Ενιαίος αρχαιολογικός χώρος στη Χάλκη

Τα μνημεία της πανέμορφης Χάλκης, του μικρού νησιού των Δωδεκανήσων που κατοικείται από τα προϊστορικά χρόνια, συζητήθηκαν στη συνεδρίαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου (ΚΑΣ), που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 21 Ιουνίου. Συγκεκριμένα, τα μέλη του Συμβουλίου ενέκριναν ομόφωνα την αναοριοθέτηση και ενοποίηση του αρχαιολογικού χώρου Χωριού, χερσονήσου Τραχείας και Ποντάμου, ώστε να ελέγχονται οι οικοδομικές δραστηριότητες και να προστατευτούν καλύτερα οι αρχαιότητες, αλλά και ολόκληρος ο οικισμός του Χωριού, ο οποίος έχει κηρυχτεί διατηρητέο μνημείο. «Πρόκειται για έναν μοναδικό χώρο, με πληθώρα μνημεία, που καλύπτουν μια διαχρονική ενότητα, γι' αυτό και πρέπει να αναοριοθετηθεί και να προστατευτεί ενιαία», δήλωσε ο καθηγητής Νικόλαος Σταμπολίδης, διευθυντής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης κι ένα από τα μέλη του Συμβουλίου που τόνισαν τη σημασία των αρχαιοτήτων του νησιού. Η Χάλκη στην ιστορία πρωτοεμφανίζεται με τους φορολογικούς καταλόγους της Α' Αθηναϊκής Συμμαχίας το 478/477 π. Χ., ενώ το λιμάνι της έπαιξε σημαντικό ρόλο το 412/411 π. Χ. οπότε, σύμφωνα με τον Θουκυδίδη, αποτέλεσε καταφύγιο και ορμητήριο του αθηναϊκού στόλου κατά των Ροδίων, όταν οι τελευταίοι συμμάχησαν με τους Σπαρτιάτες στον Πελοποννησιακό Πόλεμο. Από τον 4ο αιώνα π. Χ. το νησί βρίσκεται υπό την επιρροή της Ρόδου. Αποτελούσε μέρος του πυκνού δικτύου παρατηρητηρίων που είχαν εγκαταστήσει οι Ρόδιοι στα γύρω νησιά και στα απέναντι παράλια της Μικράς Ασίας, ενώ το λιμάνι της Χάλκης χρησίμευε ως αγκυροβόλιο στον ισχυρό ροδιακό στόλο. Δύο χιλιόμετρα δυτικά από το λιμάνι, το Νημποριό, βρίσκεται το Χωριό, ο μεσαιωνικός οικισμός-φάντασμα, στον οποίο έμεναν οι κάτοικοι μέχρι τον 19ο αιώνα για να προφυλάσσονται από τους πειρατές. Σήμερα είναι εγκαταλειμμένος και ερειπωμένος, εκτός από λίγες επισκευασμένες οικίες και εκκλησίες. Στην κορυφή του Χωριού βρίσκονται τα ερείπια της Αρχαίας Ακρόπολης, όπου τον 14ο αιώνα οι Ιππότες της Ρόδου έχτισαν κάστρο. Στον αρχαιολογικό χώρο εντάσσονται επίσης η αρχαία νεκρόπολη στους πρόποδες του λόφου, το πολυγωνικό ελληνιστικό τοίχο "κυκλώπειας κατασκευής" στη θέση Πίθωμα, οι αρχαίοι τάφοι στη θέση Χαλασιά και οι αρχαίες οχυρώσεις στην Τραχειά, που έχουν σχέση με τη λειτουργία των λιμένων Λιμνών και Φλιάς Στην παραλία του Πονταμού έχουν ανασκαφτεί 19 θαλαμωτοί λαξευτοί τάφοι του 4ου αιώνα π. Χ., οι οποίοι έκρυβαν στο εσωτερικό τους σημαντικά κτερίσματα, κυρίως ερυθρόμορφα αττικά αγγεία, που σήμερα βρίσκονται στο αρχαιολογικό μουσείο της Ρόδου. Σε διάφορες τοποθεσίες του νησιού υπάρχουν επίσης διάσπαρτα πολλά μικρά βυζαντινά εκκλησάκια. Το νησί έχει ενταχθεί στο κοινοτικό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000 ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας.