Η Κυρά της Ρω: «Η βασίλισσα του νησιού»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο δημοσιογράφος ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΑΧΑΡΙΑΔΗΣ

Καλοκαίρι του 1975. Η κρίση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις παραμένει αμείωτη εξ αιτίας της βάρβαρης εισβολής των Τούρκων στην Κύπρο.

Οι προκλήσεις των γειτόνων μας στην περιοχή του Αιγαίου είναι καθημερινές και οι Ένοπλες Δυνάμεις μας βρίσκονται συνεχώς σε ετοιμότητα για να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε περιστατικό.

Και μέσα σ΄ αυτό το τεταμένο κλίμα της εποχής στις 27(ή 28) Ιουλίου ένας Τούρκος πράκτορας που εμφανίζεται ως δημοσιογράφος της «Χουριέτ» με το όνομα Ομάρ Κασάρ, μαζί με άλλα δύο άτομα, πηγαίνει στη νησίδα Ρω (που βρίσκεται κοντά στο Καστελλόριζο) και στήνει ένα κοντάρι με μια τουρκική σημαία! Στη Ρω, εκείνες τις μέρες, δεν κατοικούσε κανένας.

Μόνο κατσίκια είχε το μικρό αυτό ελληνικό νησάκι. Και το πρωί του Σαββάτου ο βοσκός Γεώργιος Αμύγδαλος (σύμφωνα με τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής) περνά από τη Ρω, και βλέπει να κυματίζει η τούρκικη σημαία. Σπεύδει αμέσως και ενημερώνει τις αρχές.

Ενημερώνεται και η Αθήνα για την τουρκική προβοκάτσια και φυσικά η νέα ένταση στις ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι πλέον ολοφάνερη. Για το περιστατικό ενημερώνεται και η Ρόδος και φυσικά και εγώ που τότε διήθυνα τη «Ροδιακή» και συνεργαζόμουνα με αθηναϊκές εφημερίδες.

Είναι Κυριακή και προσπαθώ να συγκεντρώσω πληροφορίες σχετικά με το περιστατικό. Δύσκολες οι συνθήκες επικοινωνίας με το Καστελλόριζο.

Στο νησί ο ΟΤΕ έχει μόνο ένα τηλέφωνο εγκαταστημένο στο καφενείο του Αποστόλη και της Δέσποινας Μαύρου (εξαδέλφου του αρχηγού της ΕΔΗΚ Γιώργου Μαύρου) από όπου γίνονται όλες οι επικοινωνίες με τον υπόλοιπο κόσμο (μέσω ΟΤΕ πάντα).

Και καθώς ψάχνω στοιχεία για το ρεπορτάζ, θυμήθηκα ότι ο δημοσιογράφος Χάρης Φραντζέσκος (που υπέγραφε πάντα ως Φ. Χάρης και ήταν ανταποκριτής στη Ρόδο των αθηναϊκών εφημερίδων «Ακρόπολις» και «Απογευματινή») μου είχε πει πριν μερικά χρόνια «για κάποια γυναίκα που έμενε στη Ρω και κατά την διάρκεια του πολέμου ύψωνε την ελληνική σημαία κάθε φορά που περνούσε πλοίο κοντά από τη νησίδα».

Είναι πολύ πιθανόν να έχει γραφεί κάποιο ρεπορτάζ για την γυναίκα αυτή στις εφημερίδες μετά τον πόλεμο. Εκτίμησα, ότι η υπόθεση της «γυναίκας της Ρω» ήταν ένα καλό στοιχείο για το ρεπορτάζ. Αναζήτησα για πληροφορίες τον εκλεκτό Καστελλοριζιό Μιχάλη Χονδρό, αλλά βρισκόταν στο Καστελλόριζο και ήταν αδύνατο να επικοινωνήσω, όπως επίσης και με τον τότε δήμαρχο Ι. Κυζάλα.

Έτσι, κατέφυγα στις γνώσεις του Καστελλοριζιακής καταγωγής αγαπητού φίλου μου Ανδρέα Κοντούζογλου, ο οποίος ευτυχώς- γνώριζε για τη γυναίκα αυτή και τη δράση της στη Ρω και μου είπε ότι λεγόταν Δέσποινα Σαμψάκου!..

Στην εφημερίδα «Απογευματινή» με την οποία συνεργαζόμουν εκείνη την εποχή (μαζί φυσικά με τις εφημερίδες του συγκροτήματος Λαμπράκη) γράφτηκε την άλλη μέρα 1η Σεπτεμβρίου 1975 μεταξύ άλλων ότι «κάθε φορά που περνούσε πλοίο κατευθυνόμενο στο Καστελλόριζο, η Δέσποινα ύψωνε μια μεγάλη ελληνική σημαία και το πλοίο απαντούσε σφυρίζοντας τρεις φορές.

Αν κάποιο πλοίο παρέλειπε να χαιρετήσει, η Σαμψάκου διεμήνυε στον πλοίαρχο την διαμαρτυρία της. Ήταν κάτι σαν «βασίλισσα του νησιού» και έμεινε εκεί 35 ολόκληρα χρόνια». Από το ρεπορτάζ αυτό και από πολλά άλλα που ακολούθησαν, η Δέσποινα έγινε πανελληνίως γνωστή. Υπήρξε, όμως, ένα «λάθος».

Το επίθετο της δεν ήταν Σαμψάκου, αλλά Αχλαδιώτη και το Σαμψάκου ήταν επίθετο συγγενικού της προσώπου. Την διόρθωση αυτή έκανε με επιστολή του στις αθηναϊκές εφημερίδες ο καστελλοριζιακής καταγωγής υποναύαρχος ε.α. Μιχαήλ Αγαπητός.

ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΠΡΟΒΟΛΗ
Η Δέσποινα Αχλαδιώτη για τη δράση της στη Ρω, πήρε τεράστια προβολή. Και τότε το υπουργείο Εθνικής Άμυνας με υπουργό τον Ευάγγελο Αβέρωφ, το Πολεμικό Ναυτικό, η Ακαδημία Αθηνών, ο Δήμος Ρόδου κ.α. τίμησαν δεόντως την «Κυρά της Ρω» και μάλιστα τιμήθηκε και με παράσημα, ενώ ιστορική θα παραμείνει μια τηλεοπτική συνέντευξη που έδωσε στον Φρέντυ Γερμανό, που κυριολεκτικά κατέπληξε το πανελλήνιο. Επίσης η Πολιτεία της χορήγησε μια μικρή σύνταξη.

Πρέπει να σημειώσω ότι στην ανάδειξη του θέματος της Δέσποινας και για καθαρά εθνικούς λόγους, συνέβαλε αποφασιστικά και ο υποναύαρχος Αγαπητός. Με την «Κυρά της Ρω» είχα μια τακτική επικοινωνία μέσω πάντα του τηλεφώνου από το καφενείο του Μαύρου.

Μου ανέπτυσσε διάφορα θέματα που αφορούσαν την ίδια και το Καστελλόριζο και κάθε φορά που ερχόταν στη Ρόδο, βρισκόμασταν στην Ιαλυσό, στο σπίτι του συγγενούς της και φίλου μου από την εποχή του ΑΟΝ, του Χρήστου Αντωνίου. Σε μια από τις συναντήσεις αυτές στη Ρόδο και όταν πια αντιμετώπιζε προβλήματα υγείας, μου έκανε παράπονα για κάποια ζητήματα και μάλιστα έχω δημοσιεύσει και σχετική συνέντευξη της στα «Νέα».

Έχω θαυμάσει την εξυπνάδα, την γλαφυρότητα, το ήθος, την αποφασιστικότητα, τον πατριωτισμό και την αγάπη της «Κυρά της Ρω» για την Ελλάδα και το Καστελλόριζο. Θα την θυμάμαι πάντα σαν την «βασίλισσα του νησιού», όπως αρχικά είχε βαπτιστεί στο πρώτο ρεπορτάζ για την Δέσποινα Αχλαδιώτη!..

(Το ρεπορτάζ αυτό γράφτηκε το 2012 με την ευκαιρία των εκδηλώσεων που έγιναν στο Καστελλόριζο για να τιμηθεί η μνήμη της «Κυράς της Ρω»).