως ενιαίο συντελεστή.
Η κυβέρνηση όμως, δια του υπουργού Οικονομικών Γ. Βαρουφάκη έχει διαμηνύσει εν τέλει σε όλους τους τόνους – παρά τις αντικρουόμενες δηλώσεις σε ορισμένες περιπτώσεις ότι «οι εκπτώσεις για τα νησιά δεν θα πειραχθούν, ούτε θα υπάρξει ενιαίος συντελεστής ΦΠΑ». Αντίθετα ο υπουργός Οικονομικών έχει αναδείξει το ενδεχόμενο να αυξηθεί ο συντελεστής σε κάποια αγαθά (τσιγάρα, ποτά, τυχερά παιχνίδια κ.λ.π.) τα οποία δεν θα επηρεάσουν ιδιαίτερα την αγορά.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, της αύξησης του συντελεστή σε ορισμένα προϊόντα, επί της ουσίας από ένα χαμηλότερο συντελεστή σε έναν υψηλότερο, είναι βέβαιο ότι οι «θεσμοί» θα ζητήσουν παραπάνω.
Τα έσοδα: Το πρώτο θέμα το οποίο όμως θα προκύψει από τη διαβούλευση σε επίπεδο τεχνικών κλιμακίων, είναι το δημοσιονομικό κενό του 2015.
Προεκλογικά, η «τρόικα» εκτιμούσε το δημοσιονομικό κενό σε 2,5 δισ. ευρώ και σε αυτό το κενό η κυβέρνηση, η οποία δεν το αποδεχόταν στο σύνολό του, είχε επιχειρήσει να απαντήσει με το γνωστό email Χαρδούβελη, με προτεινόμενα μέτρα δημοσιονομικoύ χαρακτήρα. Αν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες οι οποίες θέλουν την τρύπα στα δημόσια έσοδα να παρέμεινε σε επίπεδο φόρων σε 1 δισ. ευρώ το πρώτο δίμηνο, τα τεχνικά κλιμάκια τα οποία δεν έχουν εξουσιοδότηση να κρίνουν με βάση πιθανές αλλαγές στο στόχο για το πρωτογενές πλεόνασμα (3% του ΑΕΠ λέει το πρόγραμμα, 1,5% αποδέχεται και διαπραγματεύεται η ελληνική κυβέρνηση) θεωρείται βέβαιο ότι θα υποδείξουν τη λήψη πρόσθετων δημοσιονομικών μέτρων, για να κλείσει το κενό.
Εκεί θα αρχίσουν οι ουσιαστικές τριβές, εκτός εάν οι εταίροι μας αφήσουν να περάσουμε τα σχέδια για ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων χρεών, κίνητρα επαναπατρισμού κεφαλαίων και συμπληρωματικές δηλώσεις αποκάλυψης κρυφών εισοδημάτων χωρίς πρόστιμα και προσαυξήσεις, περαίωση ανέλεγκτων φορολογικών χρήσεων, τα οποία θα επιχειρήσει η κυβέρνηση να περάσει από τη βουλή. Το επιχείρημα της κυβέρνησης είναι ότι αυτά τα μέτρα θα αποδώσουν άμεσα ουσιαστικά έσοδα.
Οι αποκρατικοποιήσεις: Η κυβέρνηση δεσμεύεται, με την «επιστολή Βαρουφάκη» πως δεν θα σταματήσουν διαγωνισμοί ιδιωτικοποιήσεων που βρίσκονται σε τελικό ή σε προχωρημένο στάδιο. Όμως, μέχρι στιγμής δεν έχει συμφωνήσει με τους δανειστές τι σημαίνει «τελικό στάδιο». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περίπτωση των 14 περιφερειακών αεροδρομίων όπου υπάρχει πλειοδότης (η γερμανική Fraport), αλλά κυβερνητικά στελέχη μιλούν για αλλαγές στο διαγωνισμό.
Ένα άλλο παράδειγμα είναι το Ελληνικό όπου επικράτησε η Lamda Development του ομίλου Λάτση, με κυβερνητικά στελέχη να μιλούν για άλλο μοντέλο αξιοποίησης.
Ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση επικρατεί στους διαγωνισμούς πώλησης των ΟΛΠ και ΟΛΘ οι οποίοι «ακυρώνονται» με βάση τις εξαγγελίες των αρμοδίων υπουργών, ενώ από το Μέγαρο Μαξίμου τηρούν διαλλακτική στάση εξαιτίας των κινεζικών πιέσεων.
Τα εργασιακά: Πολλές μεταρρυθμίσεις του μνημονίου για τα εργασιακά, επιδιώκει να καταργήσει η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας, παρ' ότι οι εκπρόσωποι των δανειστών επιμένουν σε περαιτέρω αλλαγές, κυρίως όσον αφορά στον κατώτατο μισθό και τις τριετίες. Πρόκειται για παρεμβάσεις χωρίς άμεσο δημοσιονομικό κόστος, αν και στην κυβέρνηση γνωρίζουν ότι απαιτούνται προσεκτικά βήματα, για να διασφαλιστεί η ομαλή μετάβαση.
Ο αρμόδιος υπουργός Εργασίας Πάνος Σκουρλέτης προετοιμάζει τις αλλαγές, συνομιλεί με τους κοινωνικούς εταίρους. Έχει έρθει σε επαφή με τους εκπροσώπους εργοδοτικών φορέων και ΓΣΕΕ, έχει ζητήσει τη συνδρομή του ILO ενώ δεν αποκλείει συνομιλίες και με εκπροσώπους των θεσμών. Βέβαια, το νομοσχέδιο που ήδη καταρτίζεται στο υπουργείο Εργασίας, προβλέπει την αποκατάσταση των ελεύθερων συλλογικών διαπραγματεύσεων, σε συνεργασία με το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (ILO) και τους κοινωνικούς εταίρους, επαναφέροντας την επέκταση των συμβάσεων, την επαναθεσμοθέτηση των τριετιών, την επαναφορά του θεσμού της διαιτησίας και την εφαρμογή ενός αυστηρού πλαισίου για τις μαζικές απολύσεις.
Η επαναφορά του κατώτατου μισθού στα 751 ευρώ, θα γίνει σταδιακά, σε μάλλον δύο δόσεις και έως το τέλος του 2016. Αν και η φιλοσοφία των προωθούμενων αλλαγών είναι εκ διαμέτρου αντίθετη με αυτή των δανειστών, ο υπουργός Εργασίας Πάνος Σκουρλέτης εκτιμά ότι η αποκατάσταση του τρόπου καθορισμού των κατώτατων μισθών, πέραν του ότι αποτελεί τμήμα των προεκλογικών δεσμεύσεων του ΣΥΡΙΖΑ, περνά μέσα από την επαναφορά του δίκαιου των συλλογικών διαπραγματεύσεων στα επίπεδα της συνταγματικής, κοινοτικής και διεθνούς νομιμότητας.
Στο κείμενο της ελληνικής κυβέρνησης γίνεται μια γενική αναφορά στην εφαρμογή των καλύτερων πρακτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με διαβούλευση μεταξύ των κοινωνικών εταίρων αλλά και σε συνεργασία με φορείς, όπως το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (ILO) και ο ΟΟΣΑ. Ειδικά για τους μισθούς στον ιδιωτικό τομέα, γίνεται αναφορά σε μια νέα, έξυπνη προσέγγιση της συλλογικής διαπραγμάτευσης, στην οποία η ελληνική πλευρά θα προχωρήσει σταδιακά.
Το ασφαλιστικό: Δύσκολη αναμένεται η επικοινωνία μεταξύ των τεχνικών κλιμακίων των θεσμών και των εκπροσώπων της ελληνικής κυβέρνησης και στο ασφαλιστικό, καθώς οι προτάσεις στη λίστα Βαρουφάκη απέχουν σημαντικά από τις προεκλογικές εξαγγελίες και μετεκλογικές επιδιώξεις της κυβέρνησης και του αρμόδιου αναπληρωτή υπουργού Δημήτρη Στρατούλη.
Πολλές από τις προωθούμενες ενέργειες στο ασφαλιστικό, όπως η κατάργηση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος στα επικουρικά και οι αλλαγές στο νόμο 3863 του 2010 για τον υπολογισμό των κύριων συντάξεων, είναι πολύ πιθανό να θεωρηθούν «μονομερείς ενέργειες» και μάλιστα με άμεσο αντίκτυπο στα δημόσια οικονομικά, και κατά συνέπεια να ενεργοποιήσουν την αναγκαιότητα λήψης άλλων, ισοδύναμων μέτρων. Όλοι θυμόμαστε πόσο πιεστήκαμε στο παρελθόν για λήψη σκληρότερων μέτρων, όπως η αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης μετά το 62Ο έτος, στενότερη σύνδεση των εισφορών με τις παροχές και ενοποιήσεις των ταμείων.
Στο στόχαστρο των τεχνικών κλιμακίων αναμένεται να τεθεί η κατάργηση της πολυσυζητημένης «ρήτρας μηδενικού ελλείμματος στα επικουρικά ταμεία», σύμφωνα με την οποία θα μπει τέλος στις μειώσεις συντάξεων.
Ο αναπληρωτής υπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων Δημήτρης Στρατούλης επιμένει ότι οι επικουρικές συντάξεις δεν θα μειωθούν. Το δημοσιονομικό κόστος μιας τέτοιας ενέργειας εκτιμάται περίπου σε 360 έως 400 εκατ. ευρώ και σύμφωνα με πληροφορίες θα καλυφθεί πιθανότατα από τον ειδικό λογαριασμό του ΑΚΑΓΕ, στον οποίο υπάρχουν ήδη 450 εκατ. ευρώ, τα οποία προέρχονται από τις ειδικές εισφορές που έχουν επιβληθεί στις επικουρικές συντάξεις.
Σ΄ αυτό το ζοφερό τοπίο, το μεγάλο στοίχημα της κυβέρνησης είναι η επαναφορά της 13ης στις χαμηλές συντάξεις, η οποία θα στοιχίσει επί πλέον περίπου 540 εκ.
Η ηγεσία της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν βιάζεται για το θέμα, καθώς η σύνταξη θα χορηγηθεί στα τέλη Νοεμβρίου, όμως δηλώνει σε όλους τους τόνους ότι η εξαγγελία θα εφαρμοστεί.
Την ίδια στιγμή, θα πρέπει να συζητηθεί και το κείμενο της νέας συμφωνίας, το e-mail Βαρουφάκη, που περιέχει αρκετά κοινά θέματα, με το αντίστοιχο e-mail Χαρδούβελη, όπως ο περιορισμός των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, οι ενοποιήσεις ταμείων και αλλαγές στα προνοιακά επιδόματα.
Η προηγούμενη κυβέρνηση συζητούσε την κατάργηση όλων των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, σταδιακά, μέχρι το 2019, ώστε κανείς να μην συνταξιοδοτείται πριν από το 62ο έτος της ηλικίας του, στο κείμενο που εγκρίθηκε από το Eurogroup. Η νέα κυβέρνηση δεσμεύεται για την εξάλειψη των εξαιρέσεων και τον περιορισμό των κινήτρων που αυξάνουν τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, κυρίως στον τραπεζικό και δημόσιο τομέα.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη, η πρόβλεψη αυτή μπορεί να αποδειχθεί ευεργετική για τα ταμεία, εφόσον για παράδειγμα μπει φρένο στα προγράμματα εθελούσιας εξόδου, με τα οποία κυρίως οι τράπεζες προχωρούν σε μείωση προσωπικού, με τεράστιο κόστος για τα ασφαλιστικά ταμεία. Συνολικά, εκτιμάται ότι τα τελευταία χρόνια, με προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης που βαφτίζονταν εθελούσια έξοδος, τα ταμεία και κυρίως το ΙΚΑ έχει χάσει περί τα 450 εκατ. ευρώ.
Κοινός τόπος μπορεί να βρεθεί στην πρόταση για ενοποιήσεις ταμείων, ενώ νέο πονοκέφαλο αναμένεται να προκαλέσει η συζήτηση με τα κλιμάκια για την κατάργηση των φόρων υπέρ τρίτων, με εξεύρεση νέων πηγών χρηματοδότησης, υπό την προϋπόθεση ότι θα είναι δημοσιονομικά ουδέτερος. Η ενοποίηση βέβαια θίγει τα αποθεματικά των υγιών Ταμείων, τα οποία συγκεντρώθηκαν με θυσίες δεκαετιών των ασφαλισμένων και θα καλύψουν τις μαύρες τρύπες των άλλων Ταμείων.
Όσον αφορά στη στενότερη σύνδεση των εισφορών και των εισοδημάτων, η πρόταση έχει τεθεί και από τους εκπροσώπους των ασφαλισμένων στον ΟΑΕΕ (ΓΣΕΒΕΕ και ΕΣΕΕ) και σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων θα τεθεί σε διάλογο με τους αρμόδιους φορείς.
Οι διαπραγματεύσεις, ουσιαστικά, τώρα αρχίζουν. Φυσικά σε αυτές δεν βλέπουμε να γίνεται λόγος για μείωση επιτοκίων δανεισμού, εκμετάλλευση υπεδάφους, ανάπτυξη, νέες θέσεις εργασίας, έλεγχο και διαχείριση στην είσοδο μεταναστών, φρένο στην μετανάστευση των νέων επιστημόνων, προοπτικές απασχόλησης των παιδιών μας.
Γράφει o Οικονομολόγος, κοινωνιολόγος, συγγραφέας Νίκος Κωνσταντινίδης
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
