O ιός Εμπολα
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 745 ΦΟΡΕΣ
Καθώς η αύξηση στον αριθμό των περιστατικών δεν δείχνει σημεία ανάκαμψης, ο ΠΟΥ αναγκάστηκε να το κηρύξει ως ύψιστο κίνδυνο για την δημόσια υγεία σε παγκόσμιο επίπεδο. Αν και είναι η 25η φορά που ξεσπά επιδημία του ιού από το 1976 που ανακαλύφθηκε, το πρωτοφανές μέγεθος της αυτή τη φορά φέρνει στο προσκήνιο διάφορα θέματα που θα απασχολήσουν την διεθνή κοινότητα, τις κυβερνήσεις και τα μίντια.
Η υψηλή θνησιμότητα των περιστατικών, οι τρομερές αιμορραγίες που προκαλεί και η έλλειψη εμβολίων μας εξηγεί γιατί υπάρχει τόσος φόβος γύρο από τον ιό αυτό. Πάραυτα, ο φόβος για μια παγκόσμια έκρηξη είναι κατά βάση χωρίς υπόβαθρο αν αναλογιστούμε ότι για να μεταδοθεί ο ιός χρειάζεται να έρθει ένα άτομο σε επαφή με κάποιο άτομο που έχει μολυνθεί ή με τα σωματικά υγρά του.
Ο χρόνος επώασης της νόσου είναι 2-21 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος που έχει μολυνθεί από τον ιό θα εμφανίσει την νόσο στο χρονικό διάστημα αυτό. Δεν υπάρχουν «φορείς» του ιού που σημαίνει ότι όποιος μολυνθεί από τον ιό θα νοσήσει και ως εκ τούτου θα διακομιστεί αναγκαστικά σε νοσηλευτικό ίδρυμα οπότε και θα διαπιστωθεί ότι νοσεί από τον ιό.
Στην συνέχεια θα απομονωθεί ο ασθενής και θα περιοριστεί ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού. Άρα συμπερασματικά μπορούμε να πούμε ότι ο κίνδυνος μετάδοσης είναι περιορισμένος αν αναλογιστεί κάποιος ότι τα περισσότερα νοσήματα που μεταδίδονται με ευκολία είναι αυτά που μεταδίδονται δια της αναπνευστικής οδού. Επίσης αξίζει να σημειωθεί ότι στο παρελθόν ποτέ δεν έχει σημειωθεί μόλυνση από τον ιό έξω από την Αφρικανική ήπειρο. Η «ευθραυστότητα» του συστήματος υγείας στην Αφρική είναι ίσως ένας λόγος που δεν μπορεί εύκολα να τεθεί υπό έλεγχο η εξάπλωση του ιού στην Δ. Αφρική.
Τον Μάρτιο του 2014 ο ΠΟΥ ειδοποιήθηκε ότι εμφανίστηκε μια μεταδοτική νόσος η οποία είχε ως συμπτώματα: πυρετό, διάρροια, εμετούς και ένα αρκετά υψηλό ποσοστό θνησιμότητας. Ο πρώτος θάνατος σημειώθηκε τον Δεκέμβριο του 2013.
Στην συνέχεια πραγματοποιήθηκε ιολογική εξέταση και ταυτοποιήθηκε ο υπεύθυνος ιός. Επρόκειτο για τον ιό «Zaire ebolavirus» αλλά ότι αυτός ήταν από έναν κλάδο του γνωστού ιού της Έμπολα από την Δημοκρατία του Κονγκό και το Γκαμπόν. Η μελέτη έδειξε ότι πρόκειται για ένα νέο στέλεχος του ιού στην Γουινέα!
(πηγή: New England Journal of Medicine).
Οι επιδημίες μάλλον προέρχονται από πηγή κάποιων ζώων που φέρουν το νοσογόνο παράγοντα με την πιθανότητα να εμπλέκονται και ενδιάμεσα είδη άλλων ζώων. Οι έρευνες στρέφονται σε ένα είδος νυχτερίδας που τρέφεται με φρούτα αλλά ακόμα δεν έχει αποδειχτεί η ενοχή της.
Η δε μετάδοση στους ανθρώπους γίνεται μάλλον από την επαφή τους με τους ιστούς ή και με τα σωματικά υγρά των μολυσμένων ζώων.
Αξιόλογο είναι και το γεγονός ότι ο ιός είναι ζωονοσογόνος ( δηλαδή μεταδίδεται από ζώο σε ζώο) και η μετάδοση του στον ανθρώπινο πληθυσμό δεν είναι σύνηθες φαινόμενο. Είναι γεγονός ότι από την ανακάλυψη του ιού το 1976 στο Ζαΐρ έχουν σημειωθεί περί των 20 επιδημιών και το σύνολο του αριθμού των θανάτων να κυμαίνεται περίπου στους 1600. Στις αρχές του 2014 η νόσος εμφανίστηκε σε μια απομακρυσμένη περιοχή της Γουινέας, στα σύνορα της με την Λιβερία και το Σιέρα Λεόνε. Στην συνέχεια η επιδημία έχει πάρει δραματικές διαστάσεις κάτι που οφείλεται σε διάφορους παράγοντες.
Πρώτον οι τρεις αυτές χώρες είναι από τις φτωχότερες της Αφρικής και έχουν ήδη προβλήματα με την ελονοσία και άλλες παθήσεις που ενδημούν εκεί και με τις οποίες μπορεί να υπάρξει κάποια σύγχυση.
Δεύτερον, τα σύνορα τους δεν έχουν καλή φύλαξη και οι μετακινήσεις του πληθυσμού είναι συχνές. Επίσης οι υποδομές για την φύλαξη της δημόσιας υγείας είναι ανεπαρκείς!
Τρίτον, οι συγκρούσεις που κρατούν δεκαετίες στις περιοχές αυτές κάνουν τον λαό να αποφεύγει τους εν γένει κυβερνητικούς εντεταλμένους ακόμα και αν αυτοί έχουν να κάνουν με τον τομέα της υγείας.
Τέταρτον, η εφαρμογή των παραδοσιακών πρακτικών μια από τις οποίες είναι η πλύση των νεκρών πριν την ταφή έχουν διευκολύνει την μετάδοση της νόσου.
Πέμπτον, η εξάπλωση στις πόλεις κάνει τον εντοπισμό των πασχόντων ακόμα πιο δύσκολο!
Μέχρι πρότινος η κάθε κυβέρνηση είχε την ευθύνη του περιορισμού της εξάπλωσης την νόσου καθώς και κάποιες μη κυβερνητικές οργανώσεις όπως «οι γιατροί χωρίς σύνορα». Με την επιδημία να λαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις από τον Ιούνιο και πέρα ο ΠΟΥ έχει στείλει ειδικούς στις πληγείσες περιοχές και έχει ζητήσει την συνδρομή από την παγκόσμια κοινότητα. Τα κέντρα για την πρόληψη και έλεγχο των ασθενειών των ΗΠΑ έχουν στείλει ειδικούς και στα τέσσερα κράτη και έχουν σκοπό να στείλουν άλλα 50 περίπου άτομα μέχρι τον επόμενο μήνα. Η παγκόσμια τράπεζα έχει αναλάβει να στείλει περί τα 200 εκατ. δολάρια ως χρηματοδότηση στα κράτη αυτά.
Στους δύο Αμερικανούς που προσβλήθηκαν από την νόσο δόθηκε το πειραματικό φάρμακο «ΖΜαpp» πριν αποχωρήσουν από την Λιβερία. Επειδή δε ο ιός Έμπολα είναι δυνητικά και παράγοντας ενός βιολογικού πολέμου, οι ΗΠΑ έχουν διαθέσει κονδύλια για το πειραματικό φάρμακο αυτό. Αυτό είναι ένα μείγμα εκ τριών εξανθρωπισμένων μονοκλονικών αντισωμάτων έναντι του ιού της Έμπολα.
Το φάρμακο αυτό ήταν αποτελεσματικό σε κάποια πειράματα που έγιναν σε πιθήκους αλλά ακόμα δεν έχει χρησιμοποιηθεί (πειραματικά) σε ανθρώπους. Στις 12 Αυγούστου ένα «πάνελ» του ΠΟΥ έβγαλε το συμπέρασμα ότι στις παρούσες συνθήκες της επιδημίας η χρήση ενός φαρμάκου που δεν έχει διαπιστωθεί ούτε η αποτελεσματικότητα ούτε η ασφάλεια του για χρήση στους ανθρώπους είναι «ηθική»!
Εν τω μεταξύ στις ΗΠΑ δόθηκε το πράσινο φως για την δημιουργία ενός άλλο φαρμάκου το οποίο έχει ως βάση την παρεμβολή στο RNA του ιού και θα χρησιμοποιηθεί σε άτομα που έχουν μολυνθεί με τον ιό.
Καθώς η εξάπλωση του ιού Έμπολα παίρνει δραματικές διαστάσεις η παγκόσμια κοινότητα διαπιστώνει ότι πρέπει να επενδύσει στις υποδομές υγείας στην Αφρική.
Επίσης είναι αναγκαίο να συνεχισθούν οι έρευνες και να διατίθενται τα κονδύλια και για άλλες νόσους (π.χ. την ελονοσία) που πλήττουν την Αφρικάνικη ήπειρο και έχουν και αυτές τις μακροχρόνιες επιπτώσεις τους στους ανθρώπους.
* Γράφει η Ήβη-Αλεξάνδρα Τσοπανάκη
Ιατρός
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
