Ο εγωισμός στις ερωτικές σχέσεις

Γράφει η Μαρία Καρίκη Ψυχολόγος Πόσο υποφέρει μια σχέση όταν ξυπνάει ο εγωισμός του ενός ή και των δύο συντρόφων; Ο εγωισμός έχει την ιδιότητα να πυροδοτεί εντάσεις, να προσβάλλει, να μειώνει και μερικές φορές να ισοπεδώνει. Μας κάνει να μην ακούμε τον άλλο παρά μόνο τον εαυτό μας. Εστιάζουμε στη δική μας εκδοχή της αλήθειας αποκλειστικά και άκαμπτα και οποιαδήποτε άλλη εκδοχή αποτελεί δικαιολογία ή απάτη. Στα μικρά παιδιά κατανοούμε ότι ο εγωκεντρισμός αποτελεί μέρος της εξελικτικής, αναπτυξιακής τους διαδικασίας προς την ωρίμανση. Τα παιδιά έχουν το δικαίωμα και την κατανόηση από εμάς να αντιλαμβάνονται τον κόσμο μέσα από τα δικά τους μάτια και τη δική τους σκέψη και να επιθυμούν, έκδηλα ή μη, να αποτελούν το κέντρο της προσοχής των γύρω τους. Μεγαλώνοντας, όμως, ο εγωκεντρισμός θα πρέπει να δώσει τη θέση του στην ενσυναίσθηση και όχι στον εγωισμό. Ενσυναίσθηση σημαίνει να μπαίνουμε στη θέση του άλλου και να προσπαθούμε να κατανοούμε τι ακριβώς κάνει, γιατί λέει αυτά που λέει και τι νιώθει προτού βγάλουμε τα δικά μας συμπεράσματα για τη συμπεριφορά του. Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε πραγματικά τη συμπεριφορά ενός άλλου ανθρώπου μέσα από τα δικά μας γνωστικά σχήματα, αντιλήψεις και στερεότυπα. Κι έτσι δημιουργούνται οι παρεξηγήσεις, οι ασάφειες, οι αλληλοκατηγορίες. Χωρίς την ενσυναίσθηση, απλά βιαζόμαστε να βγάλουμε ένα συμπέρασμα, το όποιο προφανές για μας συμπέρασμα, και να περάσουμε αμέσως στις κατηγορίες για να νιώσουμε εμείς καλύτερα. Για να νιώσουμε ότι εμείς έχουμε το απόλυτο δίκιο, ψάχνοντας μάλιστα και υποστηρικτές γύρω μας που θα μας τονώσουν ακόμα περισσότερο την εκδοχή του ‘Εγώ’ μας. Δεν είναι όμως τόσο απλά τα πράγματα. Δεν μετράει σε μια ερωτική σχέση -που θέλει να κρατήσει- ποιος έχει κάθε στιγμή δίκιο και ποιος άδικο. Δεν πρόκειται για δικαστήριο. Αυτό που μετράει και μπορεί να εγγυηθεί τη διάρκεια μιας σχέσης είναι η αμοιβαία κατανόηση. Η κατανόηση ότι είμαστε δυο διαφορετικοί άνθρωποι, με διαφορετικές προσωπικότητες, συνήθειες και πεποιθήσεις και ότι προερχόμαστε από διαφορετικές πατρικές οικογένειες όπου τα πρότυπα αγάπης και επικοινωνίας σίγουρα θα ήταν διαφορετικά, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Αν θέλετε να κατανοήσετε βαθύτερα τον σύντροφό σας για τον τρόπο που σκέφτεται και συμπεριφέρεται, αναζητήστε τις απαντήσεις στον τρόπο που μεγάλωσε, αλλά και γενικότερα στα ως τώρα βιώματά του. Όλα αυτά παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μας. Μέσα σε μια σχέση είναι αρκετά εύκολο ο εγωισμός του ενός συντρόφου να αφυπνίσει εξίσου τον εγωισμό του άλλου και να αρχίσει ένας μικρός «πόλεμος» από αντίποινα και αντεκδίκηση. Και είναι τόσο εύκολο να παρασυρθεί κανείς τη στιγμή της έντασης…! Πολλές φορές αναρωτιόμαστε αν ο εγωισμός ενός ανθρώπου είναι κάτι που μπορεί να αλλάξει ή όχι. Όπως σχεδόν όλα τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς μας, έτσι και ο εγωισμός μπορεί να ελεγχθεί, να μετριαστεί, να μειωθεί μόνο αν το ίδιο το άτομο αντιληφθεί τις συνέπειες αυτού του στοιχείου στις σχέσεις του, στην καθημερινότητά του, στην ποιότητα της ζωής του. Μόνο αν συνειδητοποιήσει κανείς τις συνέπειες αυτού που είναι ή αυτού που κάνει και αποκτήσει ένα στοιχειώδες επίπεδο αυτογνωσίας, τότε είναι πιο εύκολο να κάνει την αυτοκριτική του και να παρέμβει συνειδητά, ώστε να το αλλάξει. Μερικές φορές, βέβαια, είναι τόσο «φουσκωμένο» ή και φοβισμένο το «Εγώ» μας που δεν μπορεί εύκολα να εμπιστευτεί κάποιον άλλο πέρα από τις ίδιες του τις άκαμπτες πεποιθήσεις ότι τα «πράγματα είναι μόνο έτσι!». Ο εγωισμός κάμπτεται συνήθως μετά από δικά μας σοβαρά λάθη, μετά από απώλειες που πονάνε ή γενικότερα απρόοπτα δυσάρεστα γεγονότα. Είναι οι μόνες στιγμές στη ζωή μας που όσο και να το αποφεύγουμε καλούμαστε να κάνουμε έναν μικρό εσωτερικό απολογισμό! Μπαίνουμε στη διαδικασία να σκεφτούμε μήπως φταίει κάπου ο κατά τα άλλα «αλάνθαστος» εαυτός μας! Μήπως κάπου στην πορεία θα μπορούσαμε να είχαμε κάνει κάτι αλλιώς… Σε κάτι τέτοιες στιγμές ειλικρίνειας, ίσως είναι ευκαιρία να ξανασυστηθούμε με τον εαυτό μας και να κάνουμε μια νέα αρχή!