Το πρώτο ατύχημα με υδροπλάνο στο Καστελλόριζο-1927 με δύο σοβαρά τραυματίες

Η επιχείρηση για τη διάσωσή τους

Γράφει ο
Κώστας Τσαλαχούρης

Το πρώτο σοβαρό αεροπορικό ατύχημα, συνέβη στο Καστελλόριζο, στις 30 Απριλίου 1927. Δύο υδροαεροπλάνα, πηδαλιουχούμενα, αποθαλασσώθηκαν από τη Λέρο και μέσω Ρόδου, προσθαλασσώθηκαν στο Καστελλόριζο το μεσημέρι της ίδιας μέρας.

Ήταν μια συνήθης πτήση που γινόταν από έμπει­ρους αεροπόρους, που είχαν τη βάση τους στο Λακκί της Λέρου. Το ενός αεροπλάνου επέβαινε ο λοχαγός Φέλιξ Φαντίνι με μηχανικό το λοχία Πατερνίζι και στο άλλο ο υπολοχαγός Αττίλιο Κόρτι με το μηχανικό του. Αφού έγιναν οι διάφοροι έλεγχοι στα υδροαεροπλάνα, γύρω στις 3.30, άρχισε η προετοιμασία της αναχώρησης-επιστροφής στη Λέρο.

Ο λοχαγός Φοντίνι υπερύψωσε το σκάφος και με αντίθετο άνεμο το κατηύθυνε πάνω από τη πόλη για να περάσει από την περιοχή των δεξαμενών, ούτως ώστε να πάρει το απαιτούμενο ύψος και να έχει πορεία προς την νησίδα Ρω, με την απαιτούμενη στροφή. Όμως, αντί να κερδίζει ύψος, πιθανόν λόγω κενού αέρος και υψηλής θερμοκρασίας, άρχισε να χάνει την πορεία του, και παρά τις προσπάθειες του πιλότου να διατηρήσει τον έλεγχο, το υδροαεροπλάνο «προσγειώθηκε» στην κορυφή του βουνού.

Η πρόσκρουση ήταν βίαιη με αποτέλεσμα να τραυματιστούν σοβαρά ο πιλότος και ο μηχανικός. Ο κρότος της επαφής του σκάφους με το έδαφος, «κάλυψε» όλη την πόλη και σε λίγα μόλις λεπτά έφτασαν στον τόπο του ατυχήματος, οι πρώτοι κάτοικοι, για παροχή βοήθειας. Μεταξύ αυτών ήταν μια γυναίκα η κυρία Τερέντσι και οι Σταύρος και Κώστας Κασάπης, Νικόλαος Καπερώνης, Μιχαήλ Σπάρταλης και Μιχαήλ Χριστοδούλου Κωνσταντίνου. Επίσης έφτασε και ο τοποτηρητής της ιταλικής Διοικήσεως στο νησί, ιππότης Τριγκάλι.

Χωρίς καμιά χρονοτριβή, τράβηξαν από το σκάφος, λιπόθυμους τους δύο επιβαίνοντες, με εμφανή τα τραύματα στο κεφάλι και στο στήθος. Αυτό και μόνον το γεγονός απέτρεψε πολλά δυσάρεστα, γιατί η «ταχεία βοήθεια του πληθυσμού υπήρξε ευτύχημα διότι ύστερα από λίγα λεπτά, από τη στιγμή που οι τραυματίες βγήκαν από το μηχάνημα, ο βαρύς κινητήρ ανετρέπετο επί της πρώρας του υδροαεροπλάνου και έπιπτε, ακριβώς, επί της θέσεως του πλοηγού και του μηχανικού, συντρίψας το μέρος τούτο του μηχανήματος. Οι δύο τραυματίαι, χάρις εις την γενναίαν συνδρομήν του πληθυσμού και την άμεσον αποστολήν δύο φορείων εκ μέρους του δημάρχου ιππότου Ιωάννου Λακερδή, μετεφέρθησαν πάραυτα εις την πλησίον Μονήν της Αγίας Τριάδος, όπου ήδη είχον καταφθάσει οι δύο δημοτικοί ιατροί Χριστοδούλου Κωνσταντίνος και Νικήτα Δημήτριος, οίτινες παρέσχον εις τους τραυματίας τας πρώτας βοηθείας. Μετά ημίσειαν περίπου ώραν οι τραυματίαι ανέλαβον τας αισθήσεις των».

Το άλλο υδροαεροπλάνο παρέμεινε στο λιμάνι.

Παροχή βοηθείας
Η Στρατιωτική Βάση της Λέρου, ειδοποιήθηκε με ασύρματο για το τραγικό συμβάν, και στις 7.30 το απόγευμα, φτάνει κατευθείαν με ειδικό υδροαεροπλάνο από τη Λέρο στο Καστελλόριζο, ο υπίατρος Λίπαρι, ο οποίος αφού εξέτασε τους τραυματίες και εγκρίνας όλες τις ενέργειες των δύο γιατρών του νησιού, εθεώρησε καλόν οι τραυματίες να μην μετακινηθούν και να αναμένουν την άφιξη από τη Ρόδο, του καθηγητή Γκαλίνα, που ειδοποιηθείς ανεχώρησε με την ακταιωρό-πλοίο «Ρ.Δ.-13».

Την επομένη και οι δύο ιατροί Γκαλίνα και Λίπαρι αφού εξήτασαν εκ νέου τους τραυματίες, έκριναν ότι μπορούν να ταξιδέψουν, και ατμοπλοϊκώς αναχώρησαν για τη Ρόδο.

Το Δημοτικό Συμβούλιο του Καστελλορίζου συνελθόν σε έκτακτη συνεδρίαση, υπό την προεδρία του δημάρχου Ιωάννη Λακερδή, αποφάσισε ομόφωνα να ανακηρύξει τον πιλότο Φαντίνι και το μηχανικό Πατερνίζι, επίτιμους δημότες του Καστελλορίζου, «θεωρούμενοι εν τη νήσω, αναγεννηθέντες, συνεπεία του σοβαρού κινδύνου ον διέτρεξαν».


Δοξολογία
Στις 4 Μαΐου, και πάλιν, με πρωτοβουλία του Δήμου Καστελλορίζου, ετελέσθη επίσημη Δοξολογία στο ναό του Αγίου Κωνσταντίνου, για τη διάσωση των δύο γενναίων αεροπόρων. Στην επίσημη αυτή τελετή παρέστησαν ο τοποτηρητής ιππότης Τριγκάλι, οι πολιτικές, στρατιωτικές και εκκλησιαστικές Αρχές του τόπου, οι αξιωματικοί του πλοίου «Σκύλλα» που είχε καταπλεύσει στο Καστελλόριζο και όλος ο λαός του νησιού. Πά­ντως το γεγονός αυτό έτυχε μεγάλης δημοσιότητας στον τοπικό και διεθνή Τύπο.

Σιγά σιγά το Καστελλόριζο γίνεται ο προκεχωρημένος σταθμός στη Μέση Ανατολή για όλες τις εταιρείες, διαφόρων κρατών που άρχισαν να δημιουργούνται και σ’ αυτό το νέο κλάδο της αεροπλοΐας.
Η Imperial Airways

Η αγγλική εταιρεία Imperial Airways, από την 1η Οκτωβρίου 1932 αντικατέστησε τη Ρόδο και τη Λεμεσό με το Καστελλόριζο, στη γραμμή των υδροαεροπλάνων της Λονδίνου-Καράτσι. Πά­ντως οι επιβάτες της γραμμής πραγματοποιούσαν κοπιώδες ταξίδι διότι η Ιταλία δεν επέτρεπε να ίπτανται από το έδαφός της ξένα υδροαεροπλάνα και ειδικά στην περιοχή της Σπέτζια όπου βρισκόταν ο μεγαλύτερος ναύσταθμος της χώρας και τα πολεμικά ναυπηγεία.

Έτσι οι επιβάτες έφταναν από το Λονδίνο αεροπορικώς στο Παρίσι και μετά έπαιρναν το τρένο μέχρι το Μπρίντιζι κι απ’ εκεί με άλλο αεροπλάνο της ίδιας εταιρείας, μέσω Κερκύρας και Αθηνών, έφταναν στο Καστελλόριζο και στη συνέχεια μετά τον ανεφοδιασμό και τη συντήρηση των μηχανών πετούσαν για τη Γαλιλαία.

Στην Αθήνα τα υδροαεροπλάνα της Imperial Airways πραγματοποιούσαν προσθαλάσσωση στο Φάληρο και αν υπήρχε κακοκαιρία στο Μεγάλο Πεύκο. Η όλη διαδρομή περιλάμβανε του εξής σταθμούς: Λονδίνο-Παρίσι με αεροπλάνο-τρένο μέχρι Μπρίντιζι- Μπρίντιζι-Κέρκυρα-Αθήνα-Καστελλόριζο-Rutbah Wells-Βαγδάτη-Μπάσρα-Bushire-Lingeh-Jask-Καράτσι-Jodhpur-Δελχί.

Δηλαδή κάλυπτε Αγγλία, Παλαιστίνη, Ιράκ, Περσία και Ινδία. Τον επόμενο χρόνο, επιτράπηκε η διέλευση των αεροσκαφών στη Βορειοδυτική Ιταλία, και το δρομολόγιο προς Χάιφα διαμορφώθηκε με σημείο εκκίνησης την πόλη Σαουθάμπτον της Αγγλίας και στη συνέχεια μέσω Γαλλίας, στις πόλεις Μακόν και Μασσαλία, ακολούθως Ρώμη, Όστια και αργότερα Μπρατσιάνο, Μπρίντιζι στην Ιταλία, Ελλάδα, Κέρκυρα-Αθήνα και κατάληξη στο Καστελλόριζο για να συνεχίσουν το ταξίδι προς Παλαιστίνη.

Οι γραμμές αυτές, μέσω Καστελλορίζου, συνεχίστηκαν μέχρι τον Ιανουάριο του 1937, οπότε διακόπηκαν λόγω των μέτρων που έλαβε η Κοινωνία των Εθνών, εναντίον της Ιταλίας, λόγω Αβησσυνίας . Τα υδροαεροπλάνα αντί του Καστελλορίζου προσθαλασσώνονταν στην Κρήτη-Άγιο Νικόλαο.