Η παρέα από τη Ρόδο που επισκέπτεται το Άγιο Όρος

Ο Γιάννης Ορφανός μιλάει για το ταξίδι, την εμπειρία, την επαφή με τους μοναχούς, στις μονές και στις σκήτες

Χθες που γραφόταν αυτή η συνέντευξη διάβαζα την είδηση ότι σύμφωνα με πληροφορίες από τη Μόσχα, η Ελλάδα δέχεται πιέσεις για άρση του ʼβατου του Αγίου Όρου,ς ώστε για τουριστικούς λόγους να το επισκέπτονται και ζευγάρια! Δύσκολο να συμβεί… Από τη μια άκρη του μεγαλοπρεπούς βράχου του ʼθωνα μέχρι την άλλη, περιηγούνται άντρες προσκυνητές, μένουν για τέσσερις μέρες σε μονές, κελιά και σκήτες, δοκιμάζουν την αγιορείτικη κουζίνα, περιηγούνται στους κήπους και στα αμπέλια και ακούν τις διηγήσεις των μοναχών. Αν είναι ένας λόγος που θα ήθελα να πάω, είναι αυτός: για τις εκμυστηρεύσεις για τον Θεό, τα πάθη, την κόλαση, τον παράδεισο, τον άνθρωπο και τις αμαρτωλές σκέψεις που συνεχίζουν να γίνονται γιατί ο πειρασμός βρίσκει δρόμο πάντα… Για τον καφέ και το κρασί που όμοιό του δεν έχουν ξαναπιεί και τις περίφημες ελιές του Αγίου Όρους… Κι όλα αυτά που έχουν τραυματίσει την εικόνα του τα τελευταία χρόνια; Δεν είναι δική μας δουλειά. Ούτε καν εκείνων που το επισκέπτονται σταθερά, χρόνια τώρα. Ο Γιάννης Ορφανός, χειρουργός ορθοπαιδικός στο Νοσοκομείο της Ρόδου, μετά από εννέα χρόνια σταθερών επισκέψεων κάθε Μάρτιο, δέχτηκε να μιλήσει για την εμπειρία του, τους λόγους που το επισκέπτεται, για τη χαρά των μοναχών- γιατί με χαρά βρίσκονται εκεί όχι με θλίψη- και για την ωραία παρέα από τη Ρόδο που κάνει μαζί του αυτό το ταξίδι… Ποια ήταν η πρώτη φορά στο ʼγιο Όρος; Σήμερα το πρωί διάβαζα στο Facebook το εξής: Κομμουνιστής μέχρι να γίνεις πλούσιος, φεμινιστής μέχρι να παντρευτείς, άθεος μέχρι να αρχίσει να πέφτει το αεροπλάνο… Στο ʼγιο Όρος πήγα όταν άρχισε να πέφτει το αεροπλάνο. Θυμάμαι ότι τα έξι χρόνια που ήμουν φοιτητής στη Θεσσαλονίκη, δεν πάτησα το πόδι μου στην εκκλησία. Η συνέχεια της ζωής μου ήταν πάρα πολύ καλή και ανέμελη, κι έως τα 35 μου δήλωνα άθεος. Ήμουνα είρωνας, αλαζόνας, κι είχα την αίσθηση ότι μπορώ να κάνω τα πάντα. Και τότε ήρθε η ώρα για το διαζύγιο. Το αεροπλάνο έπεφτε! Διασωθήκατε τελικά; Ο γάμος δεν σώθηκε, εγώ προσπαθώ ακόμα να σωθώ γιατί αυτό που έχει σημασία είναι η σωτηρία της ψυχής. Δεν ξέρω πώς βρέθηκα στο ʼγιο Όρος. Κάποια στιγμή απλώς αισθάνθηκα την ανάγκη να πάω. Αυτό έγινε τον Μάρτιο του 2005. Έκτοτε γίνεται κάθε χρόνο και φέτος ήταν η ένατη φορά. Είναι «αλλιώς» εκεί; Ποιο ήταν το πρώτο σας συναίσθημα; Την πρώτη φορά αναγκαστήκαμε να διανυκτερεύσουμε τρία βράδια στην Ουρανούπολη γιατί ο καιρός ήταν κακός. Φοβήθηκα ότι ο Θεός δεν ήθελε να πάω. Η επόμενη μέρα ήταν ηλιόλουστη, καλοκαιρινή και καταφέραμε να φτάσουμε. Δεν ήξερα τι περίμενα να βρω. Ήταν ένας άγνωστος κόσμος, εντελώς διαφορετικός απ΄ αυτόν που ήξερα. Είναι αλήθεια ότι έχει μιαν άλλη ενέργεια; Ήδη με το που μπήκα στο πλοίο κατάλαβα ότι αυτό που συμβαίνει είναι διαφορετικό. Δεν υπάρχουν γυναίκες, βλέπεις ρασοφόρους με κάθε είδους ράσο: από τα πλέον καλοσιδερωμένα, έως τα πλέον τριμμένα και μπαλωμένα. Βλέπεις ανθρώπους με μακριά μαλλιά και γένια. Όσο για την ενέργεια που λέτε η πνευματική μου καλλιέργεια δεν είναι τέτοια ώστε να καταλάβω ή να αντιληφθώ αν δίπλα μου βρίσκονται άγιοι ή αγύρτες. Ποιό ήταν το ποιό δύσκολο για εσάς; Η ώρα! Στο ʼγιο Όρος ισχύει το παλιό ημερολόγιο και η βυζαντινή ώρα. Δηλαδή μεσάνυχτα είναι η ώρα που δύει ο ήλιος! Αυτό σημαίνει ότι η Λειτουργία ξεκινάει στις τρείς τα ξημερώματα, διαρκεί μέχρι τις επτά ή οκτώ το πρωί και μετά τρως μεσημεριανό! Έχει έξι ώρες διαφορά, κι επομένως οκτώ η ώρα το πρωί είναι δύο το μεσημέρι και γι αυτό τρως μεσημεριανό. Και πώς κυλάει η μέρα; Συνήθως μετά το τέλος της πρωινής Λειτουργίας μετακινούμαστε από τη μία μονή στην άλλη, αφού σε κάθε μονή μπορείς να μείνεις μόνο ένα βράδυ, αλλά εάν μείνεις στο μοναστήρι θα βοηθήσεις στις δουλειές που πρέπει να γίνουν. Την τελευταία φορά, στη σκήτη του Προφήτη Ηλία καθαρίσαμε ρίγανη. Καθαρίζαμε και κοσκινίζαμε. Όλοι οι προσκυνητές αναλαμβάνουν να κάνουν δουλειές; Η παραμονή στο ʼγιο Όρος όπως και το φαγητό, σου παρέχονται δωρεάν. ʼρα, το να βοηθήσεις στις δουλειές του μοναστηριού είναι το ελάχιστο που μπορείς να κάνεις για να ευχαριστήσεις τους μοναχούς για τη φιλοξενία τους. Ο Απόστολος Παύλος είχε πει: «O μη εργαζόμενος μηδέ εσθιέτω»! Το απογευματινό πρόγραμμα; Γύρω στις τέσσερις η ώρα ξεκινάει ο Εσπερινός. Μετά ακολουθεί η Τράπεζα και ύστερα γίνεται η Λειτουργία του απόδειπνου. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να παρατηρήσει κανείς ότι πριν και μετά το φαγητό υπάρχει Λειτουργία. Είναι ένας τρόπος να καταλάβεις ότι το φαγητό σου το στέλνει ο Θεός και πρέπει να τον ευχαριστείς γι αυτό. Πόσες μέρες μπορεί να μείνει ο προσκυνητής; Για να μπεις στο ʼγιο Όρος πρέπει να πάρεις το διαμονητήριο, ένα είδος βίζας. Ισχύει για τέσσερις μέρες. Η κάθε μία από τις 20 μονές σε φιλοξενεί συνήθως για ένα βράδυ. Για να μείνεις περισσότερο θα πρέπει να έχεις πρόσκληση από τη μονή. Ελεύθερος χρόνος υπάρχει; Μετά το απόδειπνο. Κάποιες φορές γίνονται ομιλίες από κάποιο μοναχό, άλλες προσπαθείς μόνος σου να βρεις κάποιον να μιλήσεις ή να τον ακούσεις. Δεν θέλουν όλοι οι μοναχοί να μιλούν. Πολλές φορές είχα την εντύπωση ότι τους ταράζουμε την ησυχία. ʼλλωστε αν ήθελαν να συναναστρέφονται με κόσμο, θα είχαν μείνει στον κόσμο. Ανάμεσά τους συναντήσατε «αγίους»; Την πρώτη φορά που πήγαμε στο ʼγιο Όρος μας είχαν πει να ψάξουμε να βρούμε τον γέροντα Γαβριήλ. Ο Γαβριήλ ζει σε ένα κελί κοντά στο Κουτλουμούσι. Μετά από πολύ προσπάθεια και περπάτημα μέσα στις λάσπες, βρήκαμε την καλύβα του. Δεν έχει τηλέφωνο ούτε ηλεκτρικό και βέβαια δεν τον είχε ειδοποιήσει κανείς ότι θα πάμε. Φιλοξενούσε έναν προσκυνητή. Όταν πήγαμε, το τραπέζι ήταν στρωμένο με τέσσερα πιάτα και υπήρχαν και τέσσερα ψημένα ψάρια. Μάλλον μας περίμενε. Εκείνο το βράδυ μας φιλοξένησε. Είχα το χρόνο να συζητήσω μαζί του. Με ρώτησε τι με απασχολούσε. Ήταν η πρώτη φορά που κατάλαβα πόσο βοηθάει το κλάμα στην κάθαρση της ψυχής. Τον συναντάτε κάθε φορά; Τα εννέα χρόνια που πάμε στο ʼγιο Όρος επισκεπτόμαστε τον Γαβριήλ. Έχουμε σκάψει, έχουμε κόψει ξύλα, έχουμε κάνει καφέδες, έχουμε Λειτουργηθεί στην εκκλησία του και ξέρουμε ότι θυμάται και μνημονεύει τα αγαπημένα μας πρόσωπα, κι ό,τι μάλλον γνωρίζει πότε θα πάμε. Σαν τον Γαβριήλ υπάρχουν κι άλλοι; Έχουμε ακούσει ιστορίες για κάποιους που γίνονται μοναχοί είτε για να κρυφτούν, είτε για να αράξουν! Το ʼγιο Όρος είναι μια κοινωνία ανθρώπων και ως τέτοια έχει τα πάντα, κάθε καρυδιάς καρύδι. Ο Βαβύλης κρυβόταν στο ʼγιο Όρος. Γνώρισα μοναχό που κυνηγούσε (και προφανώς έτρωγε) αγριογούρουνα, ενώ απαγορεύεται να τρως κρέας στο ʼγιο Όρος. Υπάρχουν μοναχοί με λάπτοπ. Υπάρχουν μοναχοί θηλυπρεπείς. Αλλά αυτοί δεν μπορούν να ακυρώσουν την προσπάθεια των πολλών οι οποίοι όταν πέφτουν προσπαθούν να σηκώνονται. Γιατί όλοι πέφτουν κάποια στιγμή. Σημασία έχει να μη μείνεις πεσμένος. Έχουν αναλάβει όλοι τους μια δουλειά; Τα μοναστήρια είναι κοινόβια. Αυτό σημαίνει ότι ο καθένας αναλαμβάνει ένα διακόνημα, δηλαδή μια εργασία με την οποία προσφέρει τις υπηρεσίες του στους άλλους. ʼλλος δουλεύει στα χωράφια, άλλος μαγειρεύει, άλλος εκτελεί χρέη νοσοκόμου, άλλος είναι αρχοντάρης, δηλαδή υποδέχεται τους καλεσμένους, ή είναι μελισσοκόμος και άλλα. Είναι και κάποιοι που ζουν μόνοι τους μακριά, μέσα σε σπηλιές, σε συνεχή νηστεία και προσευχή; Δεν ξέρω να σας πω, ίσως υπάρχουν. Το πλέον πρόσφατο παράδειγμα είναι του γέροντα Παΐσιου, ο οποίος κοιμήθηκε πριν μερικά χρόνια και για τον οποίο πολλοί λένε ότι θα είναι ο επόμενος άγιος της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ξέρετε η αγιοσύνη δεν είναι μαγεία, δεν κάνεις τρικ. Ο άνθρωπος που βρίσκεται σε πνευματική ανάταση μάλλον δεν εμφανίζεται μπροστά σε άλλους. Ο μοναχικός βίος είναι μοναχικός. Είναι μοναχική και η προσπάθεια του καθενός να φτάσει στον Θεό. Πρέπει να σας πω ότι στο απόδειπνο, κάθε μονή εκθέτει τα κειμήλια της για προσκύνημα. Τα περισσότερα είναι οστά αγίων! Έχω ένα φίλο με τον οποίο πηγαίνουμε μαζί τα τελευταία χρόνια στο ʼγιο Όρος, ο οποίος αναρωτιέται «εάν οι άγιοι γνώριζαν ότι μετά το θάνατό τους τα οστά τους θα γίνονταν αντικείμενο λατρείας, θα ήταν ευχαριστημένοι; Είναι ευχαριστημένοι που τα οστά τους καταλήγουν σε δημόσια θέα;». Ποιοι πηγαίνετε από τη Ρόδο, ποια είναι η δική σας ομάδα; Και τα εννέα χρόνια πηγαίνω με τον Κώστα Μπαδάνη. Ο Κώστας είναι εργοθεραπευτής και βιώνει από πολύ κοντά την παιδική αναπηρία και τις απορίες των γονιών που ρωτούν «γιατί να τύχει αυτό στο δικό μου παιδί»! Τα τελευταία πέντε χρόνια έχει γίνει σταθερό μέλος της ομάδας ο Κώστας Κυπραίος, δικηγόρος. Πιστεύω ότι τον Κώστα τον έχει στείλει ο Θεός για να με προστατεύει. Με επαναφέρει όποτε χάνω το δρόμο μου. Οι θεολογικές του γνώσεις είναι εξαιρετικές, πολύ παραπάνω από τον μέσο ιερέα και είναι μεγάλη χαρά να τον ακούς να σου αναλύει θεολογικά θέματα. Κατά καιρούς έχουν έρθει μαζί μας κι άλλοι: Ο Αγαπητός Γιαλλουράκης φωτογράφος, ο Γιάννης Μπιλλήρης μάγειρας, ο Γιώργος Φωτεινός γυναικολόγος, ο Μιχάλης Τεχνίτης δικηγόρος, ο Νίκος Τηλιακός ορθοπαιδικός, ο Σταύρος Φλάγγος οδοντίατρος. Η δική μας ομάδα είναι αυτή. Εκεί λοιπόν είστε πιο κοντά στον Θεό; Όχι. Ίσως εκεί έχεις περισσότερη ησυχία και περισσότερο χρόνο για να τον αναζητήσεις, αλλά νομίζω ότι είναι πιο δύσκολο να είσαι καλός άνθρωπος όταν ζεις κοντά στους πειρασμούς του κόσμου, από το να βρίσκεσαι απομονωμένος. Με έχει απασχολήσει πολλές φορές αυτό. Νομίζω ότι στο ʼγιο Όρος έχεις να παλέψεις με έναν πειρασμό μόνο, τον σατανά. Όταν ζεις στον κόσμο έχεις να παλέψεις μ΄ αυτόν τον ίδιο πειρασμό που παίρνει όμως πολλές μορφές: χρήμα, δόξα, ματαιοδοξία, λαγνεία, πλεονεξία… Όσοι πηγαίνουν στο ʼγιο Όρος πιστεύουν στο Θεό; Δεν ξέρω. Σίγουρα τον αναζητούν, κάτι ψάχνει ο καθένας, αλλά ίσως δεν ξέρει τί ακριβώς. Υπάρχουν άνθρωποι που πάνε για να κάνουν τουρισμό. Τους αναγνωρίζεις εύκολα. Κρατούν φωτογραφική μηχανή και τραβούν πολλές φωτογραφίες. Είναι άλλοι που θέλουν να δουν τη φύση. Το ʼγιο Όρος είναι το μόνο μέρος στο οποίο έχω δει καστανιές. ʼλλοι παρατηρούν την αρχιτεκτονική των ναών και τις αγιογραφίες. Μου έκανε εντύπωση ο Θεοφάνης ο Κρής, ο οποίος στις αγιογραφίες του παρουσιάζει την Παναγία στο τέμπλο χωρίς να κρατάει βρέφος! Είναι και πολλοί που περιμένουν να δουν θαύματα και απογοητεύονται. Η αναζήτηση του Θεού είναι συνεχής προσπάθεια, απαιτεί κόπο και δεν ξέρεις πότε θα σου δείξει τα σημάδια Του, γι αυτό πρέπει να ΄χουμε τα μάτια μας και την ψυχή μας ανοιχτή.