Φέρουσα ικανότητα στον τουρισμό

Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΝΗΣΟΥ ΚΩ

Αρθρο των Δ. ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ Γ. ΜΑΥΡΙΔΟΓΛΟΥ Β. ΤΣΕΛΕΝΤΗ 1.Θεωρητικό υπόβαθρο δεικτών φέρουσας ικανότητας στον τουρισμό Το ζήτημα νέων εργαλείων για άσκηση πολιτικής από τις τοπικές αρχές με σκοπό να πετύχουν αποτελεσματική περιβαλλοντική διαχείριση εφαρμόζεται αλλά και να προλάβουν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, επιτυγχνάνεται με περιβαλλοντική αξιολόγηση δραστηριοτήτων όπως: Ρύπανση του αέρα, Ρύπανση των υδάτων, Διαχείριση αστικών λυμάτων και απορριμάτων, Χρήσεις γης, Ρύπανση της γης, Χρήση φυσικών πόρων, Τοπικά ζητήματα, Μεταφορές, Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα Μετά το 1992 ακαδημαϊκά ιδρύματα, διεθνείς οργανισμοί, κυβερνήσεις, και ιδιωτικοί φορείς ανέπτυξαν μελέτες για να ορίζουν συστήματα περιβαλλοντικών και άλλων δεικτών με σκοπό να εκτιμηθεί ο βιώσιμος τουρισμός σε διαφορετικούς προορισμούς. Οι δείκτες βιώσιμης ανάπτυξης ορίζονται ως μια ομάδα μετρήσεων που παρέχουν σημαντικές πληροφορίες εργαλεία για την διαπίστωση των επιπτώσεων του τουρισμού σε φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον. Δείκτες όρισε ο παγκόσμιος οργανισμός τουρισμού το 1996: Ποσοστό τουριστών με μόνιμους κατοίκους, Ποσοστό τουριστών με μόνιμους κατοίκους την υψηλή τουριστική περίοδο, Αθλητικές δραστηριότητες ανά μόνιμο κάτοικο στις παράκτιες ζώνες,Κέντρα υγείας ανα μόνιμο κάτοικο στην παράκτια ζώνη, Δημόσια μεταφορικά μέσα για τους μονίμους και τους τουρίστες στην παράκτια ζώνη, Λόγος απασχόλησης κατά την χαμηλή και την τουριστική περίοδο, Λόγος μήκους παραλιών χωρίς υπηρεσίες ασφάλειας, Λόγος εγκλημάτων σε επίπεδο περιοχής, Πληθυσμός αφίξεων επισκεπτών στην παράκτια ζώνη, Μέσος όρος καθημερινής δαπάνης από τους τουρίστες στην παράκτια ζώνη, Λόγος μηνών τουριστών υψηλής σεζόν με επισκέπτες μηνών χαμηλής σεζόν, Πληρότητες καταλυμάτων, Ποσοστό πληρότητας τουριστών μηνών υψηλής σεζόν με πληρότητα μηνών χαμηλής σεζόν, Ποσοστό καταλυμάτων που λειτουργούν στο σύνολο του έτους, Λόγος απασχόλησης με απασχόληση τουρισμού στην παράκτια ζώνη, Δημόσιες επενδύσεις στην παράκτια ζώνη, Αριθμός τουριστών ανά μέτρο τετραγωνικό παραλίας, Αριθμός τουριστών ανά μέτρο τετραγωνικό παραλίας την υψηλή σεζόν, Παραγωγή λυμάτων από δραστηριότητες στην παράκτια ζώνη, Ποσοστό γυαλιού που ανακυκλώνεται από δραστηριότητες στην παράκτια ζώνη, Ποσοστό ενέργειας που καταναλώνεται από δραστηριότητες στην παράκτια ζώνη, Ποσοστό ενέργειας που καταναλώνεται από δραστηριότητες στην παράκτια ζώνη προερχόμενο από ανακυκλώσιμες πηγές, Νερό που καταναλώνεται από δραστηριότητες στην παράκτια ζώνη, Νερό που καταναλώνεται προερχόμενο από ανακύκλωση, Ποσότητα αστικών λυμάτων που επεξεργάζονται από κέντρα λυμάτων, Ποσοστό διάβρωσης ακτών, Ποσοστό ακτών που είναι δομημένο, Ποσοστό περιοχών που προσφέρονται για ταφή απορριμμάτων, Ποσοστό παραλιών με μπλε σημαία, Ποσοστό παραλιών που καθαρίζονται από απορρίμματα, Ποσοστό παραλιών που προστατεύονται λόγω φυσικού περιβάλλοντος, Ποσοστό παραλιών που κατέχει το κράτος. 2. Ποσοτικοποίηση δεδομένων Κατά τη διάρκεια έρευνας βιβλιογραφίας από διεθνή επιστημονικά περιοδικά εντοπίστηκαν οι παρακάτω εκδοχές ποσοτικοποίησης δεδομένων Φέρουσα Ικανότητα στον Τουρισμό • Στη έρευνα με αύξοντα αριθμό 1 παρουσιάζεται ένα σύστημα αποτίμησης για τη βιωσιμότητα περιοχών, με δυο άξονες αξιολόγησης την περιβαλλοντική κατάσταση και τις δράσεις βιώσιμης ανάπτυξης. Στους δείκτες που παρατίθενται ποσοστά ανά προορισμό. • Στη έρευνα με αύξοντα αριθμό 2 παρουσιάζεται σύστημα 35 δεικτών βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης για παράκτιους τουριστικούς προορισμούς. Αξιολογείται η βαρύτητα τους ανά δείκτη. • Στη έρευνα με αύξοντα αριθμό 3 παρουσιάζεται ταξινόμηση δεδομένων περιβαλλοντικής κατάστασης με τις τοπικές αρχές. Τα δεδομένα παρουσιάζονται με ποσοστά τοις εκατό. • Στη έρευνα με αύξοντα αριθμό 4 αναφέρει ότι ο τουρισμός επιδρά στο περιβάλλον, ενώ ο βιώσιμος τουρισμός ως στόχος πολιτικής μπορεί να επιδράσει σε όλες τις μορφές τουρισμού για να τον μετατρέψει περισσότερο αποδοτικό περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά. Πολλές μελέτες χρησιμοποιούν δείκτες που εκτιμούν την βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, αλλά η ποσοτικοποίηση δεν είναι πλήρης. Οι δείκτες βιώσιμου τουρισμού έχουν δυο αντικείμενα: 1. Σύστημα παραμέτρων για βελτίωση των τουριστικών προορισμών 2. Εργαλείο για χάραξη πολιτικής τουρισμού Στην δημοσίευση αυτή παρουσιάζονται δείκτες βιώσιμου τουρισμού, προερχόμενοι από διαιρέσεις δεδομένων, στο επίπεδο υπολογισμού τους. Ορίζεται η βαρύτητα του κάθε δείκτη, και το επίπεδο διακύμανσής του. Κατόπιν υπολογίζεται το συνολο των δεικτών. • Στη έρευνα με αύξοντα αριθμό 5 γίνεται αναφορά σε εφαρμοσμένους δείκτες φέρουσας ικανότητας παράλληλα με μεθοδολογία, πηγές εφαρμογής του δείκτη και από ποιόν γίνεται η αναφορά. Στους δείκτες που παρατίθενται υπάρχουν οι μέγιστες και ελάχιστες τιμές. • Στη έρευνα με αύξοντα αριθμό 6 συσχετίζεται η φέρουσα ικανότητα στον τουρισμό με τους τουριστικούς προορισμούς. Οι δείκτες που επιλέχθηκαν για την εκτίμηση της φέρουσας ικανότητας είναι 16: Η επιλογή τους έγινε με κριτήρια την διασπορά τους στην διεθνή βιβλιογραφία από διεθνή περιοδικά, τις βασικές πηγές ρύπανσης και την ευαισθησία των παράκτιων ζωνών και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν κατά τη διεθνή βιβλιογραφία. V1 ΚΑΛΥΨΗ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ V2 ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΩΝ V3 ΗΧΟΡΥΠΑΝΣΗ V4 ΚΑΛΥΨΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ V5 ΧΡΗΣΗ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ V6 ΜΗ ΥΠΕΡΑΝΤΛΗΣΕΙΣ V7 ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΥΔΑΤΙΝΩΝ ΑΠΙΘΕΜΑΤΩΝ V8 ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ V9 ΑΝΑΠΥΑΡΞΙΑ ΣΕ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ V10 ΕΚΧΕΡΣΩΣΕΙΣ V11 ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΟΠΙΟΥ V12 ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΠΡΑΣΙΝΟΥ v13 ΚΛΙΝΕΣ ΑΝΑ ΧΙΙΛΙΟΜΕΤΡΟ ΠΑΡΑΛΙΑΣ v14 ΚΛΙΝΕΣ ΑΝΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΟ ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΟ v15 ΚΛΙΝΕΣ ΑΝΑ ΜΟΝΟ ΚΑΤΟΙΚΟ v16 ΓΑΛΑΖΙΕΣ ΣΗΜAΙΕΣ ΑΝΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΟ ΧΙΛΙΟΜΕΤΡΟ Ο κάθε δείκτης έχει τη δίκη του σημασία αλλά όλοι μαζί, ανάλογα με την κατάταξη τους στην κλίμακα βάρους, συνθέτουν την κατάσταση φέρουσα ικανότητα για την κάθε περιοχή – Δήμο. 3. Η Κως πριν από το πρόγραμμα Καλλικράτης είχε τρεις Δήμους: Κω, Δικαίου και Ηρακλειδών Παρακάτω παρουσιάζεται η βαθμολογία της Κω σε σχέση με την έρευνα για τη Φέρουσα Ικανότητα στον Τουρισμό. Πίνακας 1. Οι βαθμολογίες που παρουσιάζονται στον πίνακα 1 φανερώνουν την απόδοση των περιοχών σχετικά με τους πιο πάνω δείκτες. Τα στοιχεία αυτά μας οδηγούν σε σημαντικά συμπεράσματα για τον τουρισμό συσχετιζόμενο με το περιβάλλον της περιοχής. Το μόνο πρόβλημα σύμφωνα με τις απαντήσεις σε ερωτηματολόγια στο σύνολο των περιοχών, είναι η ηχορύπανση και οι παράνομες εκχερσώσεις. Ενώ οι περιοχές ΚΧ2 και ΚΧ3 έχουν χαμηλό σκορ στους δείκτες V9 ενώ οι περιοχές ΚΧ3 και ΚΧ4 έχουν μηδενικό σκορ στον δείκτη V5. Σχετικά με τους σύνθετους δείκτες V13 και V 14 η μεγαλύτερη συσσώρευση τουριστικών καταλυμάτων βρίσκεται στην περιοχή ΚΧ2 ενω σχετικά με τον δείκτη v 16 η περιοχή ΚΧ3 παρουσιάζει το μεγαλύτερο σκορ. Γενικότερα η Κως δεν παρουσιάζει σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα εκτός από την περιοχή ΚΧ3 στον δείκτη V1 διαχείριση των λυμάτων, απο εκεί και πέρα σε σύγκριση με άλλους δείκτες και εκτός από την ηχορύπανση και τις παράνομες εκχερσώσεις η Κως παρουσιάζει θετικό σκόρ. Στη νησιωτική χώρα, στο σύνολο των 91 νησιών με πάνω από 40 κατοίκους από τα οποία τα 89 είναι στις θάλασσες και τα δυο σε λίμνες ο πίνακας 2 παρουσιάζει τα στοιχεία ως εξής. Σχετικά με το δείκτη V1, η κάλυψη αστικών λυμάτων είναι 27,87% Σχετικά με το δείκτη V2, η νομιμότητα των κτισμάτων κυμαίνεται στο 54,91% Σχετικά με το δείκτη V3, τα προβλήματα ηχορύπανσης δεν εμφανίζονται κατά 84,68% Σχετικά με το δείκτη V4 η επαρκής διαχείριση απορριμμάτων πραγματοποιείται κατά 56,75% Σχετικά με το δείκτη V5 η χρήση φυτοφαρμάκων αποφεύγεται κατά 64,18% Σχετικά με το δείκτη V6 οι υπεραντλήσεις θαλασσινού νερού στον υδροφόρο ορίζοντα δεν εμφανίζονται κατά το 77,20% του συνόλου των γεωτρήσεων Σχετικά με το δείκτη V7 τα ύδατα επαρκούν κατά 66,77% Σχετικά με το δείκτη V8 το πόσιμο νερό κυμαίνεται στο 75,26% των διαθέσιμων υδάτων Σχετικά με το δείκτη V9 τα περιστατικά πυρκαγιών δεν υπάρχουν κατά 72,90% Σχετικά με το δείκτη V10 τα περιστατικά παρανόμων εκχερσώσεων δεν εμφανίζονται κατά 80,43% Σχετικά με το δείκτη V11 το τοπίο διατηρείται κατά 71,42% Σχετικά με το δείκτη V12 το πράσινο στον αστικό ιστό επαρκεί κατά 66,08% Σχετικά με το δείκτη V13 υπάρχουν 9125 κλίνες ανά χιλιόμετρο παραλίας Σχετικά με το δείκτη V14 υπάρχουν 663,5 κλίνες ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο Σχετικά με το δείκτη V15 στον κάθε μόνιμο κάτοικο αντιστοιχούν 56,31 κλίνες σε καταλύματα Σχετικά με το δείκτη V16 η κάθε γαλάζια σημαία αντιστοιχεί σε 6,18 χιλιόμετρα παραλίας Η Φέρουσα Ικανότητα στον Τουρισμό αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τη χάραξη αναπτυξιακής πολιτικής, για την προστασία του περιβάλλοντος και για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιολόγηση των προορισμών και τη διατήρηση της τουριστικής ζήτησης για τον προορισμό. i F.J.Blancas, M.Gonzalez, M.Lozano-Oyola, F.Perez, The Assessment of Sustainable Tourism: Application to Spanish Coastal Destinations, Ecologigal Indicators 10(2010) ii Hadjibiros K., Aravantinou M., Lapsidou C., Organization and Evaluation of a Sustainable Island network, International Journal of Sustainable Development and Planning, Volume 6, number 1, 2011 (13-20)